5 Οκτωβρίου 2026 | This Is Beirut
Το Τριμερές Πλαίσιο μπορεί να προχωρήσει μόνο αφού ένας τρίτος παράγοντας επαληθεύσει ανεξάρτητα, για λογαριασμό του Ισραήλ, ότι ο Λίβανος έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του σε μια πιλοτική ζώνη.
Χουσεΐν Αμπντούλ-Χουσεΐν | Ερευνητής
Ο πρωθυπουργός του Λιβάνου, Ναουάφ Σαλάμ, στη Βηρυτό, στις 14 Ιανουαρίου 2025. Φωτογραφία: Houssam Shbaro/Anadolu μέσω Getty Images.
Ο πρωθυπουργός του Λιβάνου, Ναουάφ Σαλάμ, ζήτησε από τις ΗΠΑ να καθορίσουν ένα δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για το Τριμερές Πλαίσιο, η εφαρμογή του οποίου έχει βαλτώσει και το οποίο προβλέπει τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ με αντάλλαγμα την αποχώρηση του Ισραήλ. Η Βηρυτός, ωστόσο, αντιμετωπίζει τις προθεσμίες ως απλές υποδείξεις, υποσχόμενη επανειλημμένα να απο dismantλώσει τις στρατιωτικές υποδομές της Χεζμπολάχ, χωρίς να υλοποιεί τις δεσμεύσεις της.
Στις συναντήσεις του στην Ουάσιγκτον την περασμένη εβδομάδα, ο Σαλάμ κάλεσε τις ΗΠΑ να δώσουν νέα ώθηση στο Τριμερές Πλαίσιο, το οποίο συμφωνήθηκε με αμερικανική μεσολάβηση μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ στις 26 Ιουνίου 2026. Ζήτησε να τεθεί σε εφαρμογή το Πλαίσιο, το οποίο προβλέπει μια «αμοιβαία, σταδιακή διαδικασία με σαφείς προϋποθέσεις».
Για να τεθεί σε εφαρμογή το Τριμερές Πλαίσιο, ο Λίβανος χρειάζεται μια διευθέτηση ασφαλείας που θα επιτρέπει σε μια αξιόπιστη δύναμη να ελέγχει τον νότο. Δεδομένου ότι οι Λιβανικές Ένοπλες Δυνάμεις θεωρούν την επιβολή της κρατικής εξουσίας διά της βίας ισοδύναμη με εμφύλιο πόλεμο, μια αξιόπιστη στρατιωτική δύναμη θα πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες που ο λιβανικός στρατός δεν είναι διατεθειμένος να επωμιστεί.
Οι συνομιλίες μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ έχουν βαλτώσει στο ζήτημα του αφοπλισμού της Χεζμπολάχ, με το Ισραήλ να επιμένει ότι οι προσπάθειες των Λιβανικών Ενόπλων Δυνάμεων για τη διάλυση της πολιτοφυλακής πρέπει να επαληθεύονται ανεξάρτητα σε καθορισμένες πιλοτικές ζώνες. Άλλωστε, οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις αποχώρησαν από τη Ζαουτάρ αλ-Γαρμπίγε, την πρώτη πιλοτική ζώνη που παραδόθηκε ξανά στον Λίβανο στο πλαίσιο της συμφωνίας, μόνο και μόνο για να επιστρέψει εκεί η Χεζμπολάχ.
Ελάχιστοι στον Λίβανο —πόσο μάλλον στο Ισραήλ— πιστεύουν τον ισχυρισμό της λιβανικής κυβέρνησης ότι εκπλήρωσε την υποχρέωσή της να αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ στην πρώτη πιλοτική ζώνη και να εμποδίσει την υποστηριζόμενη από το Ιράν οργάνωση να αποκαταστήσει την παρουσία της.
Το Τριμερές Πλαίσιο μπορεί να προχωρήσει μόνο αφού ένας τρίτος παράγοντας επαληθεύσει ανεξάρτητα, για λογαριασμό του Ισραήλ, ότι ο Λίβανος έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του σε μια πιλοτική ζώνη. Στη συνέχεια, η διαδικασία θα επεκτεινόταν σε μια άλλη, ενδεχομένως μεγαλύτερη, περιοχή. Ποιος όμως θα αναλάβει αυτή την επαλήθευση;
Οι ΗΠΑ αρνούνται να αναλάβουν αυτόν τον ρόλο, κυρίως επειδή η επαλήθευση θα απαιτούσε επιτόπια παρουσία αόριστης διάρκειας, ώστε να διασφαλιστεί ότι η Χεζμπολάχ δεν θα μπορέσει να ανακτήσει τον έλεγχο. Ο Λίβανος πρότεινε τη Γαλλία, αλλά το Ισραήλ απέρριψε την πρόταση. Στη συνέχεια, οι δύο χώρες συμφώνησαν στην Ιταλία, όμως η Ιταλία δήλωσε ότι θα συμμετείχε μόνο υπό την εντολή του ΟΗΕ. Έτσι, όλοι επέστρεψαν στο σημείο εκκίνησης, συζητώντας την αναβίωση μιας διεθνούς ειρηνευτικής δύναμης που έχει αποδειχθεί άχρηστη και της οποίας η εντολή πλησιάζει στη λήξη της.
Η Προσωρινή Δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL), η οποία αναπτύχθηκε για πρώτη φορά το 1978 και ενισχύθηκε το 2006 τόσο ως προς την εντολή όσο και ως προς τον αριθμό των στρατιωτών της, έχει αποτύχει παταγωδώς στην αποστολή της λόγω δομικών εμποδίων. Η UNIFIL δεν διαθέτει ειδική υπηρεσία πληροφοριών ικανή να συλλέγει επί τόπου πληροφορίες που μπορούν να αξιοποιηθούν επιχειρησιακά. Όταν το Ισραήλ τής παρέχει πληροφορίες, η δύναμη μπορεί να επιχειρεί μόνο μαζί με τις Λιβανικές Ένοπλες Δυνάμεις, στις οποίες έχουν διεισδύσει σε μεγάλο βαθμό αξιωματικοί και υποστηρικτές προσκείμενοι στη Χεζμπολάχ, οι οποίοι μπορούν να διαρρέουν επιχειρησιακές πληροφορίες. Ως αποτέλεσμα, η UNIFIL δεν μπορεί να δρα ελεύθερα χωρίς να ειδοποιείται εκ των προτέρων η πολιτοφυλακή.
Ενώ η UNIFIL παρέμενε τυφλή, μέλη της Χεζμπολάχ, με ιρανική χρηματοδότηση, διάνοιγαν εκατοντάδες μίλια σηράγγων μέσα στο συμπαγές πέτρωμα κάτω από τον νότιο Λίβανο. Ωστόσο, παρά την κλίμακα αυτού του τεχνικού εγχειρήματος, το προσωπικό της UNIFIL ούτε εντόπισε ούτε ανέφερε τις εκσκαφές, μέχρι που το Ισραήλ ξεκίνησε την επιχείρησή του κατά των σηράγγων το 2018. Εκείνη την περίοδο, οι σήραγγες δεν αποτελούσαν αμυντικά οχυρά, αλλά μέρος των σχεδίων της Χεζμπολάχ για εισβολή στο ισραηλινό έδαφος.
Αντί να λειτουργεί ως πραγματική δύναμη ασφαλείας, η UNIFIL έχει δαπανήσει σημαντικό μέρος του ετήσιου προϋπολογισμού της, ύψους 500 εκατ. δολαρίων, για τη λειτουργία κέντρων εμβολιασμού, τη διάνοιξη πηγαδιών και την κατασκευή υποδομών στα χωριά της περιοχής. Παρότι τα έργα αυτά έχουν αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη στην περιοχή, δεν έχουν συμβάλει απολύτως καθόλου στην επιβολή της αποστρατιωτικοποίησης.
Το Τριμερές Πλαίσιο έχει εγκλωβιστεί σε αδιέξοδο. Μέχρι να αφοπλιστεί η Χεζμπολάχ, το Ισραήλ δεν θα εγκαταλείψει τον έλεγχο των παραμεθόριων περιοχών, αφήνοντας μισό εκατομμύριο εκτοπισμένους σιίτες κατοίκους χωρίς δυνατότητα επιστροφής στα σπίτια τους και αναγκάζοντάς τους να ζουν σε άθλιες συνθήκες, ως πρόσφυγες μέσα στην ίδια τους τη χώρα.
Τα τελευταία δύο χρόνια, ο Λίβανος υπόσχεται να αποκαταστήσει την κυριαρχία του. Ωστόσο, η Βηρυτός έχει κάνει ελάχιστα για να υλοποιήσει αυτή την υπόσχεση. Αντιθέτως, η λιβανική ηγεσία περιμένει είτε από τις ΗΠΑ είτε από μια διεθνή δύναμη να κάνουν τη δουλειά για λογαριασμό της, ώστε στη συνέχεια να μπορεί να καυχιέται ότι «τερμάτισε την ισραηλινή κατοχή».
Αν η διεθνής κοινότητα καταφέρει να αποκαταστήσει την κυριαρχία του Λιβάνου, ενώ οι ίδιοι οι Λιβανέζοι παραμένουν θεατές μέσα στη χώρα τους, θα αναμένεται στη συνέχεια να διαθέσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την ανοικοδόμηση του νότου.
Και τι πρέπει να κάνουν οι Λιβανέζοι αξιωματούχοι; Προφανώς, τίποτα. Θα απολαμβάνουν τις τιμές και τη μεγαλοπρέπεια που συνοδεύουν τα δημόσια αξιώματα, θα ποζάρουν για φωτογραφίες και θα προσποιούνται ότι είναι ικανοί, ότι ασκούν κυριαρχία και ότι έχουν τον έλεγχο.
Ο Χουσεΐν Αμπντούλ-Χουσεΐν είναι ερευνητής στο Ίδρυμα για την Προάσπιση των Δημοκρατιών (Foundation for the Defense of Democracies) και αρθρογράφος με επίκεντρο τον Λίβανο και τις ευρύτερες αραβικές υποθέσεις.
