Στη μάχη της Λαπήθου, στις 6 Αυγούστου 1974, δώδεκα (12) στρατιώτες αποκόπηκαν και έμειναν εγκλωβισμένοι πίσω από τις εχθρικές γραμμές. Αυτούς τους στρατιώτες εντόπισε η 74χρονη, τότε, Κυρία Ευφροσύνη Προεστού.
Τους έκρυψε σε μια μικρή σπηλιά δίπλα στο σπίτι της και τους φρόντιζε, για έναν ολόκληρο μήνα, κάτω από τα βλέμματα των πολυάριθμων Τούρκων που βρίσκονταν ήδη μέσα στη Λάπηθο. Οι Τούρκοι την υποψιάστηκαν και άρχισαν να την ανακρίνουν. Υπέστη φρικτά βασανιστήρια.
Πέρα από τους άγριους ξυλοδαρμούς στο Κάστρο της Κερύνειας, τους τεχνητούς πνιγμούς στην θάλασσα, τα βάναυσα χτυπήματα με το κομμένο σχοινί της καμπάνας, το οποίο έκοψαν κι έδεσαν κόμπους, για να είναι πιο επώδυνα τα πλήγματα, η πιο εξευτελιστική δοκιμασία, που την υπέβαλαν, ήταν η βασανιστική διαπόμπευση στους δρόμους της Λαπήθου: Την έγδυσαν, την έδεσαν πίσω από ένα στρατιωτικό τζιπ και την έσερναν στην άσφαλτο μέχρι που το δέρμα της, από τις πληγές έγινε κατακόκκινο από τα αίματα…
Κι όμως η κυρά της Λαπήθου άντεξε. Της έβγαλαν τον σταυρό από το λαιμό και της ζητούσαν να τον φτύσει. Η αλύγιστη Κυρά δεν έσπασε και δεν αποκάλυψε ποτέ που έκρυβε τα παιδιά της. Παρά τον διασυρμό, δεν της πήραν ούτε μια λέξη από το στόμα της. ΔΕΝ ΠΡΟΔΩΣΕ!!
Η Κυρά και τα δώδεκα (12) παλικάρια της επέζησαν. Οι στρατιώτες που γλίτωσε την είχαν σαν δεύτερη μητέρα τους, σαν προστάτιδα Παναγιά. Ήταν η πρώτη που φιλούσε τα στέφανά τους,
όταν παντρεύονταν. Την φιλοξενούσαν εκ περιτροπής στα σπίτια τους, για μερικές εβδομάδες ο καθένας. Κι όταν απεβίωσε, το 1993, σε ηλικία 90 ετών, οι δώδεκα (12) στρατιώτες, τα παιδιά της, έστησαν την προτομή της μπροστά στο οδόφραγμα του Λήδρα Πάλας, για να ατενίζει τον σκλαβωμένο Πενταδάκτυλο. «Το ότι ζούμε σήμερα, το χρωστάμε στην κυρά Φροσύνη», λένε.
Οι στρατιώτες που ανήκαν τρείς στο 256 ΤΠ και οι άλλοι εννιά στο 286 ΜΤΠ είναι οι: Πανίκος Παραλιμνίτης, Κώστας Καστελλανής, Γιώργος Χριστοφή, Στέλιος Θεοδούλου, Κούλλης Κυριάκου, Νίκος Παπαναστασίου, Παύλος Νικολάου, Ανδρέας Γρηγορίου, Νίκος Νικολάου, Πολύκαρπος Πέτρου, Αντώνης Φιλίππου και Γιώργος Παπανικολάου.
Η Κυρία Ευφροσύνη αρνιόταν πεισματικά να δώσει συνέντευξη για πολλά χρόνια. Κι όταν επιτέλους και μετά από πίεση δέχτηκε, η τελευταία φράση της ήταν: «Εγώ ότι έκαμα, το έκαμα για να έχω ένα καλό απέναντι στον Θεό!»
Επάξια πήρε τον τίτλο ευγνωμοσύνης «Η Κυρά τής Λαπήθου».
Τα Κυπριακά Ταχυδρομεία στις 6 Μαϊου, 2021, κυκλοφόρησαν την αναμνηστική σειρά «Η Κυρά της Λαπήθου, Ευφροσύνη Προεστού».
Προς τιμήν της, μια πάροδος της οδού Λαπήθου, δίπλα στο Πάρκο της Κερύνειας, ονομάστηκε οδός Ευφροσύνης Προεστού. Βρίσκεται στη συνοικία Παρισινός, στην περιοχή Έγκωμη, στη Λευκωσία.
(ΥΓ:Αν το βρείτε -κυκλοφορεί και στην Ελλαδα- αξίζει τον κόπο να διαβάσετε το βιβλίο “Η Κυρά της Λαπήθου”, του συναδέλφου, δημοσιογράφου του ΡΙΚ, Γιάννη Νικολάου. Εκδόθηκε το 2020, από τις Εκδόσεις Επιφανίου)
Ναι, πολλά τέτοια συνέβησαν κατά την κατάκτηση τής Κύπρου, αλλά δεν μπορώ να θυμηθώ ούτε ένα “ευρωπαϊκό” (κυρίως), ή άλλο κράτος, που να ζήτησε την παρέμβαση τού Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την Τουρκία, όπως έγινε ακόμη και για το Ισραήλ.
Αν υπήρξε και δεν το θυμούμαι, παρακαλώ να μού το πείτε.