Φωτογραφία
Από: The Atlantic Daily
Ημερομηνία: 11 Ιουνίου 2026, 01:48
Rafaela Jinich
Βοηθός συντάκτρια
Η FIFA παρουσίασε το φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο ως μια γιορτή της βορειοαμερικανικής ενότητας. Αντί γι’ αυτό, το τουρνουά δοκιμάζει πόση από αυτή την ενότητα έχει απομείνει.
Ένας κοινός στόχος
Μπάλα ποδοσφαίρου του Παγκοσμίου Κυπέλλου FIFA
Εικονογράφηση της Alisa Gao / The Atlantic. Πηγή: Andrew Mordzynski / Icon Sportswire / Getty.
Προβολή στο πρόγραμμα περιήγησης
Πριν από οκτώ χρόνια, όταν η FIFA επέλεξε τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Μεξικό και τον Καναδά για να φιλοξενήσουν το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026, ο οργανισμός φανταζόταν ένα εκτεταμένο τουρνουά που θα αντανακλούσε μια ισχυρή συνεργασία και αλληλεγγύη μεταξύ των χωρών. Τρεις χώρες θα συνδιοργάνωναν τους αγώνες για πρώτη φορά στην ιστορία της διοργάνωσης, και εκατομμύρια φίλαθλοι θα ταξίδευαν διασχίζοντας σύνορα για να τους παρακολουθήσουν.
Αυτό το όραμα ενότητας δεν έχει αντέξει καλά στον χρόνο. Οι αγώνες πρόκειται να ξεκινήσουν αύριο, όμως οι περιορισμοί στη μετανάστευση, οι εμπορικές διαμάχες, οι ανησυχίες για την ασφάλεια και ένα νέο κύμα αμερικανικού εθνικισμού υπό τον πρόεδρο Τραμπ έχουν οδηγήσει σε ένα ασυνήθιστο γεωπολιτικό πείραμα: ένα Παγκόσμιο Κύπελλο που θα δοκιμάσει πόσο διχασμένη έχει γίνει η Βόρεια Αμερική.
«Λίγα πράγματα μπορούν να συνδέσουν κοινωνίες όπως μια κοινή υποψηφιότητα για το Παγκόσμιο Κύπελλο», μου είπε ο Arturo Sarukhán, πρώην πρεσβευτής του Μεξικού στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο ίδιος είχε υποστηρίξει αυτή την κοινή υποψηφιότητα και την είχε κατανοήσει ως μια ευκαιρία να προβληθούν η «αισιοδοξία» και η «κοινή ευημερία» της ηπείρου. Το τουρνουά των τριών συνδιοργανωτών προτάθηκε το 2017, σε ένα έγγραφο με τίτλο «United Bid» — ένα όνομα που σήμερα ακούγεται σχεδόν αφελές. Ο Jules Boykoff, πολιτικός επιστήμονας στο Pacific University του Όρεγκον και συγγραφέας βιβλίου για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026, μου είπε ότι σε ιδιωτικές συζητήσεις την περίοδο της υποψηφιότητας υπήρχε η αίσθηση ότι ο Τραμπ δεν θα βρισκόταν πλέον στο προσκήνιο όταν θα ξεκινούσε το Παγκόσμιο Κύπελλο.
Όταν αυτή η υπόθεση δεν επαληθεύτηκε, το τουρνουά βρέθηκε αντιμέτωπο με μια σειρά από νέες προκλήσεις. Από τότε που ανέλαβε ξανά την εξουσία, ο Τραμπ έχει αγνοήσει μακροχρόνιες ηπειρωτικές συμμαχίες. Οι τρεις χώρες, από ορισμένες απόψεις, ήταν κάποτε στενά συνδεδεμένες: η πλέον ανενεργή Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου της Βόρειας Αμερικής, η NAFTA, συνέδεσε τις οικονομίες τους για ένα τέταρτο του αιώνα. Μοιράζονται σύνορα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες φιλοξενούν τη μεγαλύτερη κοινότητα Μεξικανών μεταναστών στον κόσμο. «Ακόμη κι αν ορισμένοι πολιτικοί θα ήθελαν να πατήσουν “Control-Alt-Delete”, δεν μπορείς να σβήσεις τη μία χώρα που βρίσκεται δίπλα στην άλλη», είπε ο Sarukhán.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι ο Καναδάς θα έπρεπε να γίνει η 51η πολιτεία των Ηνωμένων Πολιτειών, δημοσιεύοντας στο Truth Social έναν παραποιημένο χάρτη που έδειχνε τον βόρειο γείτονα της Αμερικής να έχει απορροφηθεί από τις ΗΠΑ. Απείλησε το Μεξικό με στρατιωτικά πλήγματα τον Ιανουάριο και πέρυσι κήρυξε εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης στα νότια σύνορα της Αμερικής για να σταματήσει τη μετανάστευση. Η μαζική του εκστρατεία δασμών συνιστά επίσης απειλή για τις οικονομίες του Καναδά και του Μεξικού — γεγονός που κάνει τη συγκυρία του Παγκοσμίου Κυπέλλου ακόμη πιο άβολη.
Στη μέση του τουρνουά, την 1η Ιουλίου, οι τρεις χώρες πρόκειται να επαναδιαπραγματευθούν τη Συμφωνία Ηνωμένων Πολιτειών–Μεξικού–Καναδά, τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου που αντικατέστησε τη NAFTA το 2020 και αποτελεί το νομικό πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίζεται η οικονομία της Βόρειας Αμερικής. Τον Δεκέμβριο, ο Τραμπ απείλησε να εγκαταλείψει πλήρως τη USMCA. Αν καταρρεύσει ή αποδυναμωθεί ουσιαστικά, οι αλυσίδες εφοδιασμού, οι ροές επενδύσεων και οι εργασιακές ρυθμίσεις που συνδέουν τις τρεις χώρες που την έχουν υπογράψει θα μπορούσαν να αρχίσουν να ξηλώνονται, ακριβώς τη στιγμή που οι χώρες υποτίθεται ότι πρέπει να συνεργάζονται για να φέρουν εις πέρας τους αγώνες.
Η συνδιοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου έχει συμβεί μία φορά στο παρελθόν: το 2002, παρά ορισμένες μικρές διπλωματικές διαφωνίες, η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία συνδιοργάνωσαν επιτυχώς τους αγώνες, και έκτοτε η FIFA έχει επενδύσει ακόμη περισσότερο σε αυτό το μοντέλο — το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2030 θα διεξαχθεί στην Ισπανία, την Πορτογαλία και το Μαρόκο. Παρ’ όλα αυτά, το φετινό είναι «το πιο πολιτικά εύφλεκτο Παγκόσμιο Κύπελλο που έχουμε δει», είπε ο Boykoff.
Από τότε που επέστρεψε στην εξουσία, ο Τραμπ έχει εντείνει την επιβολή της μεταναστευτικής πολιτικής με τρόπους που έχουν ήδη επηρεάσει το τουρνουά. Ο σταρ επιθετικός του Ιράκ κρατήθηκε για επτά ώρες από Αμερικανούς αξιωματούχους της μετανάστευσης κατά την άφιξή του· στον φωτογράφο της ομάδας απαγορεύτηκε πλήρως η είσοδος, όπως και σε έναν διαιτητή της FIFA από τη Σομαλία. Η εθνική ομάδα της Νότιας Αφρικής αναγκάστηκε να καθυστερήσει το ταξίδι της λόγω προβλημάτων με τις βίζες, τα οποία ο υπουργός Αθλητισμού της χώρας χαρακτήρισε «ντροπιαστικά και κατάφωρα άδικα». Τουλάχιστον 15 αξιωματούχοι και μέλη του προσωπικού της ιρανικής ομάδας δεν έλαβαν βίζες, σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης, και η αποστολή προπονείται στην Τιχουάνα, επειδή οι παίκτες θα μπορούν να εισέρχονται στις Ηνωμένες Πολιτείες μόνο μία ημέρα πριν από κάθε αγώνα τους. Το μοτίβο είναι δύσκολο να περάσει απαρατήρητο: πολλές από αυτές τις χώρες είναι χώρες τις οποίες ο Τραμπ έχει είτε ανοιχτά απαξιώσει είτε έχει βρεθεί σε σύγκρουση μαζί τους.
Κανένα Παγκόσμιο Κύπελλο δεν υπήρξε ποτέ πλήρως αποκομμένο από την πολιτική, όμως αυτό έχει εμπλακεί ασυνήθιστα πολύ με ένα και μόνο πρόσωπο. Ο Τραμπ έχει αγκαλιάσει το τουρνουά ως βιτρίνα της αμερικανικής ισχύος, και η FIFA έχει δείξει πρόθυμη να τον εξυπηρετήσει. Ο πρόεδρος της οργάνωσης, Τζάνι Ινφαντίνο, έχει καλλιεργήσει στενή σχέση με τον Τραμπ. Σε μια σουρεαλιστική επίδειξη κολακείας, η FIFA απένειμε στον Τραμπ τον νεοσύστατο ειρηνευτικό της βραβείο τον Δεκέμβριο, λίγους μήνες αφότου εκείνος είχε δημόσια έκρηξη οργής επειδή δεν κέρδισε το Νόμπελ Ειρήνης. Το ότι ένα διεθνές τουρνουά θα μετατρεπόταν, στα χέρια του, κυρίως σε όχημα αμερικανικής θριαμβολογίας δεν προκαλεί έκπληξη.
Μέσα σε ένα κλίμα εκτεταμένων φόβων για απελάσεις, οι φίλαθλοι είναι εκείνοι που κινδυνεύουν να χάσουν τα περισσότερα. Παρότι το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας επιμένει ότι δεν θα υπάρξουν μαζικές επιχειρήσεις της ICE στους αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου, οι μετανάστες —ή οποιοσδήποτε ανησυχεί ότι μπορεί να στοχοποιηθεί φυλετικά— δεν έχουν πολλούς λόγους να πάρουν τον λόγο της κυβέρνησης Τραμπ ως εγγύηση. Η κυβέρνηση δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο συλλήψεων κοντά στα γήπεδα, και οποιοσδήποτε φόβος για επαφές με την ICE μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά.
Υπάρχουν επίσης οι υλικοτεχνικές δυσκολίες που συνοδεύουν ένα τουρνουά αυτού του μεγέθους. Όπως ανέφερε ο συνάδελφός μου Nick Miroff, ο υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Markwayne Mullin συνέκρινε την επιχείρηση ασφάλειας του Παγκοσμίου Κυπέλλου με ό,τι θα απαιτούνταν για την προστασία «78 Super Bowls». Αξιωματικοί της TSA αναπτύσσονται στις εισόδους των γηπέδων και θα αποσπαστούν από αεροδρόμια που αναμένεται να κατακλυστούν από φιλάθλους που θα φτάνουν στη χώρα. Οι τιμές των εισιτηρίων, των ξενοδοχείων και των μεταφορών έχουν προκαλέσει επικρίσεις για υποτιθέμενη αισχροκέρδεια. Ακόμη και ο Τραμπ φέρεται να είπε ότι, αν έπρεπε να πληρώσει αυτά τα ποσά για εισιτήρια, ούτε εκείνος θα πήγαινε.
«Κανείς δεν φαίνεται ιδιαίτερα ενθουσιασμένος», έγραψε ο συνάδελφός μου Jonathan Lemire. Αυτό όμως θα μπορούσε να αλλάξει — υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους ο ενθουσιασμός των φιλάθλων μπορεί να εκτοξευθεί μόλις ξεκινήσει το τουρνουά. Περισσότερες χώρες από ποτέ συμμετέχουν στη διοργάνωση, ανάμεσά τους και 10 αφρικανικές χώρες — η μεγαλύτερη εκπροσώπηση που είχε ποτέ αυτή η ήπειρος. Επίσης, αυτό είναι σχεδόν σίγουρα το τελευταίο Παγκόσμιο Κύπελλο για ορισμένους από τους σπουδαιότερους ποδοσφαιριστές που έχει γνωρίσει ποτέ το άθλημα.
Υπάρχει μια εκδοχή του τουρνουά που μπορεί να λειτουργήσει: οι αγώνες να διεξαχθούν, οι ομάδες να παίξουν και η πολιτική να περάσει στο παρασκήνιο. Τα αθλητικά γεγονότα έχουν τον τρόπο τους να επιβάλλουν μια δική τους, προσωρινή πραγματικότητα. Όμως το γεγονός παραμένει: αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο ξεκίνησε ως μια συμμαχία ανάμεσα σε τρεις χώρες και τώρα λειτουργεί ως υπενθύμιση του πόσο έχει ραγίσει αυτός ο δεσμός.
