Αναλυτές εκτιμούν ότι οι νέες, εκτεταμένες αμερικανικές κυρώσεις θα επιδεινώσουν τη ζωή εκατομμυρίων Ιρανών, οι οποίοι ήδη δοκιμάζονται από τη βαριά πληγείσα οικονομία της χώρας.
Yashraj Sharma — Al Jazeera, 22 Σεπτεμβρίου 2026
Αεροσκάφος Airbus A330-200 της Iran Air προσγειώνεται στο αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης. Φωτογραφία αρχείου: Fabrizio Gandolfo / SOPA Images μέσω Getty Images.
Ο υπουργός Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών, Σκοτ Μπέσεντ, ανακοίνωσε ότι από την Τετάρτη όλες οι ιρανικές αεροπορικές εταιρείες θα μπορούσαν, στην πράξη, να αποκλειστούν από τις διεθνείς πτήσεις. Παράλληλα, προειδοποίησε τις επιχειρήσεις να μην παρέχουν υπηρεσίες στους αερομεταφορείς της χώρας.
«Στις 23 Σεπτεμβρίου, όλες οι ιρανικές αεροπορικές εταιρείες θα σταματήσουν να λειτουργούν σε όλο τον κόσμο», δήλωσε τη Δευτέρα ο Μπέσεντ.
Διευκρίνισε ότι οι κυρώσεις δεν στοχεύουν μόνο τις αεροπορικές εταιρείες, αλλά και ολόκληρη την αλυσίδα υπηρεσιών που απαιτείται για τη λειτουργία τους. «Αν προσγειωθούν, δεν μπορείτε να τους παρέχετε καύσιμα, δεν μπορείτε να τους παρέχετε υπηρεσίες προσγείωσης, δεν μπορείτε να τους πουλάτε εισιτήρια, διαφορετικά θα αποκλειστείτε από το σύστημα του δολαρίου», είπε.
Η ανακοίνωση σηματοδοτεί κλιμάκωση της «Επιχείρησης Οικονομικός Αποκλεισμός» του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, με στόχο να ασκηθεί ακόμη μεγαλύτερη πίεση στην ήδη πληγείσα οικονομία της Τεχεράνης.
Πώς μπορούν, λοιπόν, οι ΗΠΑ να καθηλώσουν τα αεροσκάφη των ιρανικών εταιρειών; Και τι θα σήμαινε αυτό για εκατομμύρια ταξιδιώτες στη Μέση Ανατολή;
Επιβάτες κάνουν τσεκ ιν για τις πτήσεις τους στο Διεθνές Αεροδρόμιο Ιμάμ Χομεϊνί, κοντά στην Τεχεράνη, κατά τη διάρκεια εκεχειρίας στον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, στις 25 Απριλίου 2026. Φωτογραφία: Majid Asgaripour / West Asia News Agency μέσω Reuters.
Ποια είναι σήμερα η κατάσταση των μεγάλων ιρανικών αεροπορικών εταιρειών;
Ο στόλος της πολιτικής αεροπορίας του Ιράν έχει γεράσει και ο κλάδος έχει μείνει όλο και περισσότερο πίσω από τα διεθνή πρότυπα, εξαιτίας των αμερικανικών κυρώσεων που ισχύουν εδώ και δεκαετίες.
Στις 8 Σεπτεμβρίου, οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις και στις 27 αεροπορικές εταιρείες της χώρας. Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι «το καθεστώς τις χρησιμοποιεί για τη μεταφορά όπλων, προσωπικού και παράνομων φορτίων».
Οι βασικές εταιρείες που πραγματοποιούν πτήσεις εκτός Ιράν είναι η Mahan Air, η κρατική Iran Air και η Qeshm Air. Μικρότερες εταιρείες εξυπηρετούν επίσης προορισμούς στην ευρύτερη περιοχή.
Η Mahan Air, η δημοφιλέστερη αεροπορική εταιρεία της χώρας, ανέστειλε στα τέλη της περασμένης εβδομάδας τις πτήσεις από και προς την Κωνσταντινούπολη και την Άγκυρα, καθώς και μεταξύ Τεχεράνης και Μουσκάτ. Η απόφαση ήρθε αφότου οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις σε 36 ξένες εταιρείες για «στήριξη του ιρανικού αεροπορικού τομέα», ως προειδοποίηση.
Σύμφωνα με τον Μπέσεντ, από την Τετάρτη αυτή η προειδοποίηση μετατρέπεται, στην πράξη, σε αμερικανική πολιτική.
Η Mahan Air διαθέτει το εκτενέστερο διεθνές δίκτυο μεταξύ των ιρανικών αεροπορικών εταιρειών. Πετά προς προορισμούς στην Κίνα, την Ινδία, το Ιράκ, το Πακιστάν, την Ταϊλάνδη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, πέρα από τις υπηρεσίες της προς την Τουρκία και το Ομάν που έχουν πλέον ανασταλεί.
Η Iran Air, ο εθνικός αερομεταφορέας, διέθετε κάποτε εκτεταμένο δίκτυο στην Ευρώπη. Το δίκτυο αυτό έχει ουσιαστικά εξαφανιστεί εξαιτίας των κυρώσεων, των περιορισμών του στόλου και των διαταραχών που προκάλεσε ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία για τα δρομολόγιά της, οι διεθνείς προορισμοί της είναι πλέον μόλις τρεις: η Νατζάφ και η Βαγδάτη στο Ιράκ, και η Κωνσταντινούπολη.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Iran Air, Ταχέρ Αμπντολχαΐ, δήλωσε στον ιρανικό ειδησεογραφικό ιστότοπο SehatKhabar ότι η οικονομική πίεση στον αεροπορικό κλάδο της χώρας εξαπλώνεται «σαν καρκίνος που κάνει μεταστάσεις».
Ο Αμπντολχαΐ ανέφερε ότι τουλάχιστον 30 αεροσκάφη διαφόρων εταιρειών έχουν υποστεί ζημιές από αμερικανικές επιθέσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Η Qeshm Air παραμένει επίσης σημαντικός περιφερειακός αερομεταφορέας, με διεθνείς προορισμούς στην Τουρκία, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Γερμανία.
Ποιες χώρες και ποια αεροδρόμια θα επηρεαστούν;
Από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ άρχισαν τις επιθέσεις κατά του Ιράν, στα τέλη Φεβρουαρίου, οι διεθνείς αεροπορικές εταιρείες αποφεύγουν σε μεγάλο βαθμό την Τεχεράνη. Στο μεταξύ, πραγματοποιήθηκαν μόνο σποραδικές πτήσεις.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε το 2025 ο Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας του Ιράν, 46,2 εκατομμύρια επιβάτες ταξίδεψαν αεροπορικώς από και προς τη χώρα. Από αυτούς, 11,2 εκατομμύρια πραγματοποίησαν διεθνείς πτήσεις. Σχεδόν 7,2 εκατομμύρια από τους επιβάτες των διεθνών πτήσεων ταξίδεψαν με ιρανικές εταιρείες και οι υπόλοιποι με ξένες.
Η εταιρεία ανάλυσης αεροπορικών δεδομένων Cirium ανέφερε ότι, για τον Σεπτέμβριο, είχαν προγραμματιστεί λίγο λιγότερες από 70.000 διαθέσιμες θέσεις την εβδομάδα σε διεθνείς πτήσεις που αναχωρούσαν από το Ιράν.
Σε σύγκριση με το 2025, η διαθέσιμη χωρητικότητα στις διεθνείς πτήσεις του Ιράν ήταν μειωμένη κατά 49% τον Αύγουστο. Βασικός λόγος ήταν η πλήρης απουσία εταιρειών όπως η Flydubai και η Turkish Airlines, οι οποίες πέρυσι προσέφεραν μαζί 20.000 θέσεις την εβδομάδα σε πτήσεις αναχώρησης.
Τα αεροδρόμια που θα επηρεάζονταν πιο άμεσα είναι, επομένως, εκείνα του εξωτερικού που υποδέχονται ιρανικές αεροπορικές εταιρείες — ιδίως στην Κωνσταντινούπολη, τη Νατζάφ, τη Βαγδάτη, το Ντουμπάι, το Νέο Δελχί, τη Λαχόρη, το Πεκίνο, τη Σαγκάη, την Κουανγκτσόου, τη Σεντζέν και το Πουκέτ.
Οι συνέπειες θα εκτείνονταν πέρα από αυτά τα αεροδρόμια, επηρεάζοντας κάθε σημείο όπου οι ιρανικές εταιρείες εξαρτώνται από τοπικές υπηρεσίες ανεφοδιασμού, εξυπηρέτησης στο έδαφος και πώλησης εισιτηρίων.
Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να κλείσουν τον εναέριο χώρο άλλων χωρών στα ιρανικά αεροσκάφη. Μπορούν, όμως, να επιβάλουν κυρώσεις σε όσους στηρίζουν τη λειτουργία τους, προκαλώντας περαιτέρω ζημιά στον ήδη αποδυναμωμένο αεροπορικό τομέα του Ιράν, δήλωσαν ειδικοί στο Al Jazeera.
Θα υποκύψουν άλλες χώρες στις αμερικανικές απειλές;
Ο Σαζ Άχμαντ, επικεφαλής αναλυτής της StrategicAero Research, δήλωσε ότι τα ταξίδια από το Ιράν προς το Ιράκ, ιδίως για τουριστικούς σκοπούς, έχουν μεγάλη σημασία και για τις δύο χώρες. Λόγω των στενών δεσμών τους, εκτίμησε ότι «το Ιράκ θα ζητήσει εξαίρεση από τις ΗΠΑ ώστε να διευκολυνθούν αυτά τα ταξίδια, καθώς αποφέρουν σημαντικά έσοδα στην οικονομία του από τον τουρισμό και τη διαμονή σε ξενοδοχεία».
«Το Πακιστάν, που μοιράζεται εκτεταμένα σύνορα με το Ιράν, είναι επίσης απίθανο να υποκύψει στις αμερικανικές απαιτήσεις, λόγω των εμπορικών και πολιτιστικών δεσμών τους», είπε ο Άχμαντ στο Al Jazeera.
«Και η Κίνα θα αντισταθεί σε οποιεσδήποτε απαιτήσεις της απευθύνουν οι ΗΠΑ, καθώς προσφέρει στο Ιράν πολιτική και οικονομική στήριξη, όπως και η Ρωσία. Σε γενικές γραμμές, αυτές οι δύο χώρες θα αγνοήσουν τις αμερικανικές απαιτήσεις», πρόσθεσε.
Το Πεκίνο έχει χαρακτηρίσει τα αμερικανικά μέτρα «παράνομα».
«Η Κίνα αντιτίθεται σταθερά στις παράνομες μονομερείς κυρώσεις που δεν έχουν βάση στο διεθνές δίκαιο ή έγκριση από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ», δήλωσε την Τρίτη ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Γκούο Τζιακούν.
Η Τουρκία, σύμφωνα με τον Άχμαντ, «πιθανότατα θα αντισταθεί στις απαιτήσεις για απαγόρευση των ιρανικών αεροπορικών εταιρειών και των υπηρεσιών προς αυτές, λόγω των οικονομικών και τουριστικών συναλλαγών που υπάρχουν». Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε αντιδράσεις στο παρασκήνιο.
«Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ίσως επιλέξουν να ακολουθήσουν τις ΗΠΑ, δεδομένου ότι πρόσφατα ανακοίνωσαν πως σταματούν το εμπόριο με το Ιράν», ανέφερε ο αναλυτής.
Οι αναλυτές προειδοποιούν, ωστόσο, ότι ούτε το Ιράν θα μείνει αδρανές. Ως πρώτο μέτρο, η Τεχεράνη θα μπορούσε να κλείσει τον εναέριο χώρο της σε ξένες αεροπορικές εταιρείες.
Παρότι οι περισσότερες μη ιρανικές εταιρείες αποφεύγουν τον ιρανικό εναέριο χώρο από την έναρξη του πολέμου, ορισμένες, όπως η Flydubai, έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούν τμήματα του ανατολικού ιρανικού εναέριου χώρου για να συντομεύσουν τη διάρκεια των πτήσεών τους.
Τι θα συμβεί με τους Ιρανούς ταξιδιώτες;
Ο Ναντέρ Χαμπίμπι, Ιρανοαμερικανός οικονομολόγος, δήλωσε στο Al Jazeera ότι «οι νέες αμερικανικές κυρώσεις είναι πολύ εκτεταμένες, επειδή απειλούν οποιοδήποτε αεροδρόμιο παρέχει υπηρεσίες σε πτήσεις από ή προς το Ιράν».
Σύμφωνα με τον Χαμπίμπι, οι κυρώσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν «το μεγαλύτερο μέρος των δραστηριοτήτων σε όλο τον κόσμο». Εκτίμησε ότι μόνο η Κίνα και η Ρωσία θα αντισταθούν.
«Οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων ήδη αυξάνονται και η άνοδος τις τελευταίες δύο εβδομάδες ήταν σημαντική», φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις έως και το 100%, είπε.
«Αυτή η ταχεία αύξηση του κόστους θα αποτελέσει μεγάλο βάρος για πολλούς ταξιδιώτες, σε μια περίοδο έντονης οικονομικής επιδείνωσης στο Ιράν και υποτίμησης του ιρανικού νομίσματος. Εξαιτίας αυτών, το εισόδημα των νοικοκυριών έχει μειωθεί έως και κατά 30% τους τελευταίους μήνες», πρόσθεσε.
Ο Σαζ Άχμαντ, της StrategicAero Research, επισήμανε ότι για τις ιρανικές αεροπορικές εταιρείες «η αύξηση του κόστους πιθανότατα θα οδηγήσει σε ακριβότερα εισιτήρια», ανάλογα με τις τιμές του πετρελαίου και των αεροπορικών καυσίμων, αλλά και με το κατά πόσο οι εταιρείες μπορούν να απορροφήσουν τις επιβαρύνσεις.
Ο αναλυτής σημείωσε ότι οι περισσότεροι Ιρανοί ταξιδιώτες είναι ήδη εξοικειωμένοι με τη χρήση πολλών μη ιρανικών αεροπορικών εταιρειών. Δεν έχει, όμως, αποσαφηνιστεί αν θα επιβληθούν κυρώσεις και σε ξένες εταιρείες που πετούν προς το Ιράν.
Για τον Μάζεν Σαμάκ, σύμβουλο αερομεταφορών με έδρα τον Λίβανο, αυτό είναι το κρίσιμο ερώτημα.
«Η ζήτηση θα αυξανόταν και μαζί της οι τιμές στις ξένες εταιρείες, αλλά τουλάχιστον αυτές θα πρόσφεραν μια διέξοδο από τις κυρώσεις», είπε. «Χωρίς αυτές, η κατάσταση θα ήταν εντελώς διαφορετική».
Καθώς οι περιορισμοί αυξάνονται, οι Ιρανοί θα αναζητήσουν εναλλακτικούς τρόπους μετακίνησης, δήλωσε ο Σαμάκ στο Al Jazeera.
«Τα ταξίδια δεν μπορούν να σταματήσουν. Οι άνθρωποι θα μετακινούνται διά θαλάσσης ή οδικώς προς γειτονικές χώρες, όπως η Τουρκία, το Ιράκ, η Αρμενία ή το Πακιστάν, ανάλογα με τις ανάγκες τους», είπε.
«Το κόστος, όμως, θα εκτοξευθεί λόγω των μετακινήσεων προς ενδιάμεσους κόμβους και των ανταποκρίσεων, ενώ η ταλαιπωρία θα αυξηθεί», πρόσθεσε. Σύμφωνα με τον ίδιο, από τις αναταράξεις θα μπορούσαν να ωφεληθούν περιφερειακοί αεροπορικοί κόμβοι όπως η Κωνσταντινούπολη, η Ντόχα, η Μουσκάτ και το Ντουμπάι. Αντίθετα, οι επιλογές των ιρανικών αεροπορικών εταιρειών και αεροδρομίων ενδέχεται να περιοριστούν δραστικά.
Για τους ιρανικούς αερομεταφορείς, που ήδη χρησιμοποιούν παλαιά αεροσκάφη, η συντήρηση του υπάρχοντος στόλου θα γίνει δυσκολότερη. Ο Άχμαντ εκτίμησε ότι τέτοιες διαταραχές θα μπορούσαν να καθηλώσουν αμέσως το ένα τρίτο των ιρανικών αεροσκαφών που παραμένουν σε λειτουργία.
Διαφημιστική πινακίδα με την εικόνα του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, στην Τεχεράνη, στις 23 Αυγούστου 2026. Φωτογραφία: Majid Asgaripour / West Asia News Agency μέσω Reuters.
Τι σημαίνει «αποκλεισμός από το σύστημα του δολαρίου»;
Στις τελευταίες δηλώσεις του, ο Σκοτ Μπέσεντ προειδοποίησε ότι κάθε εταιρεία που στηρίζει με οποιονδήποτε τρόπο τον ιρανικό αεροπορικό τομέα θα «αποκλειστεί από το σύστημα του δολαρίου».
Με απλά λόγια, μια εταιρεία που παρέχει υπηρεσίες σε ιρανικές αεροπορικές εταιρείες οι οποίες τελούν υπό κυρώσεις θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με αμερικανικά μέτρα που περιορίζουν την πρόσβασή της στο χρηματοπιστωτικό σύστημα των ΗΠΑ και στις συναλλαγές σε δολάρια. Αυτό θα μπορούσε να αφορά φορείς εκμετάλλευσης αεροδρομίων, προμηθευτές καυσίμων, εταιρείες επίγειας εξυπηρέτησης και επιχειρήσεις πώλησης εισιτηρίων.
Η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να περιορίσει την πρόσβαση ενός παρόχου υπηρεσιών στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, το οποίο έχει κεντρικό ρόλο στο διεθνές εμπόριο.
Η προσέγγιση αυτή εντάσσεται σε μια πολιτική κυρώσεων κατά της Τεχεράνης που εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες. Προηγούμενες κυρώσεις έχουν συμβάλει στη φτωχοποίηση των Ιρανών, προκαλώντας κατάρρευση της αξίας του νομίσματος και απότομη αύξηση των τιμών των τροφίμων και των φαρμάκων.
Έχουν επίσης εντείνει τη χρηματοοικονομική απομόνωση των Ιρανών, καθώς εμποδίζονται οι τραπεζικές μεταφορές. Οι περιορισμοί στην πρόσβαση σε λογισμικό, υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους και ψηφιακές πλατφόρμες έχουν επιφέρει και ψηφιακό αποκλεισμό. Παράλληλα, η αμερικανική ταξιδιωτική απαγόρευση, που έχει το Ιράν μεταξύ των βασικών στόχων της, έχει ματαιώσει τα σχέδια αμέτρητων ανθρώπων.
Αυτόν τον μήνα, η κυβέρνηση Τραμπ επέκτεινε τις δευτερογενείς κυρώσεις σε πέντε ακόμη σημαντικούς οικονομικούς τομείς που επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών: τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, τον χρυσό, τη ναυτιλία, την τεχνολογία και την αεροπορία. Οι τομείς αυτοί προστέθηκαν σε έναν κατάλογο που ήδη περιλαμβάνει τον χρηματοπιστωτικό τομέα, τις κατασκευές και τη μεταποίηση.
