Παρίσι – Λούρδη – Μετς, 29 Σεπτεμβρίου 2026
Μπορεί μια επίσκεψη πάπα να γίνει σημείο καμπής για μια ολόκληρη ήπειρο; Ο Γάλλος αρθρογράφος Εντουάρ Ισόν πιστεύει πως η τετραήμερη περιοδεία του Λέοντα ΙΔ΄ στη Γαλλία μπορεί να συγκριθεί με το ταξίδι του Ιωάννη Παύλου Β΄ στην Πολωνία, το 1979. Η σύγκριση δίνει στο άρθρο του δραματικό τόνο. Όσα είπε όμως ο σημερινός πάπας, και όσα συνέβησαν από τις 25 έως τις 28 Σεπτεμβρίου, αξίζουν πρώτα να διαβαστούν ως γεγονότα.
Η επίσκεψη έφερε τον Λέοντα ΙΔ΄ από το Μέγαρο των Ηλυσίων και την UNESCO στην Παναγία των Παρισίων, στο Σταντ ντε Φρανς, στη Λούρδη και τελικά στη Μετς. Η λειτουργία του στην πλατεία Κονκόρντ συγκέντρωσε περίπου 800.000 ανθρώπους, σύμφωνα με την καταμέτρηση που μετέδωσε το Associated Press, ξεπερνώντας τις αρχικές εγγραφές. Η προσέλευση έδειξε τη δύναμη κινητοποίησης της Καθολικής Εκκλησίας στη Γαλλία. Δεν απαντά από μόνη της, ωστόσο, στο ερώτημα αν η χώρα εισέρχεται σε μια βαθύτερη θρησκευτική ή πολιτική αλλαγή.
Στη Μετς, πόλη συνδεδεμένη με τον Ρομπέρ Σουμάν και την ευρωπαϊκή ενοποίηση, ο πάπας απευθύνθηκε σε πολιτικούς και θρησκευτικούς εκπροσώπους. Ζήτησε από την Ευρώπη να θυμάται τη χριστιανική ιστορία της, αλλά και να αντλεί δύναμη από τη συνάντηση με άλλους πολιτισμούς. Υπερασπίστηκε τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και το διεθνές δίκαιο. Για τους ανθρώπους που φτάνουν στην ήπειρο κυνηγημένοι από πόλεμο ή φτώχεια, μίλησε για ασφαλείς νόμιμες οδούς και για ένταξη που να τους επιτρέπει να χτίσουν ζωή στις νέες κοινωνίες τους.
Το μήνυμά του για τον πόλεμο ήταν εξίσου σαφές. Κάλεσε τους ηγέτες να επιμείνουν στις διαπραγματεύσεις, ακόμη και όταν αυτές απαιτούν δύσκολες υποχωρήσεις, και αμφισβήτησε την ιδέα ότι ο επανεξοπλισμός αποτελεί από μόνος του απάντηση στην ανασφάλεια. Παράλληλα απέκρουσε έναν εύκολο ειρηνισμό: η ειρήνη, είπε, χρειάζεται ενεργή και επίμονη πολιτική προσπάθεια.
Το ταξίδι ανέδειξε και τις συγκρούσεις στο εσωτερικό της Γαλλίας. Στη Λούρδη ο Λέων ΙΔ΄ επανέλαβε την αντίθεση της Εκκλησίας στον υποβοηθούμενο θάνατο, θέμα έντονης δημόσιας αντιπαράθεσης. Συναντήθηκε επίσης με επιζώντες σεξουαλικής κακοποίησης από μέλη του κλήρου. Η συνάντηση αυτή υπενθύμισε ότι η Εκκλησία καλείται να λογοδοτήσει για το παρελθόν της την ίδια στιγμή που επιδιώκει να μιλήσει με κύρος για το μέλλον της κοινωνίας.
Ο Ισόν θεωρεί ότι ο Αμερικανός πάπας θα συνοδεύσει μια κρίση του δυτικού κόσμου, όπως ο Πολωνός προκάτοχός του συνδέθηκε με την εποχή που προηγήθηκε της πτώσης του κομμουνισμού. Η επίσκεψη του Ιωάννη Παύλου Β΄ στην Πολωνία, τον Ιούνιο του 1979, απέκτησε την ιστορική της σημασία μέσα από όσα ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια. Για τον Λέοντα ΙΔ΄ βρισκόμαστε μόλις στην επομένη του ταξιδιού. Κανείς δεν μπορεί ακόμη να αποδώσει στη γαλλική επίσκεψη ανάλογο ιστορικό αποτέλεσμα.
Ο Λέων ΙΔ΄ έφυγε από τη Γαλλία έχοντας συγκεντρώσει μεγάλα πλήθη και έχοντας παρέμβει σε κρίσιμες ευρωπαϊκές συζητήσεις: πόλεμος, μετανάστευση, ταυτότητα, δικαιώματα, όρια της κρατικής εξουσίας. Αυτό είναι το γεγονός της ημέρας. Το αν οι τέσσερις αυτές ημέρες θα μείνουν στην ιστορία δίπλα στον Ιούνιο του 1979 θα κριθεί από τις εξελίξεις που θα ακολουθήσουν, όχι από το μέγεθος της προσέλευσης ή τη δύναμη μιας αναλογίας.
