Των Joey Roulette και Steve Gorman (Reuters)
6 Απριλίου 2026
Οι τέσσερις αστροναύτες της αποστολής Artemis II της NASA ταξίδεψαν τη Δευτέρα πιο βαθιά στο Διάστημα από οποιουσδήποτε ανθρώπους πριν από αυτούς, καθώς πραγματοποίησαν μια σπάνια διέλευση από τη σκοτεινή αθέατη πλευρά της Σελήνης, αποκαλύπτοντας μια σεληνιακή επιφάνεια που δέχεται συνεχή κοσμικό βομβαρδισμό.
Η εξάωρη παρατήρηση του συνήθως αόρατου ημισφαιρίου του μοναδικού φυσικού δορυφόρου της Γης ξεχώρισε χάρη στις άμεσες οπτικές παρατηρήσεις των αστροναυτών, οι οποίοι είδαν «λάμψεις πρόσκρουσης» από μετεωρίτες να χτυπούν τη σκοτεινή και γεμάτη κρατήρες σεληνιακή επιφάνεια.
Περίπου δύο δωδεκάδες επιστήμονες συγκεντρώθηκαν σε αίθουσα συνεδριάσεων δίπλα στο κέντρο ελέγχου αποστολής στο Διαστημικό Κέντρο Τζόνσον της NASA στο Χιούστον, ώστε να καταγράψουν σε πραγματικό χρόνο τα σεληνιακά φαινόμενα που παρατηρούσε το πλήρωμα του Artemis, καθώς το διαστημόπλοιο Orion, περίπου στο μέγεθος ενός SUV, ταξίδευε γύρω από τη Σελήνη σε απόσταση περίπου 250.000 μιλίων (402.000 χλμ.) από τη Γη.
Η εξάωρη διέλευση, που έφερε το σκάφος σε απόσταση μόλις 4.070 μιλίων από τη σεληνιακή επιφάνεια, πραγματοποιήθηκε την έκτη ημέρα μιας διαστημικής πτήσης που αποτελεί το πρώτο ταξίδι αστροναυτών κοντά στη Σελήνη μετά τις αποστολές Apollo της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, πριν από περισσότερο από μισό αιώνα.
Έξι από εκείνες τις αποστολές προσελήνωσαν διμελείς ομάδες στη Σελήνη μεταξύ 1969 και 1972 — οι μόνοι 12 άνθρωποι που έχουν περπατήσει ποτέ στην επιφάνειά της.
Το πρόγραμμα Artemis, διάδοχο του Apollo, στοχεύει να επαναλάβει αυτό το επίτευγμα έως το 2028, πριν από την πρώτη προσελήνωση της Κίνας, και να εγκαθιδρύσει μια μακροχρόνια αμερικανική παρουσία στη Σελήνη μέσα στην επόμενη δεκαετία, συμπεριλαμβανομένης μιας σεληνιακής βάσης που θα λειτουργεί ως πεδίο δοκιμών για πιθανές μελλοντικές αποστολές στον Άρη.
Αν και έχει σχεδιαστεί ως επανδρωμένη γενική πρόβα για μελλοντικές σεληνιακές αποστολές, το Artemis II παρείχε ήδη νέο υλικό για μελέτη στους σεληνιακούς επιστήμονες, συμπεριλαμβανομένων των λαμπρών προσκρούσεων μετεωριτών που καταγράφηκαν κατά τη διέλευση της Δευτέρας και θύμιζαν σπινθήρες και φωτεινές γραμμές που είχαν περιγράψει ορισμένοι αστροναύτες του Apollo.
Το πλήρωμα του Artemis II, που ταξιδεύει με την κάψουλα Orion από τότε που εκτοξεύθηκε από τη Φλόριντα την περασμένη εβδομάδα, ξεκίνησε την έκτη ημέρα της πτήσης ξυπνώντας τη Δευτέρα με ένα προηχογραφημένο μήνυμα του αείμνηστου αστροναύτη της NASA Τζιμ Λόβελ, ο οποίος είχε πετάξει με τις αποστολές Apollo 8 και Apollo 13.
«Καλωσορίσατε στην παλιά μου γειτονιά», είπε ο Λόβελ, που πέθανε πέρυσι σε ηλικία 97 ετών. «Είναι μια ιστορική ημέρα, και ξέρω πόσο απασχολημένοι θα είστε, αλλά μην ξεχάσετε να απολαύσετε τη θέα… καλή τύχη και καλό ταξίδι.»
Λίγες ώρες αργότερα, το πλήρωμα — οι Αμερικανοί αστροναύτες Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ και Κριστίνα Κοχ, μαζί με τον Καναδό αστροναύτη Τζέρεμι Χάνσεν — έγραψε ιστορία στην εξερεύνηση του Διαστήματος, φτάνοντας πιο μακριά από τη Γη απ’ όσο είχε φτάσει ποτέ άνθρωπος, σε απόσταση 252.756 μιλίων.
Το προηγούμενο ρεκόρ, περίπου 248.000 μίλια, είχε καταγραφεί το 1970 από το Apollo 13, όταν μια σχεδόν καταστροφική βλάβη στο διαστημόπλοιο έκοψε απότομα την αποστολή και ανάγκασε τον Λόβελ και τους δύο συναδέλφους του να χρησιμοποιήσουν τη βαρύτητα της Σελήνης για να επιστρέψουν με ασφάλεια στη Γη.
Καθ’ οδόν προς την αθέατη πλευρά της Σελήνης, οι αστροναύτες του Artemis πέρασαν επίσης λίγο χρόνο δίνοντας προσωρινά νέα ονόματα σε σεληνιακά μορφολογικά χαρακτηριστικά που δεν είχαν μέχρι σήμερα επίσημη ονομασία.
Σε ραδιοφωνικό μήνυμα προς το κέντρο ελέγχου αποστολής στο Χιούστον, ο Χάνσεν πρότεινε ένας κρατήρας να ονομαστεί Integrity, από το όνομα που έχει δοθεί στην κάψουλα Orion του πληρώματος, και ένας άλλος να πάρει το όνομα της αείμνηστης συζύγου του Γουάιζμαν, της Κάρολ, η οποία πέθανε από καρκίνο το 2020.
«Πριν από κάποια χρόνια ξεκινήσαμε αυτό το ταξίδι, η δεμένη οικογένεια των αστροναυτών μας, και χάσαμε ένα αγαπημένο πρόσωπο», είπε ο Χάνσεν για τη σύζυγο του διοικητή της αποστολής, με τη φωνή του να σπάει από συγκίνηση καθώς περιέγραφε τη θέση του σεληνιακού σχηματισμού που θα έφερε το όνομά της. «Είναι ένα φωτεινό σημείο στη Σελήνη, και θα θέλαμε να το ονομάσουμε Κάρολ.»
Αργότερα, ο Χάνσεν δήλωσε ότι το πλήρωμα είδε αρκετά σεληνιακά χαρακτηριστικά «που κανένας άνθρωπος δεν είχε δει ποτέ πριν, ούτε καν στις αποστολές Apollo».
Καθώς το Orion κινούνταν γύρω από την αθέατη πλευρά της Σελήνης, οι αστροναύτες φωτογράφισαν μια σπάνια στιγμή κατά την οποία η Γη, μικροσκοπική λόγω της απόστασης-ρεκόρ από τον πλανήτη, έδυε και ανέτελλε πάνω από τον σεληνιακό ορίζοντα καθώς το σκάφος περιστρεφόταν γύρω από τη Σελήνη — μια εντυπωσιακή ουράνια αντιστροφή της ανατολής και της δύσης της Σελήνης όπως τη βλέπουμε συνήθως από τη Γη.
Επειδή η Σελήνη περιστρέφεται με την ίδια ταχύτητα με την οποία περιφέρεται γύρω από τη Γη, η αθέατη πλευρά της παραμένει πάντα στραμμένη μακριά από τον πλανήτη μας και μόνο οι αστροναύτες των αποστολών Artemis και Apollo την έχουν δει ποτέ απευθείας.
Η διέλευση της Δευτέρας βύθισε το πλήρωμα στο σκοτάδι και προκάλεσε 40λεπτη διακοπή επικοινωνίας, καθώς η Σελήνη μπλόκαρε τη σύνδεσή τους με το Deep Space Network της NASA, το παγκόσμιο δίκτυο γιγαντιαίων ραδιοκεραιών που χρησιμοποιεί η υπηρεσία για να επικοινωνεί με το πλήρωμα.
Μετά τη διέλευση, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συνεχάρη τα τέσσερα μέλη του πληρώματος μέσω ηχητικής σύνδεσης από τον Λευκό Οίκο, ενώ εκείνοι εμφανίζονταν στην κάμερα μέσω ζωντανής δορυφορικής σύνδεσης από το Διάστημα.
«Σήμερα γράψατε ιστορία και κάνατε όλη την Αμερική πραγματικά υπερήφανη, απίστευτα υπερήφανη», είπε ο Τραμπ. «Έχετε πραγματικά εμπνεύσει ολόκληρο τον κόσμο. Πραγματικά, όλοι σας παρακολουθούν.»
Η Κοχ είπε στον Τραμπ ότι μία από τις πιο αξέχαστες στιγμές της διέλευσης ήταν «η επιστροφή από την αθέατη πλευρά της Σελήνης και οι πρώτες ματιές ξανά προς τον πλανήτη Γη».
Όταν ο πρόεδρος τους ρώτησε πώς αισθάνθηκαν τη στιγμή που διακόπηκε κάθε επικοινωνία με τη Γη καθώς το Orion περνούσε πίσω από τη Σελήνη, ο Γκλόβερ απάντησε:
«Εγώ είπα μια μικρή προσευχή, αλλά μετά έπρεπε να συνεχίσω.»
