Ηρ. Γωνιάδης: η Πύλη για τα Άστρα (Stargate) βρίσκεται στην Γροιλανδία

του Δρ. Ηρακλή Γωνιάδη, Οικονομολόγου

Παρά το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις μας υπήρξαν και παραμένουν πειθήνιες-σε βαθμό υποτέλειας- προς τους «μεγάλους» τους συμμάχους και στο ΝΑΤΟ, υπερκαλύπτοντας το ποσοστό συμμετοχής στις δαπάνες του, ποτέ μα ποτέ δεν έτυχαν μιας έστω και ασθενούς λεκτικής υποστήριξης απέναντι στην χρόνια βουλιμική συμπεριφορά της Τουρκίας που διεκδικεί κυριαρχία και δικαιώματα της χώρας μας φτάνοντας μέχρι την απειλή πολέμου.

Στην περίπτωση, όμως, της Δανίας-χώρας που βίωσε λάθρα τους χαλεπούς καιρούς της Ευρώπης τυγχάνοντας ευνοϊκής συμπεριφοράς- και των διεκδικήσεων του Αμερικανού προέδρου έναντι της Γροινλανδίας, όλα τα κράτη μέλη τάχθηκαν εναντίον του εκτός του επιτήδειου ουδέτερου –όπως πάντα- γείτονα που εμφανίζεται απρόθυμος να καταδικάσει τις «αναθεωρητικές» του τάσεις αφού και η ίδια επιδιώκει αλλαγές στο status quo στην περιοχή της Μεσογείου.

Ο κίνδυνος άλωσης της Γροινλανδίας από την Κίνα και τη Ρωσία αποτελεί ένα έωλο επιχείρημα του Τραμπ στο πλαίσιο της στρατηγικής προσάρτησής της ως 52ης πολιτείας των ΗΠΑ. Ακόμη κι αν είναι υπαρκτός, όπως διατείνονται Αμερικανοί αναλυτές, μπορεί να αντιμετωπισθεί από το Φορτ Ντραμ, μια στρατιωτική βάση στα βόρεια της Νέας Υόρκης, αλλά και από τη διαστημική αμυντική ασπίδα των ΗΠΑ[1]. Προς ενίσχυσή της, άλλωστε, οι μεγάλοι πολέμαρχοι της Ευρώπης (η Γερμανία, η «ουδέτερη» Σουηδία, η Γαλλία και η «ουδέτερη» Νορβηγία) θα στείλουν στρατό στον …«Θυρωρό» της Αρκτικής υπό το κράτος της αμερικανικής απειλής απισχναίνοντας το περί κινδύνου αφήγημα του Αμερικανού προέδρου. Αντιθέτως, σε ό,τι φορά στην περιοχή μας και παρά την «ηρωική» δήλωση Μητσοτάκη πως «είμαστε σε πόλεμο με τη Ρωσία», ο υπαρκτός κίνδυνος προέρχεται από την Τουρκία που, ως «λύκος στην αναμπουμπούλα», επεμβαίνει διαρκώς στη Συρία μαζί με τους Τζιχαντιστές εναντίον των τραγικά αδικημένων Κούρδων (παλιότερα εναντίον της Κύπρου με τις πλάτες του Μπάρμπα Σαμ) διεκδικώντας, συγχρόνως, κυριαρχία και δικαιώματα από μας  στο πλαίσιο μιας chicken game πρακτικής!

Συνεπώς, η στρατηγική του Τραμπ δεν αφορά στην αμυντική θωράκιση της απέναντι σε κάποιον θεωρητικό πολεμικό κίνδυνο, αλλά στην προσάρτηση μιας χώρα με ενεργειακό πλούτο και κοιτάσματα απαραίτητα για την υλοποίηση του stargate project που ανακοίνωσε αμέσως μετά την ανάληψη της δεύτερης προεδρίας του[2]. Το οικόπεδο με τον ανεκμετάλλευτο θησαυρό του εξαιρετικά πλούσιου σε ορυκτά υπεδάφους του θέλει καθώς δεν είναι μόνο κρίσιμα για την παγκόσμια τεχνολογία και την πράσινη μετάβαση, αλλά και αναγκαία για την αντιμετώπιση του ανταγωνισμού της Ευρώπης και -κυρίως- της Κίνας η οποία έχει και τα μεγαλύτερα αποθέματα των απαραίτητων για την ανάπτυξη των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) σπάνιων γαιών.

Το Stargate Project

Πρόκειται για ένα πρωτοποριακό έργο υποδομής ΤΝ το οποίο ανακοινώθηκε στις 21 Ιανουαρίου 2025 από τον Τραμπ και συνιστά μια πρωτοβουλία κοινής προσπάθειας μεταξύ κορυφαίων εταιριών τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένων των OpenAI, Oracle και SoftBank, MGX (επενδυτική εταιρία των Η.Α. Εμιράτων) και των τεχνολογικών εταίρων, όπως η NVIDIA, η Microsoft και η Arm, των οποίων η συμβολή αφορά σε τεχνολογίες και hardware (υλισμικό για το οποίο είναι απαραίτητες οι σπάνιες γαίες). Σκοπός του είναι η προώθηση των δυνατοτήτων της  τεχνητής νοημοσύνης για την εξασφάλιση της αμερικανικής ηγετικής θέσης στον τομέα με επενδύσεις μέχρι και 500 δισ. $ την επόμενη τετραετία. Ένα φαραωνικό έργο συγκρινόμενο, από κάποιους, με το Manhattan Project (της πυρηνικής βόμβας) λόγω κλίμακας, εστιαζόμενο στην κατασκευή υπερσύγχρονων κέντρων δεδομένων (περί τα 20 data centers) και ενεργειακών υποδομών σε όλη την επικράτεια της χώρας (της Γροιλανδίας συμπεριλαμβανομένης), θεωρούμενο ως απάντηση στον αυξανόμενο ανταγωνισμό ανάπτυξης της ΤΝ, ιδίως από χώρες όπως η Κίνα.

Θέτοντάς το διαφορετικά, το Stargate Project είναι ένα τεράστιο έργο ΣΔΙΤ (σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα) για την κατασκευή υποδομών ΤΝ στις ΗΠΑ με στόχο να ενισχυθεί η θέση της χώρας στον παγκόσμιο ανταγωνισμό τεχνολογίας. Ο μεν ιδιωτικός τομέας (οι παραπάνω αναφερθείσες επιχειρήσεις) θα βάλλει τα κεφάλαια και το ομοσπονδιακό κράτος την πολιτική υποστήριξης του εγχειρήματος. Προς επίρρωση τούτου, μάλιστα, ο Τράμπ ανακάλεσε άμεσα το εκτενές εκτελεστικό διάταγμα (του 2023) του  Μπάιντεν[3]  για τη ρύθμιση της ανάπτυξης της ΤΝ λόγω της αυξανόμενης ανησυχίας για τις πιθανές επιπτώσεις της επί των πάντων, από την εθνική ασφάλεια έως τη δημόσια υγεία. Ανάκληση[4] η οποία χαροποίησε πολλούς του χώρου καθώς δεν θα αφορά μόνο στο συγκεκριμένο έργο, αλλά και σε άλλα έργα τεχνητής νοημοσύνης με έδρα τις ΗΠΑ τα οποία δεν θα υπόκεινται, πλέον, στις εθνικές οδηγίες ανάπτυξης (AI alignment) παρά τη δυνατότητα επιβολής περιορισμών από τις πολιτείες.

Η προαλειφόμενη επένδυση του μισού τρις $ αφορά στην ανάπτυξη υποδομής ΤΝ, κυρίως data centers και ενεργειακές υποδομές, προκειμένου να ξεπεραστούν ανταγωνιστές-όπως Κίνα και Ευρώπη- σε επεξεργαστική ισχύ και υπόβαθρα για μεγάλα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για μια υπερ-υπολογιστική υποδομή με χιλιάδες προηγμένα chips σχεδιασμένη να εκπαιδεύει μελλοντικά μοντέλα ΤΝ πολύ μεγαλύτερα από τα σημερινά, και δημιουργίας-παράλληλα- εκατοντάδων χιλιάδων θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ. Ήδη έχουν δεσμευθεί  περί τα $100 δισ. για άμεση έναρξη κατασκευών σε αρκετά σημεία (πχ., στο Abilene του Τέξας) στοχεύοντας στην παροχή τεράστιας ηλεκτρικής ισχύος- gigawatts- για τις ανάγκες των υπερυπολογιστών.

Εγχείρημα συνεπαγόμενο ότι τα επόμενα χρόνια η ΤΝ θα εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τεράστια κέντρα διαχείρισης και ενεργειακά δίκτυα σε βιομηχανική κλίμακα, όχι μόνο από έξυπνους αλγόριθμους οι οποίοι χωρίς έξυπνο χειρισμό των δεδομένων καθίστανται λειτουργικά ηλίθιοι! Ένα μοντέλο στηριζόμενο στην ένταση και την ισχύ ή την επανάληψη, διαφορετικό εκείνου της Κίνας η οποία έδειξε ότι μπορεί να πετύχει υψηλή απόδοση με ελάχιστο κόστος δίνοντας προτεραιότητα στην αποδοτικότητα και τη βελτιστοποίηση όπως στην παραγωγή του DeepSeek με δραματικά υποπολλαπλάσια ανάλωση πόρων. Ή και ένα επιδιωκόμενο μονοπώλιο ικανό να καταστήσει τις οικονομίες άλλων χωρών πιο εξαρτημένες από την αμερικανική τεχνολογία παρέχοντας μεγάλο πολιτικό πλεονέκτημα μέσω ελέγχων των εξαγωγών και κυρώσεων.

Το Stargate project δείχνει ότι η επόμενη γενιά ΤΝ δεν θα εξαρτάται μόνο από αλγορίθμους, αλλά και από γιγαντιαία data centers και τεράστια ενεργειακά δίκτυα η τροφοδοσία των οποίων προϋποθέτει επενδύσεις σε πυρηνική ενέργεια και νέες τεχνολογίες ψύξης. Με άλλα λόγια, η ΤΝ του 21ου αιώνα θα είναι αυτό που ήταν και ο ηλεκτρισμός για τον 19ο, σχεδιασμένη για την υποστήριξη μοντέλων μεγαλύτερων των σημερινών, με ισχυρότερα  συστήματα λογικής, καλύτερη κατανόηση φυσικής γλώσσας και δυνατότητα επίλυσης πολύπλοκων προβλημάτων καθιστώντας τη ικανή να μετεξελιχθεί σε γενική τεχνητή νοημοσύνη (AGI)[5]. Βέβαια, δεν λείπουν ο σκεπτικισμός και οι ανησυχίες για την κατανάλωση ενέργειας, νερού, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και τον ανταγωνισμό (θέματα antitrust), όπως και για την εφικτότητα και τη δυνατότητα χρηματοδότησής του που αμφισβητείται έντονα απόν τον Ίλον Μασκ και άλλους σημαντικούς του χώρου.

Η Γροιλανδία ως πολύφερνη νύφη

Οι κυριότερες πλουτοπαραγωγικές πηγές της είναι οι απαραίτητες σπάνιες γαίες για την κατασκευή chips της ΤΝ, μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων, ανεμογεννητριών, smartphones και προηγμένων οπλικών συστημάτων (πχ. μαχητικά F-35). Συνιστούν τον σημαντικότερο λόγο του έντονου ενδιαφέροντος των ΗΠΑ και ιδιαίτερα του Τραμπ, καθώς τα κοιτάσματα εκτιμώνται από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως και, άρα, ικανά να την καταστήσουν δεύτερη δύναμη μετά την Κίνα. Επιπλέον, διαθέτει τεράστια αποθέματα μετάλλων χρησιμοποιούμενων στη βαριά βιομηχανία όπως α) ο αναγκαίος για τις μπαταρίες ηλεκτροκινούμενων οχημάτων (EV) γραφίτης, β) ο χαλκός και το νικέλιο για τις ηλεκτρικές υποδομές, γ) ο ψευδάργυρος, ο μόλυβδος και ο σίδηρος, και δ) τα απαραίτητα για ειδικά κράματα χάλυβα και αεροδιαστημικές εφαρμογές, βολφράμιο, τιτάνιο και βανάδιο.

Σημαντικότατοι, επίσης, για την υλοποίηση του Stargate project είναι οι ενεργειακοί πόροι (πετρέλαιο και αέριο) οι οποίοι, κατά τις εκτιμήσεις των ΗΠΑ, ανέρχονται σε περίπου 31 δισεκατομμύρια βαρέλια ισοδύναμου πετρελαίου (ποσότητα παρόμοια με τα συνολικά αποθέματα των ΗΠΑ), για τους οποίους υφίσταται απαγορευτικό νέων ερευνών για περιβαλλοντικούς λόγους από την τοπική κυβέρνηση της Γροιλανδίας. Την προίκα της ενισχύουν περαιτέρω ο χρυσός, τα διαμάντια με σημαντικές ενδείξεις στη δυτική της πλευρά και τα κοιτάσματα ρουμπινιών, από τα αρχαιότερα στον κόσμο. Παρά ταύτα, οι Γροιλανδοί προτιμούν την αλιεία που αποτελεί και τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας τους, είτε για λόγους περιβαλλοντικής ευαισθησίας, είτε ένεκα των εξαιρετικών δυσκολιών εξόρυξης από το μερικών χιλιομέτρων πάχος των πάγων και των περιορισμένων υποδομών προσπέλασης των πιθανών σημείων εξόρυξης, εμποδίων προ των οποίων δεν ορρωδούν οι ΗΠΑ.

Συμπέρασμα

Με την Βενεζουέλα να ωχριά μπροστά της και πρόεδρο έναν άνθρωπο του οποίου ο πλούτος αποκτήθηκε με κυνισμό έναντι των ομοεθνών του (εκτός των αλλοφύλων), τι θα μπορούσε να περιμένει κανείς χωρίς κίνδυνο να χαρακτηριστεί αφελής; Μήπως, τελικά, έχει ουσία η σύσταση[6] προς τους Γροιλανδούς να «ενθυλακώσουν» τα 100.000 $ που τους υποσχέθηκε ο Τραμπ προκειμένου να επιλέξουν την ένταξή τους στις ΗΠΑ κατά το πρότυπο της Λουϊζιάνα; «Είναι πολλά τα λεφτά Άρη»!

[1] https://www.politico.com/news/2026/01/14/trump-doesnt-need-greenland-golden-dome-00729833).

[2] https://www.reuters.com/technology/artificial-intelligence/trump-announce-private-sector-ai-infrastructure-investment-cbs-reports-2025-01-21/?utm_source=chatgpt.com, https://www.aljazeera.com/news/2025/1/22/stargate-what-is-trumps-new-500bn-ai?utm_source=chatgpt.com

[3]  https://www.aljazeera.com/economy/2025/1/13/biden-administration-proposes-new-rules-to-tighten-grip-on-ai-chip-flows

[4] https://venturebeat.com/ai/trumps-500-billion-ai-moonshot-ambition-meets-controversy-in-project-stargate?utm_source= chatgpt.com

[5] Βλ. Ερμηνευτικό Λεξικό Τεχνητής Νοημοσύνης Αγγλοελληνικής Ορολογίας, Εκδόσεις Μπαρμπουνάκη, 2026.

[6] https://www.anixneuseis.gr/%ce%b3-%cf%87%ce%b1%cf%81%ce%b2%ce%b1%ce%bb%ce%b9%ce%ac%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%bd%ce%ad%ce%bd%ce%b1%cf%82-%ce%bf%ce%af%ce%ba%cf%84%ce%bf%cf%82-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7-%ce%b4%ce%b1/.