Αν εξετάσουμε τα κυρίαρχα αφηγήματα όσων αφορά τις στοχεύσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, όσον αφορά την επίθεση στο Ιράν, θα δούμε ότι υπάρχουν σοβαρά κενά στη λογική τους.
Ένα εξ αυτών των αφηγημάτων είναι ότι η επίθεση στο Ιράν στοχεύει την Κίνα και ειδικά τη δυνατότητα της Κίνας να προμηθεύεται φθηνό ιρανικό πετρέλαιο. Καταρχάς, αν πράγματι ίσχυε κάτι τέτοιο, τότε ο καλύτερος τρόπος για να στερηθεί η Κίνα την ικανότητά της να προμηθεύεται ιρανικό πετρέλαιο με προνομιακούς όρους θα ήταν να αρθούν οι κυρώσεις στο Ιράν έτσι ώστε αυτό να μπορεί να το εμπορεύεται διεθνώς με όρους διεθνούς αγοράς και όχι σε περιβάλλον ολιγοψωνίου, με την Κίνα να είναι συντριπτικά κυρίαρχος αγοραστής.

Βέβαια, εδώ κάποιος μπορεί να πει ότι δεν είναι μόνον αυτός ο λόγος αλλά και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Όμως, σε αυτήν την περίπτωση θα μπορούσε να εξεταστεί η δυνατότητα μια παγκόσμιας συσπείρωσης Δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένων της Κίνας και της Ρωσίας, που θα ασκούσαν πιέσεις στο Ιράν έτσι ώστε να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Εδώ βέβαια κάποιος μπορεί να χλευάσει λέγοντας ότι αυτές είναι σύμμαχοι του Ιράν και θέλουν να το στηρίξουν. Όμως, δεν είναι έτσι. Αυτή είναι μια εξαιρετικά απλοϊκή και μονολιθική ερμηνεία, η οποία αγνοεί την πολυπλοκότητα των διεθνών σχέσεων και το αξίωμα ότι στις σχέσεις μεταξύ των κρατών επικρατούν σχεδόν πάντοτε μείγματα συνεργειών και ανταγωνισμού και όχι απόλυτης ταύτισης ή εχθρότητας.

Εν προκειμένω, τόσο η Κίνα όσο κυρίως η Ρωσία μαζί με τις ΗΠΑ, αποτελούν την κορυφή του παγκόσμιου πυρηνικού ολιγοπωλίου και σε καμία περίπτωση δεν θα ήθελαν να δουν την προνομιακή τους θέση να χάνεται δια ενός πληθωριστικού παγκόσμιου πυρηνικού συστήματος, το οποίο μπορεί να προκαλούσε η απόκτηση πυρηνικής ικανότητας από το Ιράν. Ένα πυρηνικό Ιράν είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα προκαλούσε ένα κύμα πυρηνικοποίησης στον πλανήτη. Η πρώτη χώρα που μάλλον θα ακολουθούσε είναι η Σαουδική Αραβία, η οποία ήδη έχει έτοιμους, εδώ και δεκαετίες, βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς από την Κίνα και υπάρχουν φήμες ότι έχει ειδική συμφωνία με το Πακιστάν ώστε να αποκτήσει σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα πυρηνικές κεφαλές τις οποίες θα τοποθετήσει στους πυραύλους αυτούς. Θα ακολουθούσε σχεδόν σίγουρα η Τουρκία και πιθανώς και η Αίγυπτος.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι αυτή η εξέλιξη είναι πολύ πιθανόν ότι θα ενεργοποιούσε τη διαδικασία πυρηνικοποίησης της Ιαπωνίας (κάτι που η νέα πρωθυπουργός Τακαίτσι φαίνεται ότι εξετάζει), καθώς και της Νοτίου Κορέας. Οι δύο αυτές χώρες αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία ως virtual nuclear powers ή stand by nuclear powers. Δηλαδή, έχουν όλες τις δυνατότητες να αποκτήσουν πολύ γρήγορα μεγάλους αριθμούς από εξελιγμένα πυρηνικά όπλα καθώς και των μέσων μεταφορών τους (delivery vehicles) σε μεγάλες αποστάσεις. Είναι σαφές ότι η εξέλιξη αυτή σαφώς στρέφεται ενάντια στα μακρόπνοα κινεζικά συμφέροντα. Αλλά και η Ρωσία, δεδομένου ότι διατηρεί status υπερδύναμης κυρίως χάρη στο πυρηνικό της οπλοστάσιο, με κανέναν τρόπο δεν θα ήθελε να βρεθεί σε ένα πληθωριστικό διεθνές πυρηνικό σύστημα. Άρα, ούτε η Κίνα ούτε η Ρωσία δεν θα ήθελαν ένα πυρηνικό Ιράν. Άρα, εύκολα θα συμμετείχαν σε έναν άτυπο συνασπισμό ώστε να πείσουν το Ιράν δια ανταλλαγμάτων και απειλών να μην προχωρήσει και να εξασφαλίσουν ότι δεν θα προχωρήσει στο πυρηνικό του πρόγραμμα.

Όμως κάτι τέτοιο δεν έγινε. Δεν φαίνεται καν ότι επιχειρήθηκε να γίνει από τις ΗΠΑ. Ακόμη και αν οι άλλες χώρες τελικά δεν δέχονταν, οι ΗΠΑ θα είχαν ένα ισχυρό επικοινωνιακό ατού στα χέρια τους, θα εξέθεταν τη Ρωσία και την Κίνα ως αποσταθεροποιητικές δυνάμεις, θα εμφανίζονταν ως πρόμαχοι της ειρήνης και θα εξασφάλιζαν και πολύ περισσότερη συναίνεση για συντριπτική δράση εναντίον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Παρεμπιπτόντως, μια τέτοια συσπείρωση, που θα περιλάμβανε και εγγυήσεις και ανταλλάγματα για το Ιράν, θα του επέτρεπε να συναινέσει χωρίς να χάσει κύρος, ενώ θα επέτρεπε και στις ΗΠΑ και το Ισραήλ να το απειλήσουν με «συντριπτικές συνέπειες» (overwhelming consequences) στην περίπτωση που δεν συναινούσε, απειλώντας ακόμη και με προληπτικό πυρηνικό πλήγμα. Αυτό είναι κάτι το οποίο δεν εξετάστηκε καν.

ΟΙ ΗΠΑ ΚΑΙ ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ ΔΟΥΛΕΥΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΑ;

Παρεμπιπτόντως, αντιστρέφοντας αυτήν τη λογική μπορούμε να υποθέσουμε πως η Κίνα, υπογείως, δέχεται ευχαρίστως την επίθεση στο Ιράν, αν όντως αυτή του στερήσει την πυρηνική φιλοδοξία. Έτσι, το Πεκίνο δεν αναλαμβάνει το γεωπολιτικό κόστος να πιέσει το Ιράν, ενώ αντιθέτως μπορεί να εμφανιστεί ως υποστηρικτής του και να αναλάβει την στρατιωτική και οικονομική του ανασυγκρότηση μετά το πέρας του πολέμου, ενσωματώνοντας το έτι περαιτέρω στη σφαίρα επιρροής του.

Αυτό βέβαια προϋποθέτει ότι το ιρανικό καθεστώς θα επιβιώσει ή έστω ότι η διάδοχη κατάσταση δεν θα είναι φιλοδυτική. Όμως, τι σημαίνει άραγε «φιλοδυτικό» στις σημερινές συνθήκες; Ο όρος αυτός είχε πρωτίστως νόημα στο διπολικό περιβάλλον του Ψυχρού Πολέμου και δύσκολα αποκτά νόημα μέσα στο πολυπολικό περιβάλλον του σήμερα, ιδιαίτερα από τη στιγμή που το Ιράν αποτελεί έναν από τους δυνάμει κυρίως πόλους του διεθνούς συστήματος, λόγω της ξεχωριστής και μοναχικής εθνοφυλετικής και πολιτισμικής του ταυτότητας, του ιστορικού του βάθους, της αυτοκρατορικής του ιστορικής πορείας, της γεωγραφικής του θέσης, του κρίσιμου ρόλου του στη γεωγραφία της ενέργειας κλπ.

enikos.gr