Νίκος Μιχαλόπουλος
Η συνεργασία συνεχίζεται παρά τη δημόσια σκληρή κριτική της Άγκυρας στην ισραηλινή πολιτική στη Γάζα και στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.
Σύμφωνα με ανεξάρτητες τουρκικές ιστοσελίδες του εξωτερικού, επικριτές στην Τουρκία κατηγορούν επίσης την κυβέρνηση Ερντογάν ότι συγκαλύπτει εμπορικούς δεσμούς μέσω αντι-ισραηλινής ρητορικής, επικαλούμενοι ισραηλινά στοιχεία που δείχνουν εισαγωγές από την Τουρκία ύψους 924,1 εκατομμυρίων δολαρίων το 2025, παρά το δηλωμένο από την Άγκυρα εμπάργκο.
Τα στοιχεία, τα οποία δημοσιεύθηκαν από την Κεντρική Στατιστική Υπηρεσία του Ισραήλ, δείχνουν επίσης ότι οι ισραηλινές εξαγωγές προς την Τουρκία κυμάνθηκαν στα 10,9 εκατομμύρια δολάρια το 2025, αισθητά μειωμένες βέβαια από τα 598,6 εκατομμύρια δολάρια το 2024, αλλά υπαρκτές.
Σύμφωνα με το Reuters tο διμερές εμπόριο είχε κατά σχεδόν 23%, στα 6,2 δισεκατομμύρια δολάρια το 2023, σύμφωνα με στοιχεία της ισραηλινής κυβέρνησης, με τις ισραηλινές εισαγωγές να αντιπροσωπεύουν περίπου τα τρία τέταρτα αυτού του ποσού.
Η Τουρκία τελικά ανακοίνωσε τον Μάιο του 2024 ότι σταμάτησε πλήρως το εμπόριο με το Ισραήλ.
Παρά τους ισχυρισμούς της Άγκυρας περί εμπάργκο, εταιρείες παρακολούθησης του εμπορίου και δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης έχουν περιγράψει πώς οι αποστολές συνέχισαν να πραγματοποιούνται μέσω αλλαγής των διαδρομών.
Τουρκικά προϊόντα μπορούν να περάσουν από άλλη χώρα πριν καταλήξουν στο Ισραήλ, ώστε η τελική συναλλαγή να μην εμφανίζεται ως απευθείας τουρκική εξαγωγή προς το Ισραήλ. Ήδη από το 2024 υπήρχαν αναφορές για προσπάθειες Τούρκων εξαγωγέων να χρησιμοποιήσουν τρίτες χώρες.
Ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα είναι ότι οι τουρκικές εξαγωγές προς την Παλαιστινιακή Αρχή αυξήθηκαν σημαντικά. Προϊόντα που εισέρχονται στη Δυτική Όχθη μπορούν, υπό συγκεκριμένες εμπορικές και τελωνειακές διαδικασίες, να καταλήξουν στην ισραηλινή αγορά.
Είναι άξιο λόγου ότι οι τουρκικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 423% τους πρώτους οκτώ μήνες του 2024, του έτους που ξεκίνησε το τούρκικο εμπάργκο. Παρατηρητές δήλωσαν ότι χρησιμοποιούνταν έγγραφα στα οποία αναγραφόταν η Παλαιστίνη ως προορισμός, προκειμένου να μεταφέρονται εμπορεύματα σε ισραηλινά λιμάνια.
Επίσης έχει αναφερθεί ότι γίνεται εμπόριο και μέσω εταιρειών – διαμετακομιστών που δεν εμφανίζονται ως τουρκική εξαγωγή προς Ισραήλ. Δηλαδή το τουρκικό κράτος μπορεί να καταγράφει διαφορετικό τελικό προορισμό από αυτόν που τελικά έχει το φορτίο.
Στο κάδρο εδώ μπαίνει και η Ελλάδα, καθώς έχει αναφερθεί ότι ένας από τους διαύλους περιλάμβανε ελληνικά λιμάνια, όπου σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Τούρκων Εξαγωγέων οι τουρκικές εξαγωγές προς την Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 71% τον Μάιο του 2024 σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, φτάνοντας τα 375 εκατομμύρια δολάρια, με κάποια προϊόντα στη συνέχεια να επανεξάγονται προς το Ισραήλ.
Τέλος, σύμφωνα με ρεπορτάζ από το διαδικτυακό ειδησεογραφικό περιοδικό The Cradle τον Ιανουάριο με τίτλο: «Οι εισαγωγές ισραηλινού πετρελαίου μέσω της Τουρκίας εκτοξεύθηκαν το 2025» αναφέρεται ότι τα τουρκικά εμπορικά στοιχεία δείχνουν “μηδενικό εμπόριο” με το Ισραήλ από τα μέσα του 2024, ωστόσο πετρέλαιο και άλλα αγαθά συνέχισαν να φτάνουν στις ισραηλινές αγορές μέσω έμμεσων διαδρομών.
Μια έκθεση που υποστηρίχθηκε από την εκστρατεία «Stop Fueling Genocide» ανέφερε ότι το 2024 πραγματοποιήθηκαν 10 αποστολές αργού πετρελαίου από την Τουρκία προς το Ισραήλ, παρά το εμπορικό εμπάργκο, ενισχύοντας τις κατηγορίες ότι οι τουρκικές υποδομές και τα λιμάνια εξακολουθούσαν να διευκολύνουν ροές που στήριζαν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ.
Στις 21 Ιανουαρίου το Reuters μετέδιδε ανταπόκριση με τίτλο: «Οι εισαγωγές αζερικού πετρελαίου από το Ισραήλ μέσω της Τουρκίας αυξάνονται παρά την απαγόρευση εμπορίου της Άγκυρας», αναφέροντας ότι το Ισραήλ έλαβε σχεδόν επίπεδα-ρεκόρ αζερικού πετρελαίου μέσω της Τουρκίας το 2025, ακόμη και μετά τον ισχυρισμό της Άγκυρας ότι είχε διακόψει το εμπόριο ως απάντηση στη γενοκτονία των Παλαιστινίων στη Γάζα, επικαλούμενο στοιχεία από τις ναυτιλιακές μεταφορές.
Τώρα το Ισραήλ κάνει ένα βήμα παραπέρα και στέλνει επιτετραμμένο στην Άγκυρα
Συγκεκριμένα το Ισραήλ διόρισε τον έμπειρο διπλωμάτη Τζόελ Λάιον ως επιτετραμμένο στην Τουρκία, στέλνοντας για πρώτη φορά από τα τέλη του 2023 έναν ανώτερο απεσταλμένο στην Άγκυρα, μετά την αποχώρηση των Ισραηλινών διπλωματών από τη χώρα, όπως μετέδωσε το ειδησεογραφικό μέσο Türkiye Today, επικαλούμενο Ισραηλινό αξιωματούχο.
Ο Λάιον παρουσίασε τα διαπιστευτήριά του στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών στην Άγκυρα στις 9 Σεπτέμβριου.
Η ισραηλινή πρεσβεία δεν έκλεισε ποτέ επισήμως και Τούρκοι υπάλληλοι συνέχισαν να εργάζονται, ενώ οι Ισραηλινοί διπλωμάτες παρέμεναν εκτός χώρας, στο πλαίσιο μιας ρύθμισης ασφαλείας που υποστηριζόταν και από τις δύο κυβερνήσεις, δήλωσε ο αξιωματούχος.
Ο Λάιον διετέλεσε ο πρώτος μόνιμος πρεσβευτής του Ισραήλ στη Μολδαβία έως τον Απρίλιο του 2025 και μη μόνιμος πρεσβευτής του στη Αρμενία έως τον Αύγουστο.
Ο διορισμός του Λάιον αποκαθιστά την παρουσία ανώτερου Ισραηλινού διπλωμάτη και παρέχει στις δύο κυβερνήσεις έναν άμεσο διπλωματικό δίαυλο.
https://www.militaire.gr/toyrkia-israil-exagoges-tis-toyrkias-para-to-empargko-to-israil-anoigei-diaylo-stelnontas-epitetrammeno/
