Του Balazs Koranyi

10 Αυγούστου 2026, 8:02 π.μ. GMT+3 — Ενημερώθηκε πριν από 19 λεπτά

Κάτοικος χωριού βοηθά στην κατάσβεση δασικής πυρκαγιάς στην περιοχή Σεϊντικεμέρ της επαρχίας Μούγλα, στην Τουρκία, στις 29 Ιουλίου 2026. REUTERS/Ali Dinc/Φωτογραφία αρχείου. Αγορά δικαιωμάτων χρήσης — ανοίγει σε νέα καρτέλα

• Σύνοψη

• Οι φετινές οικονομικές ζημιές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα ενδέχεται να ξεπεράσουν εκείνες προηγούμενων ετών
• Η Νότια Ευρώπη θα υποστεί δυσανάλογα μεγάλες συνέπειες
• Η οικονομία πλήττεται από ζημιές στις καλλιέργειες, κλειστές πλωτές οδούς και απώλειες ηλεκτρικής ενέργειας
• Η κλιματική αλλαγή θα επιβαρύνει τους προϋπολογισμούς και θα ασκήσει πίεση στην ΕΚΤ

ΦΡΑΝΚΦΟΥΡΤΗ, 10 Αυγούστου (Reuters) — Για όσους στην Ευρώπη εξακολουθούσαν να πιστεύουν ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί πρόβλημα των μελλοντικών γενεών, οι αποπνικτικοί καύσωνες αυτού του καλοκαιριού κατέστησαν σαφές ότι οι δαπανηρές οικονομικές επιπτώσεις της, οι οποίες αλλάζουν τη ζωή των ανθρώπων, έχουν ήδη φτάσει.

Οι θερμοκρασίες-ρεκόρ και οι ξηρασίες του φετινού καλοκαιριού —οι οποίες, σύμφωνα με τους επιστήμονες, επιδεινώνονται εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη— έχουν προκαλέσει χάος στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, στις θαλάσσιες και ποτάμιες μεταφορές και στα συστήματα δημόσιας υγείας. Παράλληλα, η φετινή περίοδος δασικών πυρκαγιών οδεύει να γίνει η χειρότερη που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ευρώπη — ανοίγει σε νέα καρτέλα.

Συνολικά, το πλήγμα στην οικονομία της περιοχής μπορεί ήδη να υπολογιστεί σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με εκτιμήσεις οικονομολόγων και ακαδημαϊκών. Προειδοποιούν, ωστόσο, ότι αυτή είναι μόνο η αρχή, καθώς το κόστος αναμένεται να αυξηθεί ταχύτερα από τις θερμοκρασίες.

Το κλίμα μεταβάλλεται ταχύτερα στην Ευρώπη από ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη ήπειρο και οι ζημιές επιβαρύνουν ήδη τα δημόσια οικονομικά, προκαλούν έντονες διακυμάνσεις στον πληθωρισμό, αναδιαμορφώνουν τον τουριστικό χάρτη και αναγκάζουν την Ευρωπαϊκή Ένωση να επανεξετάσει τον τρόπο με τον οποίο παράγεται η ενέργεια και μεταφέρονται τα εμπορεύματα.

«Αυτό που καθιστά το 2026 ιδιαίτερα ανησυχητικό από οικονομική άποψη είναι ότι σημειώνονται πολλαπλά επεισόδια ακραίων φαινομένων», δήλωσε η οικονομολόγος Sehrish Usman του Πανεπιστημίου του Μάνχαϊμ.

«Πάρτε για παράδειγμα τους καύσωνες, τις ξηρασίες και τις δασικές πυρκαγιές… Αυτά τα φαινόμενα εκδηλώνονται ταυτόχρονα και κυρίως στις ίδιες περιοχές, με αποτέλεσμα οι επιπτώσεις τους να συσσωρεύονται και να αλληλοενισχύονται», είπε.

ΟΙ ΚΑΥΣΩΝΕΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΖΗΜΙΕΣ-ΡΕΚΟΡ

Οι θερμοκρασίες έφτασαν σε επίπεδα-ρεκόρ τον Ιούνιο και τον Ιούλιο και, σύμφωνα με οικονομολόγους, οι οικονομικές ζημιές είναι πιθανό να ξεπεράσουν κάθε προηγούμενο.

Η κυκλοφορία στους ποταμούς Ρήνο και Δούναβη, βασικές αρτηρίες μεταφοράς εμρευμάτων, έχει περιοριστεί σοβαρά λόγω της χαμηλής στάθμης των υδάτων. Περισσότεροι από έξι πυρηνικούς αντιδραστήρες έχουν διακόψει ή μειώσει την παραγωγή τους εξαιτίας προβλημάτων ψύξης. Οι εκτιμήσεις για τη γεωργική παραγωγή έχουν αναθεωρηθεί προς τα κάτω, καθώς καλλιέργειες που συγκομίζονται αργότερα, όπως το καλαμπόκι και ο ηλίανθος, είχαν ήδη υποστεί απώλειες της τάξης του 6%-7% τον Ιούλιο.

Η ζέστη περιορίζει την ανθρώπινη παραγωγικότητα και έχει ήδη προκαλέσει δεκάδες χιλιάδες θανάτους, με τη Γερμανία μόνο να αναφέρει περισσότερους από 10.000 θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη.

Παράλληλα, το κόστος των μέτρων έκτακτης ανάγκης, όπως η αντιμετώπιση των πυρκαγιών ή ο περιορισμός της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τους προϋπολογισμούς.

Στοιχεία του αμερικανικού Υπουργείου Εργασίας έδειξαν ότι η οικονομία των ΗΠΑ έχασε απροσδόκητα θέσεις εργασίας τον περασμένο μήνα, ενισχύοντας την αισιοδοξία των επενδυτών ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ θα διατηρούσε…

Η ING εκτιμά ότι και μόνο η διακοπή της κυκλοφορίας στον Ρήνο θα μειώσει φέτος κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες το ΑΕΠ της Γερμανίας, της τρίτης μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου. Η ουγγρική MBH Bank, από την πλευρά της, υπολογίζει ότι το ΑΕΠ της χώρας μειώνεται κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα για κάθε εβδομάδα κατά την οποία παραμένει εκτός λειτουργίας ο μεγαλύτερος πυρηνικός σταθμός της.

Η γερμανική ασφαλιστική εταιρεία Allianz εκτιμά ότι μόνο ο καύσωνας των δύο εβδομάδων του Ιουνίου θα μειώσει το ΑΕΠ της Ευρώπης κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες. Υπολογίζει επίσης ότι έως το 2030 η κλιματική αλλαγή θα αφαιρέσει 5%-7% από την ανάπτυξη των οικονομιών που είναι περισσότερο εκτεθειμένες, όπως εκείνες της Ισπανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας.

«Ο συνολικός λογαριασμός για τη φετινή χρονιά θα είναι πολύ μεγαλύτερος», δήλωσε ο Hazem Krichene, οικονομολόγος της Allianz. «Αυτός ο αριθμός δεν συνυπολογίζει τις πυρκαγιές, τις ξηρασίες, τα διάφορα πλημμυρικά φαινόμενα ή το αναμενόμενο Ελ Νίνιο».

Δεδομένου ότι η οικονομία της ευρωζώνης αναμένεται να αναπτυχθεί μόλις κατά 1% φέτος, το πλήγμα είναι σημαντικό.

Ωστόσο, σύμφωνα με την Usman, το πλήρες μέγεθος της οικονομικής ζημιάς θα γίνει αισθητό μόνο έπειτα από αρκετά χρόνια.

«Θα περίμενε κανείς ότι η ζημιά θα είναι μεγαλύτερη τη χρονιά κατά την οποία εκδηλώνεται ένα ακραίο φαινόμενο και στη συνέχεια θα εξασθενεί, όμως εμείς διαπιστώνουμε το αντίθετο», δήλωσε η Usman. «Ο οικονομικός αντίκτυπος αυξάνεται κατά τα επόμενα χρόνια, επειδή τα ακραία καιρικά φαινόμενα πυροδοτούν μια αλυσίδα οικονομικών συνεπειών που εκδηλώνονται με αργό ρυθμό».

Η Δυτική Ευρώπη κατέγραψε τον θερμότερο Ιούλιο στην ιστορία των μετρήσεων.

Η ΝΟΤΙΑ ΕΥΡΩΠΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΗ ΜΕ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΥ

Η Νότια Ευρώπη ενδέχεται να δεχθεί το ισχυρότερο πλήγμα, καθώς εκεί καταγράφονται οι μεγαλύτερες αυξήσεις της θερμοκρασίας, με αποτέλεσμα να περιορίζονται τα τουριστικά έσοδα, να επιδεινώνονται οι καταστροφές στις καλλιέργειες και να ενισχύεται η μετανάστευση προς άλλες περιοχές.

«Μπορείτε να φανταστείτε τουρίστες να περιηγούνται στη νότια Ιταλία ή στην Ισπανία με θερμοκρασία 45 βαθμών; Εγώ δεν μπορώ. Πιστεύω, λοιπόν, ότι η φύση του τουρισμού θα αλλάξει», δήλωσε ο οικονομολόγος της ING Carsten Brzeski.

Ο Νότος ενδέχεται να προσελκύει περισσότερους τουρίστες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αλλά η θερινή αιχμή θα υποχωρήσει, καθώς οι παραθεριστές θα μετακινούνται βορειότερα, πλήττοντας τον κλάδο της φιλοξενίας στη Νότια Ευρώπη, υποστήριξε ο Brzeski.

Ο Νότος θα υποστεί επίσης μεγαλύτερες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων εξαιτίας των ακραίων καιρικών φαινομένων. Αυτό θα δυσκολέψει ακόμη περισσότερο την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία ήδη αγωνίζεται να διατηρήσει τον πληθωρισμό στον στόχο της.

«Οι ακραίες θερμοκρασίες επηρεάζουν περισσότερο τις τιμές των τροφίμων σε περιοχές που είναι ήδη θερμότερες. Επομένως, εάν βρίσκεστε στη Νότια Ευρώπη, θα δείτε μεγαλύτερες επιπτώσεις», δήλωσε ο Maximilian Kotz, ερευνητής στο Κέντρο Υπερυπολογιστών της Βαρκελώνης.

Η ακραία ζέστη του 2022 αύξησε τον πληθωρισμό της ευρωζώνης κατά 0,34 ποσοστιαίες μονάδες μέσω της ανόδου των τιμών των τροφίμων, με τον Νότο να δέχεται δυσανάλογα μεγάλο πλήγμα, σύμφωνα με εκτίμηση του Kotz.

Παράλληλα, η διακοπή των ποτάμιων μεταφορών δυσκολεύει τον εφοδιασμό ορισμένων περιοχών της Ευρώπης με καύσιμα, διευρύνοντας τις περιφερειακές αποκλίσεις στις τιμές.

Η ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΖΕΣΤΗ ΘΑ ΑΣΚΗΣΕΙ ΠΙΕΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΤ

«Οι δημοσιονομικές συνέπειες επιβαρύνουν περισσότερο τις οικονομίες που διαθέτουν τις μικρότερες δυνατότητες να τις απορροφήσουν», ανέφερε η Allianz σε ερευνητικό της σημείωμα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, η ετήσια απώλεια φορολογικών εσόδων εξαιτίας της μειωμένης παραγωγής θα μπορούσε να φτάσει το 1,8% στη Γαλλία και το 1,3% στην Ιταλία και την Ισπανία. Αυτό συμβαίνει επειδή, στα προοδευτικά φορολογικά συστήματα, τα δημόσια έσοδα μειώνονται ταχύτερα από την οικονομική παραγωγή.

Τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων θα περιοριστούν επίσης, αποδυναμώνοντας τις επενδύσεις και επιτείνοντας τις οικονομικές απώλειες.

Την ίδια στιγμή, οι δαπάνες αυξάνονται απότομα, τόσο επειδή οι κυβερνήσεις πρέπει να χρηματοδοτούν την αντιμετώπιση των έκτακτων καταστάσεων όσο και επειδή οφείλουν να πραγματοποιούν επενδύσεις, όπως για τη θωράκιση της ηλεκτροπαραγωγής και των μεταφορικών διαδρομών απέναντι σε μελλοντικούς κινδύνους.

«Μία βασική ανησυχία είναι ότι οι χώρες εξακολουθούν να βασίζονται υπερβολικά σε αποσπασματικά μέτρα έκτακτης ανάγκης, τα οποία είναι δαπανηρά και συχνά αρκετά αναποτελεσματικά», δήλωσε η Heather Grabbe, ανώτερη ερευνήτρια στη δεξαμενή σκέψης Bruegel.

Οι επενδυτές, όμως, ενδέχεται να αντιδράσουν εάν οι κυβερνήσεις επιχειρήσουν να αυξήσουν τις δαπάνες. Τα επίπεδα του δημόσιου χρέους είναι ήδη υψηλά —ιδίως στη Γαλλία και την Ιταλία— ενώ παράλληλα οι χώρες πρέπει να επενδύσουν στην άμυνα και στη μετάβαση προς την πράσινη ενέργεια.

Το δίλημμα αυτό θα μπορούσε να εμπλέξει την ΕΚΤ, η οποία κατά την περασμένη δεκαετία αγόρασε κρατικά ομόλογα αξίας τρισεκατομμυρίων ευρώ, ώστε να διατηρήσει χαμηλό το κόστος δανεισμού όταν ο πληθωρισμός ήταν υπερβολικά χαμηλός.

«Με έναν τόσο μακρύ κατάλογο χρηματοδοτικών αναγκών, η τάση θα είναι προς υψηλότερο δημόσιο χρέος», δήλωσε ο Brzeski της ING. «Αυτό θα σημαίνει στη συνέχεια ότι θα ασκηθεί πίεση στην ΕΚΤ να παρέμβει και να προχωρήσει σε περισσότερη ποσοτική χαλάρωση, εάν σημειωθούν ξαφνικές μαζικές πωλήσεις στις αγορές ομολόγων».