Ο ηγέτης του κόμματος Reform UK, Νάιτζελ Φάρατζ, χειρονομεί καθώς παρευρίσκεται στο εθνικό συνέδριο του κόμματος στο Εθνικό Εκθεσιακό Κέντρο στο Μπέρμιγχαμ του Ηνωμένου Βασιλείου, στις 5 Σεπτεμβρίου 2025. REUTERS/Isabel Infantes
Η μεγάλη πολιτική είδηση από την Ευρώπη αυτή την εβδομάδα είναι ότι τα δεξιά λαϊκιστικά κόμματα προηγούνται πλέον, για πρώτη φορά, στις δημοσκοπήσεις στις τρεις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το κόμμα Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ προηγείται στις δημοσκοπήσεις με 31% υποστήριξη, δέκα ολόκληρες μονάδες μπροστά από το Εργατικό Κόμμα του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, ο οποίος είχε μια πολύ κακή πρώτη χρονιά στην εξουσία.
Στη Γαλλία, το κόμμα Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν καταγράφει 33% υποστήριξη, οκτώ μονάδες μπροστά από τη σκληροαριστερή συμμαχία Front Populaire και εντυπωσιακές 17 μονάδες μπροστά από την ταλαιπωρημένη κυβερνητική συμμαχία Ensemble του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.
Στη Γερμανία, το Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) πέρασε μπροστά με 26%, μόλις μία μονάδα πάνω από τον συνασπισμό CDU/CSU του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς.
Και μην ξεχνάμε την Ιταλία, όπου η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έχει ξεφύγει από τη γενική τάση των προβλημάτων των κυβερνώντων, διατηρώντας το ακροδεξιό της κόμμα, Αδέλφια της Ιταλίας, στην κορυφή των δημοσκοπήσεων με 29%, επτά μονάδες μπροστά από το αντιπολιτευόμενο Δημοκρατικό Κόμμα, ένα κόμμα του κατεστημένου της κεντροαριστεράς.
Όλα αυτά, αν τα δει κανείς συνολικά, σημαίνουν ότι, εάν γίνονταν εκλογές σήμερα, θα ήταν τουλάχιστον πιθανό οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης να περάσουν στα χέρια εθνικιστικών δεξιών κομμάτων που μέχρι σχετικά πρόσφατα θεωρούνταν «περιθωριακές» ομάδες.
Φυσικά, αυτές οι εκλογές δεν διεξάγονται σήμερα. Η Γαλλία δεν πρόκειται να ψηφίσει για πρόεδρο πριν το 2027, και καμία από τις τρεις μεγάλες χώρες δεν είναι υποχρεωμένη να πραγματοποιήσει βουλευτικές εκλογές πριν το 2029, αν και οι πρόωρες εκλογές είναι ένα υπαρκτό ενδεχόμενο, δεδομένων των προβλημάτων ηγεσίας. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τη Γαλλία, όπου η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον σε μια σχεδόν μόνιμη κατάσταση οριακής επιβίωσης.
Αλλά τα αντισυστημικά κόμματα στην Ευρώπη συνεχίζουν να διαψεύδουν το ένα κύμα προβλέψεων μετά το άλλο ότι ο λαϊκισμός έχει «αγγίξει το ταβάνι». Για να καταλάβουμε γιατί συμβαίνει αυτό, και πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια Ευρώπη υπό τον έλεγχο λαϊκιστικών εθνικιστικών δυνάμεων, καθίσαμε να μιλήσουμε με έναν από τους πιο διορατικούς ανθρώπους στο συγκεκριμένο ζήτημα, τον Διευθυντή Ευρώπης της Eurasia Group, Μουτζτάμπα «Μιτζ» Ράχμαν.
Άλεξ Κλίμεντ, GZERO Media: Μιτζ, τα λαϊκιστικά κόμματα γίνονται όλο και πιο δημοφιλή στην Ευρώπη – γιατί;
Μουτζτάμπα Ράχμαν: Οφείλεται κυρίως στην αδυναμία των κυβερνήσεων να αντιμετωπίσουν δύο ή τρία ζητήματα που προκαλούν απόλυτη αγανάκτηση απέναντι στους σημερινούς ηγέτες — και αυτά είναι οι ανησυχίες για τη νόμιμη και παράνομη μετανάστευση, τα προβλήματα σχετικά με το κόστος ζωής και την οικονομία, και γενικά η αίσθηση ότι οι ελίτ είναι αποκομμένες, μακρινές και ενδιαφέρονται μόνο για τον εαυτό τους. Αυτή η τάση είναι πλέον διαδεδομένη σε αυτές τις χώρες.
Φαίνεται ότι οι ηγέτες απλώς δεν μπορούν να απαντήσουν αποτελεσματικά. Γιατί;
Ο Στάρμερ δοκιμάζει μια τεχνοκρατική προσέγγιση, (και) δεν φαίνεται να αποδίδει. Η προσέγγιση του Μακρόν ήταν τεχνοκρατική και πολιτική — να καταστρέψει το υπάρχον κομματικό σύστημα, να δημιουργήσει έναν νέο τρίτο δρόμο και να τον χρησιμοποιήσει ως ανάχωμα απέναντι στον λαϊκισμό. Απέτυχε εντελώς. Και ο Μερτς φαίνεται να ακολουθεί μια συνταγή όπου προσπαθεί να ενισχύσει τις αναπτυξιακές προοπτικές της Γερμανίας, ενώ παράλληλα υιοθετεί τη ρητορική της άκρας δεξιάς για τη μετανάστευση, ώστε να περιορίσει την άνοδο του AfD. Θα αποδειχθεί η γερμανική συνταγή πιο αποτελεσματική, δεδομένης της ελαφρώς καλύτερης κατάστασης της οικονομίας τους; Ίσως.
Πώς θα μοιάζει η Ευρώπη αν, τελικά, οι μεγαλύτερες οικονομίες περάσουν στον έλεγχο λαϊκιστών εθνικιστών;
Η Ευρωπαϊκή Ένωση όπως την ξέρουμε και τη βιώνουμε σήμερα θα πάψει να υπάρχει, αν π.χ. η Μαρίν Λεπέν βρεθεί στο προεδρικό μέγαρο των Ηλυσίων. Θα είναι μια Ευρώπη εθνικών κρατών, που θα ατροφεί προς τα μέσα, επειδή η Ευρώπη ως πολιτική οντότητα δεν θα μπορεί να αποδώσει τίποτα. Δεν θα μπορεί να υπάρξει συναίνεση για τίποτα. Και έτσι, στα μάτια των ψηφοφόρων, η Ευρώπη θα χάνει όλο και περισσότερο τη νομιμοποίησή της. Ουσιαστικά θα επιστρέφαμε σε εθνικές πρωτεύουσες που απλώς θα συντονίζουν τις πολιτικές τους χαλαρά, μόνο όταν θεωρούν ότι τα συμφέροντά τους συμπίπτουν.
Ποιο είναι το ένα πράγμα που πιστεύεις ότι οι περισσότεροι παρερμηνεύουν όταν κοιτούν αυτή την ιστορία;
Η ανθεκτικότητα των Ευρωπαίων ψηφοφόρων και των θεσμών αυτών των δημοκρατιών, ώστε να εμποδίσουν την άνοδο της άκρας δεξιάς και να την περιορίσουν όταν τελικά κερδίζει. Όμως, παρ’ όλα αυτά, αυτές οι χώρες διατρέχουν κινδύνους και υπάρχουν σίγουρα πιθανά πολιτικά σενάρια που θα μπορούσαν να ταρακουνήσουν στον πυρήνα τους αυτές τις δημοκρατίες και να δημιουργήσουν σοβαρά υπαρξιακά ερωτήματα για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όταν διαβάζω για “λαϊκισμό”, διερωτώμαι αν αυτοί που χρησιμοποιούν τόσο ευχερώς τον όρο, έχουν ποτέ σκεφτεί τι είναι Ο λαϊκισμός του αντιλαϊκισμού.
Όπως και να έχει το πράγμα, αυτό που διαπιστώνει κανείς είναι ότι λαοί με κάποιο πολιτικό επίπεδο, εγκαταλείπουν τα μάλλον άχρηστα συστημικά κόμματα, και τολμούν, αυτό που δεν τολμούμε στην Ελλάδα: Να δοκιμάσουν κάτι άλλο. Εμείς, σαν πρόβατα, παραμένομε στα ίδια και τα ίδια και μετά παραπονούμαστε ότι δεν είμαστε ευχαριστημένοι.
Στην Ευρώπη οι ψηφοφοροι αρχιζουν να ξυπνουν και να αποστρέφονται απο τα συστημικά κόμματα της διαπλοκης Η Ελλάδα έχει χρονοκαθυστερηση 20-40 χρονια σε σχεση με την υπόλοιπη δυση Τωρα μπαίνουμε στην εποχή της απομυθοποίησης της οικογενειοκρατίας εχουμε δρομο να διανύσουμε
Πολύ σωστά. Οποιος είναι λαΐκιστής (ειναι με το λαϊκό αίσθημα) έχει κάτι το αρνητικό, όπως με το τοπο τοπικιστής, με το έθνος εθνικιστής και ίσως με τον ελληνισμο ελληνιστής. Αν βάζεις συνέχεια like στο διαδίκτυο είσαι likeιστής;
Πιστεύετε ότι εάν ανεβεί η Λεπέν στην Γαλλία θα γίνει το αντίστοιχο FREXIT και τελικά η διάλυση της Ευρώπης? Θα αφήσουν οι οικονομικές δυναστείες την χρυσή κουτάλα τόσο εύκολα…..σε συνδυασμό με ένα πολύ πιθανό πόλεμο εναντίον της Ρωσίας για ανακατάληψη των ουκρανικών εδαφών? Κάθε χρόνος που περνάει η αδυναμία εύφημεριας και η υποβάθμιση του βιοτικού εππιπεδου θυμίζουν μάλλον παραμονές του β παγκόσμιου πολέμου……Ευχής έργο λοιπόν είναι η διάλυση αυτού του μορφώματος και επιστροφή στα κράτη έθνη…..