«Ηγεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί. Και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με το να χαράσσονται αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη» ξεκαθάρισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, από το βήμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, χαρακτηρίζοντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο παράνομο, αυθαίρετο και κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Ο πρωθυπουργός κατήγγειλε την απόπειρα Τουρκίας και Λιβύης να προχωρήσουν σε αυθαίρετη οριοθέτηση ΑΟΖ, παραγνωρίζοντας την ύπαρξη των ελληνικών νησιών και τα κυριαρχικά δικαιώματα που απορρέουν από αυτά.
Δείτε την ομιλία του πρωθυπουργού
Προεδρεύοντας στη Νέα Υόρκη στην ανοιχτή συζήτηση υψηλού επιπέδου της ελληνικής Προεδρίας, με θέμα «Διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας: Αναδυόμενες τεχνολογίες και θαλάσσια ασφάλεια», ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε το τουρκολιβυκό μνημόνιο «παράνομο» και «αυθαίρετο», τονίζοντας ότι η πρόσφατη επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μεταβάλλει τον χαρακτήρα του.
Παράλληλα, συνέδεσε τη θαλάσσια ασφάλεια με την προστασία των διεθνών εμπορικών οδών, την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική ανάπτυξη, ζητώντας μεγαλύτερη ευρωπαϊκή παρουσία στην ευρύτερη περιοχή και προτείνοντας παγκόσμια ναυτική εκεχειρία για την προστασία της εμπορικής ναυτιλίας.
«Το τουρκολιβυκό μνημόνιο αντιβαίνει στην ίδια τη γεωγραφία»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά, ούτε οι κανόνες που διέπουν τις θάλασσες να αναδιατυπώνονται προκειμένου να εξυπηρετούν τις επιδιώξεις μεμονωμένων κρατών.
«Το αποκαλούμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Είναι παράνομο, είναι αυθαίρετο και αντιβαίνει στη γεωγραφία την ίδια», ανέφερε.
Ο πρωθυπουργός επισήμανε ότι η Ελλάδα και η Λιβύη διαθέτουν αντικείμενες ακτές και έχουν δικαίωμα να οριοθετήσουν τις θαλάσσιες ζώνες τους μέσω συμφωνίας. Αντιθέτως, όπως υποστήριξε, η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές, παρά το γεγονός ότι επιχείρησαν να δημιουργήσουν ένα τεχνητό θαλάσσιο σύνορο.
«Αυτό είναι παράλογο. Δεν υπάρχει προηγούμενο, να το επαναλάβω: δεν υπάρχει προηγούμενο, για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση», σημείωσε.
Χρησιμοποιώντας χάρτη για να παρουσιάσει τις ελληνικές θέσεις, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε ονομαστικά στην Κρήτη, τη Ρόδο, την Κάρπαθο και την Κάσο, επισημαίνοντας ότι η τουρκολιβυκή οριοθέτηση επιχειρεί να αγνοήσει την ύπαρξη των ελληνικών νησιών.
«Η Κρήτη, η πατρίδα των προγόνων μου, είναι ένα από τα μεγαλύτερα νησιά της Μεσογείου, με περισσότερους από 620.000 κατοίκους. Στη Ρόδο ζουν άλλοι 125.000 άνθρωποι. Και τα νησιά Κάρπαθος και Κάσος, με χιλιάδες ακόμη κατοίκους», ανέφερε.
«Δεν πρόκειται για ακατοίκητους βράχους στη μέση της θάλασσας. Πρόκειται για ακμάζουσες κοινότητες, με ιστορία αιώνων, δυναμικές οικονομίες, όπου ζουν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι», πρόσθεσε.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο αντιμετωπίζει τα συγκεκριμένα νησιά σαν να μην υπάρχουν, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί. Και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με το να χαράσσονται αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη».
Η συμφωνία με την Αίγυπτο και τα δικαιώματα των νησιών
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών Ελλάδας και Αιγύπτου του 2020, την οποία παρουσίασε ως παράδειγμα συμφωνημένης οριοθέτησης μεταξύ κρατών με αντικείμενες ακτές, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
Για να καταδείξει τις αντιρρήσεις του απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, χρησιμοποίησε μάλιστα το υποθετικό παράδειγμα μιας συμφωνίας Ελλάδας και Τυνησίας, η οποία θα επιχειρούσε να οριοθετήσει θαλάσσιες ζώνες αγνοώντας τη Σικελία και τη Μάλτα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι τα νησιά έχουν δικαίωμα σε θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
«Καμία συμφωνία μεταξύ δύο κρατών δεν μπορεί να στερήσει από τρίτο κράτος τα κυριαρχικά του δικαιώματα. Και καμία διμερής συμφωνία δεν μπορεί να υπερισχύει του Διεθνούς Δικαίου», ξεκαθάρισε.
Στο ίδιο πλαίσιο, υποστήριξε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα όσον αφορά τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, επικαλούμενος και τη θέση των 27 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο χάρτης που παρουσίασε ο Πρωθυπουργός πριν από λίγο στη συνεδρίαση του συμβουλίου ασφαλείας του ΟΗΕ.
«Η επικύρωση από τη λιβυκή Βουλή δεν καθιστά το μνημόνιο νόμιμο»
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε ειδικότερα στην πρόσφατη επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο η εξέλιξη αυτή να μεταβάλει τη νομική του υπόσταση.
«Η πρόσφατη επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί να μετατρέψει ένα παράνομο μνημόνιο σε νόμιμη συμφωνία», τόνισε.
«Όσος χρόνος κι αν περάσει, ή όσο συχνά κι αν επαναλαμβάνονται οι παράνομες αξιώσεις, αυτό που είναι παράνομο παραμένει παράνομο», πρόσθεσε.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι το ζήτημα υπερβαίνει τα όρια μιας διμερούς διαφωνίας, καθώς συνδέεται με την προστασία της διεθνούς έννομης τάξης, την περιφερειακή σταθερότητα και τους κανόνες που διέπουν τη θαλάσσια ασφάλεια.
Προειδοποίηση για την παρεμπόδιση στρατηγικών έργων στην Ανατολική Μεσόγειο
Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο πρωθυπουργός στις επιπτώσεις των θαλάσσιων διεκδικήσεων στην υλοποίηση στρατηγικών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο, συνδέοντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο με τις προσπάθειες αμφισβήτησης νόμιμων δραστηριοτήτων στη θάλασσα.
«Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί το μνημόνιο αυτό να λειτουργήσει ως πρόσχημα για την αμφισβήτηση νόμιμων δραστηριοτήτων στη θάλασσα ή για την παρεμπόδιση στρατηγικών έργων συνδεσιμότητας τα οποία η περιοχή μας χρειάζεται επειγόντως», ανέφερε.
Ο πρωθυπουργός επισήμανε ότι τα έργα αυτά έχουν μεγάλη στρατηγική και οικονομική σημασία, καθώς ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια, συμβάλλουν στην παροχή πιο προσιτής ηλεκτρικής ενέργειας, βελτιώνουν τη συνδεσιμότητα δεδομένων και ενδυναμώνουν την περιφερειακή συνεργασία.
Όπως σημείωσε, η ανάπτυξή τους περιπλέκεται από μονομερείς αξιώσεις και προσπάθειες αμφισβήτησης νόμιμων θαλάσσιων δραστηριοτήτων.
«Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε οι αυθαίρετες θαλάσσιες διεκδικήσεις να αποτελέσουν εργαλεία παρεμπόδισης της οικονομικής ανάπτυξης και της ευημερίας μιας ολόκληρης περιοχής», υπογράμμισε.
Επίθεση σε ελληνόκτητο πλοίο στη Μαύρη Θάλασσα και πρόταση για ναυτική εκεχειρία
Αναφερόμενος στις διεθνείς απειλές κατά της εμπορικής ναυτιλίας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αποκάλυψε ότι την προηγούμενη ημέρα εμπορικό φορτηγό πλοίο ιδιοκτησίας ελληνικής εταιρείας δέχθηκε επίθεση και βυθίστηκε στη Μαύρη Θάλασσα.
«Καταδικάζουμε απερίφραστα αυτή την επίθεση. Οι στοχευμένες επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυτιλίας είναι απολύτως απαράδεκτες», δήλωσε.
Με αφορμή το περιστατικό, επανέφερε την ανάγκη μιας παγκόσμιας ναυτικής εκεχειρίας, ώστε τα εμπορικά πλοία να μπορούν να κινούνται με ασφάλεια ακόμη και σε περιόδους ένοπλων συγκρούσεων.
Ο πρωθυπουργός επισήμανε ότι περισσότερο από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου αγαθών, σε όγκο, πραγματοποιείται μέσω θαλάσσης, τονίζοντας ότι οι επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας επηρεάζουν τις αλυσίδες εφοδιασμού, αυξάνουν τα μεταφορικά κόστη και τα ασφάλιστρα και δημιουργούν πρόσθετες πληθωριστικές πιέσεις.
Αναφέρθηκε ειδικότερα στις απειλές που καταγράφονται από τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα, υπογραμμίζοντας ότι η ασφάλεια των θαλάσσιων εμπορικών οδών δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη.
Μεγαλύτερη ευρωπαϊκή παρουσία στη θάλασσα και αναφορά στην επιχείρηση «ASPIDES»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε επίσης ζήτημα ενίσχυσης της ευρωπαϊκής επιχειρησιακής παρουσίας για την προστασία των θαλάσσιων οδών.
«Η Ευρώπη δεν μπορεί να φιλοδοξεί να γίνει παγκόσμια οικονομική δύναμη ενώ παραμένει θεατής όταν διακυβεύεται η ασφάλεια των εμπορικών της οδών», υπογράμμισε.
Στο πλαίσιο αυτό, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην ευρύτερη γειτονιά της, ενισχύοντας τις επιχειρησιακές της δυνατότητες και την ετοιμότητά της να αναλάβει δράση όταν απειλείται η ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Ως παράδειγμα ανέφερε την ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση «ASPIDES» στην Ερυθρά Θάλασσα, στην οποία η Ελλάδα διαδραματίζει ηγετικό ρόλο.
«Η ικανότητα της Ευρώπης να δρα πρέπει να είναι εφάμιλλη της οικονομικής της δύναμης», σημείωσε, ζητώντας ισχυρότερη ευρωπαϊκή παρουσία στον τομέα της ασφάλειας και στενότερη συνεργασία με διεθνείς εταίρους.
Τεχνητή νοημοσύνη, δορυφόροι και θαλάσσια επιτήρηση
Στο σκέλος της ομιλίας του που αφορούσε τις αναδυόμενες τεχνολογίες, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στις δυνατότητες που προσφέρουν η τεχνητή νοημοσύνη, οι δορυφόροι και τα προηγμένα συστήματα αισθητήρων για τη θαλάσσια επιτήρηση και την έγκαιρη προειδοποίηση.
Τόνισε ότι η Ελλάδα επενδύει σε προηγμένες δυνατότητες επιτήρησης και διοίκησης και ελέγχου, με στόχο την ενσωμάτωση δορυφορικών δεδομένων, αισθητήρων και συστημάτων παρακολούθησης πλοίων σε μια ολοκληρωμένη εικόνα της ναυτιλιακής δραστηριότητας σε πραγματικό χρόνο.
«Η τεχνολογία από μόνη της, δυστυχώς, δεν αποτελεί στρατηγική. Πρέπει να μετατρέψουμε την πληροφορία σε γνώση και τη γνώση σε αποτελεσματική δράση», ανέφερε.
Υπογράμμισε παράλληλα την ανάγκη ενίσχυσης της διεθνούς συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών, επισημαίνοντας ότι καμία χώρα δεν μπορεί να προστατεύσει μόνη της τις θάλασσες.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προανήγγειλε ακόμη ότι η ναυτική ασφάλεια θα βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του, επανέλαβε τη δέσμευση της Ελλάδας για την προστασία του Διεθνούς Δικαίου και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
«Για την Ελλάδα, ένα έθνος που έχει σμιλευτεί από τη θάλασσα, με χιλιάδες νησιά και τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο, αυτό αποτελεί ζήτημα ζωτικής σημασίας», υπογράμμισε.
«Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας εξαρτάται από τη θαλάσσια ασφάλεια και η θαλάσσια ασφάλεια εξαρτάται από τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου», κατέληξε ο πρωθυπουργός.
https://www.liberal.gr/my-taxes/live-i-parembasi-mitsotaki-sti-syzitisi-ston-oie-gia-tis-tehnologies-kai-ti-thalassia
