Ένα νέο στάδιο στην αντιπαράθεση της Ρωσίας με την Ουκρανία και τη Δύση
FOREIGN AFFAIRS
24 Σεπτεμβρίου 2026
Ο ΑΝΤΡΕΪ ΚΟΛΕΣΝΙΚΟΦ είναι συγγραφέας του βιβλίου «Το κλείσιμο του ρωσικού μυαλού: Πώς η ιδεολογία του Πούτιν πήρε το έθνος όμηρο». Περισσότερα από τον Andrei Kolesnikov
Κτίριο κατοικιών υπέστη ζημιές από ουκρανική επίθεση με drone, Μόσχα, Ρωσία, Σεπτέμβριος 2026 – Ρόιτερς
Η συντριπτική νίκη του κόμματος Ενωμένη Ρωσία του προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν στις βουλευτικές εκλογές του περασμένου Σαββατοκύριακου (19-20/09) δεν ήταν μόνο αναμενόμενη αλλά και προγραμματισμένη. Η υποχρεωτική ψήφος σε οργανισμούς που εξαρτώνται από τον προϋπολογισμό και σε πολλές εταιρείες· η τυποποιημένη ψηφοφορία στον στρατό, στις υπηρεσίες επιβολής του νόμου και στα λεγόμενα νέα εδάφη· η μηχανική ψήφος με το πνεύμα του «πάρτε την ψήφο μου και αφήστε με ήσυχο»· η εξάπλωση της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας· και η προεκλογική απομάκρυνση του Γιαμπλόκο, του μόνου αντιπολεμικού κόμματος που εξακολουθεί να λειτουργεί νόμιμα — όλοι αυτοί και άλλοι παράγοντες εξασφάλισαν μια υπερπλειοψηφία για το κυβερνών κόμμα. Ακόμη και οι ψήφοι που δόθηκαν σε άλλα κοινοβουλευτικά κόμματα ισοδυναμούσαν με υποστήριξη για την κυβέρνηση, επειδή και αυτά ελέγχονται από το Κρεμλίνο.
Παρ ‘όλα αυτά, για τον Πούτιν, αυτή η ανανεωμένη εντολή προσφέρει ανανεωμένη νομιμότητα για την «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» του στην Ουκρανία , δείχνοντας στο εσωτερικό τι προβάλλει διεθνώς το Κρεμλίνο: ότι η Ρωσία βρίσκεται σε θέση ισχύος και είναι έτοιμη να επιδιώξει τους στρατιωτικούς της στόχους με ακόμη μεγαλύτερη αποφασιστικότητα. Ο κύριος στόχος του Κρεμλίνου είναι να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση μιας απόλυτης κυρίαρχης πλειοψηφίας, ανεξάρτητα από την πραγματική κατάσταση. Όλοι υποστηρίζουν τον Πούτιν, όπως δείχνουν τα αποτελέσματα, και ως εκ τούτου πρέπει επίσης να υποστηρίξουν τις στρατιωτικές πολιτικές της χώρας, την αδιάκοπη καταστολή της διαφωνίας και την αντιδυτική πορεία. Όσοι του αντιτίθενται είναι απόκληροι και παρίες. Πράγματι, από το 2022, οι εκλογές στη Ρωσία έχουν επαναπροσδιορίσει την ιθαγένεια ως υποστήριξη στον πόλεμο.
Η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. Από τον Απρίλιο 2026, οι δημοσκοπήσεις στη Ρωσία δείχνουν σταθερά ότι τα πράγματα δεν πάνε πολύ καλά για την κυβέρνηση. Σύμφωνα με το ανεξάρτητο Levada Center, το οποίο θέτει τακτικά το ερώτημα, τον Ιούλιο, το ποσοστό των ερωτηθέντων που θεωρούσαν την ειδική επιχείρηση επιτυχημένη είχε μειωθεί στο 50%, μια πτώση σχεδόν 20 ποσοστιαίων μονάδων από το προηγούμενο έτος 2025. Στην ίδια δημοσκόπηση, ο αριθμός των ανθρώπων που πίστευαν ότι η χώρα κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση είχε μειωθεί στο 54%, μια πτώση κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα,. Επιπλέον, μεταξύ Ιουλίου 2025 και Ιουλίου 2026, η δημοτικότητα του ίδιου του προέδρου μειώθηκε κατά 12% – μια πολύ σημαντική πτώση σε μια προσωποπαγή απολυταρχία.
Παράλληλα, το ηθικό του κοινού έχει μειωθεί σταθερά. Υπάρχει πλέον συνεχής ανησυχία για τον παρατεταμένο πόλεμο και την πιθανότητα περαιτέρω στρατιωτικής κινητοποίησης, καθώς και για τον πληθωρισμό, τους εκτεταμένους περιορισμούς στο Διαδίκτυο και μια ατελείωτη κρίση καυσίμων. Σύμφωνα με έρευνες του Levada Center που πραγματοποιήθηκαν τον Αύγουστο 2026, τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι αντιμετώπισαν προβλήματα με την πρόσβαση στο Διαδίκτυο μέσω κινητού, τις εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων και την έλλειψη βενζίνης. Η έλλειψη βενζίνης διατάραξε σοβαρά τη ζωή του 1 στους 3 ερωτηθέντες, ενώ οι περιορισμοί στο Διαδίκτυο επηρέασαν 1 στους 5. Οι μαζικές στρατιωτικές δαπάνες και η αύξηση των τιμών των καυσίμων αποτελούν σημαντικούς παράγοντες του πληθωρισμού και, ξεκινώντας από τον προσεχή Οκτώβριο, η απότομη αύξηση των τιμολογίων των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας θα προσθέσει σε αυτές τις πιέσεις.
Τώρα που έχουν διεξαχθεί εκλογές, πολλοί Ρώσοι φοβούνται μια ακόμη στρατιωτική κινητοποίηση, αν και το Κρεμλίνο φαίνεται να προτιμά την επιλεκτική και συγκαλυμμένη κινητοποίηση από μια γενική στρατολόγηση (όντας επιφυλακτικό να υπονομεύσει την ψευδαίσθηση μιας κάπως φυσιολογικής ζωής εν μέσω ενός πολέμου που έχει φτάσει στην καρδιά της Ρωσίας με τη μορφή επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη). Αλλά δεν μπορούν να αποκλειστούν και άλλες νέες πιέσεις. Όσο ο Πούτιν πιστεύει ότι ο χρόνος είναι με το μέρος του και ο λαός (προφανώς υπνωτισμένος από αυτό που το Κρεμλίνο αποκαλεί «ενότητα» που επιδείχθηκε κατά τη διάρκεια των εκλογών) είναι έτοιμος να επωμιστεί το βάρος των προβλημάτων, θα συνεχίσει τον πόλεμο. Και η συνέχιση σημαίνει κλιμάκωση, στο εξωτερικό και στο εσωτερικό.
Ήδη, ο Ρώσος πρόεδρος έχει απορρίψει μια νέα διπλωματική ώθηση των ΗΠΑ και έχει επιταχύνει τον ρυθμό και τη φύση των επιθέσεων στην Ουκρανία. Εν τω μεταξύ, ειδικοί εξωτερικής πολιτικής που τάσσονται υπέρ του Κρεμλίνου μιλούν για τους διάφορους τρόπους, τόσο μη πυρηνικούς όσο και πυρηνικούς, με τους οποίους η Ρωσία μπορεί να κλιμακώσει περαιτέρω την κατάσταση, ειδικά κατά τη διάρκεια του ερχόμενου χειμώνα, όταν το Κρεμλίνο σχεδιάζει να παγώσει κυριολεκτικά την Ουκρανία χτυπώντας το δίκτυο ηλεκτροδότησης. Για τον Πούτιν, η κλιμάκωση έχει γίνει ένα κύριο μέσο διατήρησης της εξουσίας.
Εδώ και εβδομάδες, υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι ο Πούτιν προετοιμάζεται για ένα νέο στάδιο στη σύγκρουση της Ρωσίας με την Ουκρανία και τη Δύση. Το Κρεμλίνο υποδαυλίζει μια συνεχή αίσθηση έκτακτης ανάγκης, διαδίδοντας απειλές – αυτό που ο αείμνηστος Ρώσος πολιτικός επιστήμονας Γκλεμπ Παβλόφσκι ονόμασε «μεταφορικό ιμάντα της ρωσικής σύγκρουσης», μια μηχανή που δεν πρέπει ποτέ να σταματήσει. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση έχει επιβάλει μια νοοτροπία πολιορκίας στο κοινό, μαζί με την ανάγκη διατήρησης απόλυτης ενότητας, μια δυναμική που έχει ενισχυθεί από την εντατικοποίηση των ουκρανικών αεροπορικών επιδρομών βαθιά μέσα στη Ρωσία. Αυτό το είδος ενίσχυσης των απειλών εξηγεί την εκτεταμένη καταστολή του Levada Center κατά την προετοιμασία για τις βουλευτικές εκλογές. Όχι μόνο απαγορεύτηκε στο κόμμα να συμμετάσχει στις εκλογές, αλλά τα μέλη του συνελήφθησαν και ένας από τους ηγέτες του, ο Λεβ Σλόσμπεργκ, καταδικάστηκε σε 11 χρόνια φυλάκισης. Όταν μια χώρα απαιτεί ενιαία εθνική νοοτροπία, καμία αντιπολεμική φωνή δεν μπορεί να ακουστεί νόμιμα.
Εν τω μεταξύ, ο Πούτιν πραγματοποιεί ταξίδια, διοργανώνει συναντήσεις και εκφωνεί ομιλίες με ασυνήθιστη συχνότητα. Έχει απευθυνθεί σε στρατιωτικούς, παιδιά, επιστήμονες και επιχειρηματίες, και μάλιστα επισκέφθηκε ένα αμφισβητούμενο νησί στη Θάλασσα του Οχότσκ με σαφή στόχο να εξοργίσει και να προκαλέσει την Ιαπωνία (το νησί είναι γνωστό ως Ιτουρούπ στη Ρωσία και Ετορόφου στην Ιαπωνία.) Ταυτόχρονα, από το καλοκαίρι, το Κρεμλίνο έχει εντείνει τις προσπάθειές του να κρατήσει τις μάζες συναισθηματικά και πνευματικά κινητοποιημένες γύρω από την «ειδική στρατιωτική επιχείρηση». Κανένα μέρος του ρωσικού πολιτισμού, της κοινωνίας ή της ιστορίας δεν παραβλέπεται.
Τον Αύγουστο, για παράδειγμα, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία ανακοίνωσε ότι τα λείψανα του Ντμίτρι Ντόνσκοϊ – του θρυλικού πολεμιστή-πρίγκιπα του 14ου αιώνα που νίκησε τους Τατάρους της Μογγολικής Ορδής στη Μάχη του Κουλίκοβο – είχαν απροσδόκητα «ανακαλυφθεί» στον Καθεδρικό Ναό του Αρχαγγέλου στη Μόσχα. Αμέσως, ο Πούτιν επισκέφθηκε τον τόπο ταφής και αυτός ο ιστορικός πρίγκιπας «στρατεύτηκε» – μέρος των λειψάνων του στάλθηκε στο μέτωπο για να «ενδυναμώσει πνευματικά» τις ρωσικές μονάδες που πολεμούν εκεί. Όταν ένας πόλεμος διαρκεί τόσο πολύ, οι Ρώσοι μπορούν να εναποθέσουν τις ελπίδες τους όχι μόνο στα «θαυματουργά όπλα» για τα οποία καυχιέται ο Πούτιν, αλλά και απλώς σε ένα θαύμα. Ακόμα και όταν διεξάγονταν οι βουλευτικές εκλογές, χιλιάδες Ορθόδοξοι Χριστιανοί έκαναν ουρά για να δουν τα λείψανα του Αγίου Σπυρίδωνα του Τριμυθούντος στη Μόσχα, σαν να είχαν έρθει να τον ψηφίσουν. Σε όλη τη χώρα, εκατοντάδες χιλιάδες πιστοί συμμετείχαν επίσης σε θρησκευτικές πομπές που υποστηρίχθηκαν από την κυβέρνηση και αποσκοπούσαν στην ενίσχυση της υποστήριξης προς τις ένοπλες δυνάμεις. Η πιο εντυπωσιακή από αυτές ήταν η τεράστια, υπερεθνικιστική «Ρωσική Πορεία» που πραγματοποιήθηκε στη Μόσχα στις αρχές Σεπτεμβρίου.
Το μόνο ερώτημα είναι: τι συνιστά θαύμα; Για τους περισσότερους Ρώσους, είναι το τέλος του πολέμου. Αργά ή γρήγορα, ο Πούτιν θα πρέπει να απεγκλωβιστεί από τη σύγκρουση, και κανείς εκτός από τις ΗΠΑ δεν μπορεί να τον βοηθήσει να το κάνει αυτό. Η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να κάνει μια νέα προσπάθεια διαπραγματεύσεων, ιδανικά με μια διαφορετική στρατηγική από τη σύνοδο κορυφής στο Άνκορατζ ή την «τουριστική διπλωματία» τύπου Γουίτκοφ-Κούσνερ που χαρακτήρισε τον πρώτο χρόνο της κυβέρνησης. Αλλά δεν έχει βρεθεί ακόμη αντικατάσταση αυτού του μοντέλου. Η επίσκεψη του διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, στη Μόσχα τον Αύγουστο 2026 φάνηκε να αποτελεί μέρος μιας προσπάθειας για την επιδίωξη ενός νέου τύπου διπλωματίας, ίσως κάτι περισσότερο σαν το παρασκήνιο που δημιουργήθηκε μεταξύ του Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Χένρι Κίσινγκερ και του Σοβιετικού Πρέσβη, Ανατόλι Ντομπρίνιν, κατά την εποχή της ύφεσης. Μέχρι στιγμής, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς θα μπορούσε να αναδυθεί ένα γνήσιο, μόνιμο κανάλι που θα μπορούσε να οδηγήσει και τις δύο πλευρές προς την ειρήνη και, μεταξύ άλλων, να μειώσει τις εντάσεις μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ. Ωστόσο, για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υπάρχουν και νέοι λόγοι για να το προωθήσει αυτό. Μετά από μια σειρά θεαματικών αποτυχιών στην εξωτερική πολιτική και αντιμετωπίζοντας τις δικές του δύσκολες ενδιάμεσες εκλογές, ο Τραμπ χρειάζεται επειγόντως μια ιστορία επιτυχίας.
ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΕ ΑΥΤΟΠΕΠΟΙΘΗΣΗ
Προς το παρόν, το Κρεμλίνο πιστεύει ότι έχει τόσο χρόνο όσο και τα μέσα να συνεχίσει να αγωνίζεται για όσο χρειαστεί. Ο Πούτιν είναι ανίκανος να αμφιβάλλει ότι έχει δίκιο. Παράλληλα με τις σκηνοθετημένες εκλογές για τη Δούμα, η εξάλειψη κάθε ίχνους αντιπολεμικής ρητορικής από τη δημόσια σφαίρα έχει ως στόχο να δώσει στον Πούτιν μια ισχυρότερη εντολή για οποιεσδήποτε ενέργειες κρίνει σκόπιμο να αναλάβει. Ένα άγνωστο ερώτημα είναι πόσο μακριά στο μέλλον είναι οι Ρώσοι έτοιμοι να παραχωρήσουν αυτή τη νομιμότητα.
Μέχρι στιγμής, εναπόκειται στους ίδιους τους πολίτες να αντιμετωπίσουν τα φλεγόμενα διυλιστήρια πετρελαίου, τις κατεστραμμένες αποθήκες, τα άδεια βενζινάδικα, το μη λειτουργικό Διαδίκτυο και τους απειλητικούς για τη ζωή κινδύνους από επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Εκτός από τον χρόνιο πληθωρισμό, το έλλειμμα του προϋπολογισμού έχει γίνει πρόβλημα και το ΑΕΠ και η βιομηχανική παραγωγή της Ρωσίας κυμαίνονται λίγο πάνω από το μηδέν. Αυτό παρά το γεγονός ότι, μέχρι πρόσφατα, η παραγωγή όπλων διατηρούσε τυπικά αυτούς τους δείκτες σε μέτρια υψηλό επίπεδο. Τώρα, ούτε αυτό βοηθάει πλέον.
Αντιμέτωποι με αυτές τις προκλήσεις, οι άνθρωποι ανέχονται το σύστημα προς το παρόν. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι οι ίδιες έρευνες που δείχνουν ότι οι Ρώσοι είναι λιγότερο ικανοποιημένοι με την ειδική στρατιωτική επιχείρηση από ό,τι πριν, δείχνουν επίσης ότι μεγαλύτερος αριθμός από αυτούς προτιμά την εντατικοποίηση των επιθέσεων από το να κάνει παραχωρήσεις για την επίτευξη ειρήνης. Περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες σε δημοσκόπηση του Levada Center τον Αύγουστο πιστεύουν ότι είναι πιθανό η ειδική στρατιωτική επιχείρηση να διαρκέσει άλλον έναν χρόνο, και ο αριθμός εκείνων που δηλώνουν βέβαιοι για αυτό έχει αυξηθεί. Ακριβώς λόγω της απόλυτης εξάντλησής τους από τον πόλεμο, πολλοί βλέπουν την αυξημένη στρατιωτική δραστηριότητα ως έναν τρόπο για να φέρουν την ειρήνη πιο κοντά.
Ψηφοφορία στις ρωσικές βουλευτικές εκλογές, Ντόνετσκ, υπό ρωσικό έλεγχο Ουκρανία, Σεπτέμβριος 2026 – Αλεξάντερ Ερμοτσένκο / Reuters
Αλλά αν το Κρεμλίνο απαιτήσει μια ακόμη συγκέντρωση γύρω από τη σημαία -ειδικά μια που περιλαμβάνει την κινητοποίηση μεγάλων τμημάτων του ανδρικού πληθυσμού- αυτό μπορεί να γείρει την κατάσταση εναντίον του Πούτιν. Οι φήμες για μια τέτοια κίνηση, η οποία θα μπορούσε επίσης να αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης ρωσικής κλιμάκωσης, κυκλοφορούν εδώ και εβδομάδες, παρόλο που η αλλαγή της φύσης του πολέμου έχει καταστήσει την αποστολή περισσότερων ανδρών στο πεδίο της μάχης μια άσκοπη σπατάλη, και επίσης κινδυνεύει να εκτρέψει το υπόλοιπο εργατικό δυναμικό από την ενασχόληση με τις απαραίτητες εργασίες στην πατρίδα, για να μην αναφέρουμε τη ζημιά στη δημογραφική κατάσταση, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του ποσοστού γεννήσεων. Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Ο Πούτιν εξακολουθεί να παρουσιάζει αυτό που κάνει η Ρωσία ως μια ιστορικά δίκαιη αμυντική εκστρατεία απελευθέρωσης. Αυτό δεν διαφέρει από τον τρόπο με τον οποίο ο Στάλιν απεικόνισε τον Χειμερινό Πόλεμο του 1939 με τη Φινλανδία ή την «εκστρατεία απελευθέρωσης» του Κόκκινου Στρατού την ίδια χρονιά, η οποία οδήγησε στην ενσωμάτωση της δυτικής Λευκορωσίας και της δυτικής Ουκρανίας στη Σοβιετική Ένωση. Αλλά για να είναι «λαϊκός πόλεμος», όπως οι προπαγανδιστές και οι αξιωματούχοι του Κρεμλίνου έχουν μερικές φορές αναφερθεί στην ειδική επιχείρηση, η σύγκρουση πρέπει να έχει περιορισμένο χρονικό πλαίσιο. Πρέπει επίσης, κατ’ αρχήν, να καταλήξει σε νίκη για τον λαό, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. (Υπό τις τρέχουσες συνθήκες, οι Ρώσοι θα αποδεχτούν οποιαδήποτε εκδοχή νίκης, αρκεί να τους ειπωθεί ότι οι στόχοι έχουν επιτευχθεί με τους όρους της Ρωσίας – έτσι έχουν εξαντληθεί οι άνθρωποι.)
Στην πραγματικότητα, η «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» έχει λάβει τα χαρακτηριστικά ενός προσωπικού πολέμου που διεξάγεται από τον αρχηγό του κράτους. Στην πραγματικότητα, από την αρχή, ήταν ένας προσωπικός πόλεμος που απλώς ενέπλεκε τον λαό με μια ευρεία ποικιλία τρόπων, συμπεριλαμβανομένης της φυσικής συμμετοχής σε πολεμικές επιχειρήσεις και της αναγκαστικής υποταγής σε πολιτικούς κανόνες, περιορισμούς και συστηματική καταστολή. Για δεκαετίες, οι Ρώσοι έχουν προετοιμαστεί να ζουν σε κατάσταση προετοιμασίας για πόλεμο, ή, πιο συγκεκριμένα, για πολέμους. Μια τέτοια συνεχής πολεμική βάση – και ο πραγματικός πόλεμος και η αδιάκοπη στρατιωτικοποίηση της οικονομίας – είναι αυτό που τελικά προκάλεσε την κατάρρευση του σοβιετικού συστήματος. Ο Πούτιν έχει αναβιώσει αυτήν την προσέγγιση για να εξυπηρετήσει τον δικό του στόχο της ανασύστασης της ρωσικής αυτοκρατορίας, αλλά οι Ρώσοι μπορεί να μην είναι προετοιμασμένοι να έχουν την κοινωνία τους τόσο έντονα στρατιωτικοποιημένη, γνωρίζοντας ότι και αυτοί μπορεί να κινητοποιηθούν ή να δουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη να χτυπούν τις στέγες τους, επ’ αόριστον. Είναι δυνατό να προσαρμοστούμε σε έναν τέτοιο κόσμο και είναι δυνατό να τον ομαλοποιήσουμε. Αλλά για πόσο καιρό;
ΠΟΥΘΕΝΑ ΝΑ ΠΑΣ
Στη Ρωσία του Πούτιν, η κλιμάκωση συμβαίνει σε δύο διαφορετικά μέτωπα. Λαμβάνει χώρα στο πεδίο της μάχης, αλλά συμβαίνει και στο εσωτερικό. Τα σημάδια είναι σχεδόν παντού. Υπάρχει η συνεχής σύλληψη και φυλάκιση όσων διαφωνούν με τις πολιτικές του Κρεμλίνου, μια πρακτική που έχει γίνει ολοένα και πιο βάναυση. Υπάρχει η επίμονη αυστηροποίηση, μέχρι σημείου παραλογισμού, της νομοθεσίας σχετικά με τους «ξένους πράκτορες», ειδικά εκείνους που έχουν εγκαταλείψει τη χώρα, οι οποίοι τώρα στερούνται όχι μόνο πολιτικών δικαιωμάτων αλλά και περιουσιακών και οικονομικών δικαιωμάτων. Υπάρχει το ολοένα και πιο μη βιώσιμο φορολογικό βάρος, επειδή το καθεστώς δεν διαθέτει τα κεφάλαια για πόλεμο. (Το Κρεμλίνο αύξησε τον φόρο προστιθέμενης αξίας της Ρωσίας φέτος από 20% σε 22%, έναν φόρο που επιβαρύνει ιδιαίτερα τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.)
Στη διεθνή ανάλυση της ρωσικής στρατηγικής, το εσωτερικό μέτωπο συχνά ξεχνιέται, αλλά είναι εξίσου σημαντικό. Η μία μορφή κλιμάκωσης δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την άλλη. Χωρίς την αύξηση της εσωτερικής πίεσης, το καθεστώς δεν μπορεί να εντείνει τις εξωτερικές του δράσεις. Οι κατασκευαστικές κρίσεις έχουν γίνει η βάση του συστήματος του Πούτιν και ο μηχανισμός με τον οποίο διατηρεί την εξουσία του. Ωστόσο, τα οφέλη αυτής της στρατηγικής – την οποία διατήρησε αριστοτεχνικά παραπλανώντας τον Τραμπ το 2025 και εκτροχιάζοντας την προοπτική ειρηνευτικών συνομιλιών το πρώτο εξάμηνο του 2026 – μειώνονται. Ακόμη και η ίδια η εκδοχή του καθεστώτος φέρει πλέον τα χαρακτηριστικά της υστερίας. Αξιωματούχοι όπως ο Πιότρ Τολστόι, αντιπρόεδρος του κοινοβουλίου και πρώην τηλεοπτικός παρουσιαστής, μιλούν ανοιχτά για την ανάγκη να χτυπηθεί ο άμαχος πληθυσμός του εχθρού προκειμένου να αποθαρρυνθεί. Η ρητορική μίσους και η εξύμνηση της σκληρότητας και της βίας έχουν γίνει μια άλλη μορφή κλιμάκωσης. Αλλά και πάλι, το αποτέλεσμα εξασθενεί με τη συχνή χρήση.
Η τρέχουσα αποδοχή της κλιμάκωσης κάθε είδους από το Κρεμλίνο δεν αποτελεί ένδειξη δύναμης αλλά αδυναμίας. Οι εκλογές επέτρεψαν στον Πούτιν να δεσμεύσει τους Ρώσους στην «ειδική στρατιωτική του επιχείρηση» μέσω της διαδικασίας της ψηφοφορίας: όποιος συμμετείχε στις εκλογές έγινε συνεργός. Αλλά αυτό πιθανότατα θα επιδεινώσει μόνο την απογοήτευση πολλών ανθρώπων που έχουν κουραστεί από τις συνθήκες διαβίωσης που επιβάλλει το κράτος. Κανείς δεν θα διαμαρτυρηθεί. Πολλοί θα προσποιηθούν ότι υποστηρίζουν. Αλλά όπως ακριβώς στα τέλη της σοβιετικής εποχής, η ίδια η πράξη της ύπαρξης μέσα σε ένα τέτοιο σύστημα θα μοιάζει με απομίμηση της κανονικότητας και όχι με την πραγματικότητα. Δεν υπάρχει πλέον σαφής διέξοδος για μια χώρα τραυματισμένη από τον πόλεμο, μπερδεμένη από την προπαγάνδα της βίας και την ιδεολογία της εθνικής ανωτερότητας και κατεστραμμένη από μια διαστρεβλωμένη και ολοένα και πιο δυσλειτουργική πολεμική οικονομία.
Η μεγαλύτερη κρίση του καθεστώτος Πούτιν είναι μια κρίση του μέλλοντος. Δεν ξέρει πού να πάει ή γιατί. Και έτσι παρατείνει τον πόλεμο ως μέσο επιβίωσης. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ προσπαθεί να δείξει στον Πούτιν μια εκτροπή, κρεμώντας τεράστιες επιχειρηματικές συμφωνίες ή απειλώντας να επιβάλει «κολασμένες» κυρώσεις εάν αυτό το status quo συνεχιστεί. Αλλά το πιο ρεαλιστικό σενάριο αυτή τη στιγμή είναι ότι ο Πούτιν θα συνεχίσει να χρονοτριβεί, χρησιμοποιώντας τον χειμώνα ως όπλο.
