του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α.Τον Σεπτέμβριο του 2026, η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε μέτρα κατά της ισραηλινής εποικιστικής δραστηριότητας στη Δυτική Όχθη, απαγορεύοντας εισαγωγές προϊόντων από παράνομους εποικισμούς και επιβάλλοντας κυρώσεις σε όσους τους χρηματοδοτούν. Το Λονδίνο συνέδεσε ρητά τα μέτρα με τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου του 2024. Το ερώτημα όμως δεν αφορά μόνο το Ισραήλ, αλλά τον τρόπο με τον οποίο το διεθνές σύστημα εφαρμόζει τους κανόνες του όταν αλλάζει ο παραβάτης.
Η Τουρκία κατέχει από το 1974 περίπου το 37% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κατοχή έχει καταδικαστεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και την ίδια την Ένωση. Κι όμως, η Τουρκία παραμένει υποψήφια χώρα, διατηρεί τελωνειακή ένωση, λαμβάνει προενταξιακά κονδύλια ( με συμμετοχή των πολιτών της Κύπρου) και συμμετέχει σε στρατηγικούς διαύλους διαλόγου. Δεν υποστηρίζω ότι δεν της έχουν επιβληθεί ποτέ μέτρα, καθώς το πάγωμα κεφαλαίων και οι κυρώσεις του 2019 για τις γεωτρήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ το αποδεικνύουν.
Αυτό που υποστηρίζω είναι ότι η κλίμακα των μέτρων δεν αντιστοιχεί στην κλίμακα της παραβίασης όταν ο παραβάτης είναι η Τουρκία. Η διαφορά δεν είναι νομική αλλά γεωπολιτική. ΗΤουρκία είναι απαραίτητος εταίρος στο ΝΑΤΟ, ελέγχει τα στενά του Βοσπόρου, διαχειρίζεται μεταναστευτικές ροές και λειτουργεί ως ενεργειακός κόμβος. Δεν είναι συνεπής εφαρμογή κανόνων, αλλα εφαρμογή κανόνων με γεωπολιτικό συντελεστή.
Το ίδιο συμβαίνει στο ΝΑΤΟ, όπου η ασυμμετρία είναι επιχειρησιακή. Τον Αύγουστο του 2026, ρωσικό drone καταρρίφθηκε από ισπανικό F-18 πάνω από τη Ρουμανία. Τον Ιούλιο, η αποστολή αστυνόμευσης της Βαλτικής μετατράπηκε σε αποστολή ενεργητικής αεράμυνας, με ευρύτερη εξουσιοδότηση κατάρριψης. Απέναντι στην Τουρκία, όμως, η ίδια Συμμαχία δεν έχει προχωρήσει σε ανάλογη ενέργεια, παρά το γεγονός ότι τα τουρκικά F-16 παραβιάζουν συστηματικά τον ελληνικό εναέριο χώρο. Στις 11 Σεπτεμβρίου 2026, την ημέρα άφιξης του Έλληνα Πρωθυπουργού στο Καστελλόριζο, έξι τουρκικά F-16, τέσσερα οπλισμένα, και τρία drone πραγματοποίησαν δέκα παραβιάσεις και δύο εικονικές αερομαχίες. Στις 18 Σεπτεμβρίου, μία εβδομάδα μετά, τουρκικά F-16, δύο οπλισμένα, πέταξαν πάνω από τη νήσο Ρω, ενώ UAV πέταξε πάνω από τη Ζουράφα.
Η διάκριση είναι θεσμικά κατανοητή, καθώς το ΝΑΤΟ δεν έχει μηχανισμό επίλυσης διαφορών μεταξύ μελών. Το αποτέλεσμα όμως παραμένει προβληματικό. Η ίση απόσταση από τον παραβάτη και τον παραβιαζόμενο δεν είναι ουδετερότητα, και η επαναλαμβανόμενη ανοχή μετατρέπεται σε de facto αναγνώριση της διεκδίκησης.
Η Ελλάδα έχει επενδύσει ορθώς στη συμμαχική της θέση και αυτές οι επενδύσεις έχουν αποδώσει. Όμως οι σύμμαχοι έχουν συμφέροντα και οι οργανισμοί όρια, γεγονός που σημαίνει ότι η χώρα δεν μπορεί να οργανώνει την ασφάλειά της με την υπόθεση ότι οι κανόνες θα εφαρμοστούν πάντοτε υπέρ της.
Σε προηγούμενο άρθρο μου είχα αναπτύξει την πρόταση για ένα δόγμα απαγόρευσης δημιουργίας τετελεσμένου, στο οποίο επανέρχομαι επειδή τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου δείχνουν ότι το ζήτημα δεν είναι ελληνικό αλλά συστημικό. Δεν πρόκειται για πρώτο πλήγμα ούτε για αναζήτηση πολέμου, αλλά για δέσμευση ότι κάθε ενέργεια που μεταβάλλει μονομερώς την κατάσταση σε βάρος της ελληνικής κυριαρχίας θα ανακόπτεται πριν μετατραπεί σε πραγματικότητα. Απαιτεί σαφείς κόκκινες γραμμές, κλιμάκωση με αναλογικότητα, κανόνες εμπλοκής με νομική βάση, διεθνή νομιμοποίηση μέσω ΟΗΕ, ΕΕ και ΝΑΤΟ, εσωτερική θωράκιση και διπλωματική πολυμέρεια. Η κατάρριψη οπλισμένου αεροσκάφους δεν είναι αυτοσκοπός ούτε σύνθημα, αλλά μία πιθανή επιχειρησιακή εφαρμογή του δόγματος, υπό προϋποθέσεις διεθνούς δικαίου, όπως η αυτοάμυνα, η αναλογικότητα, η αναγκαιότητα και η εξάντληση των εναλλακτικών.
Κάθε στρατηγική έχει κόστος. Υπάρχει κίνδυνος κλιμάκωσης, αποξένωσης συμμάχων, λανθασμένης εκτίμησης και νομικής αμφισβήτησης. Για αυτό το λόγο το δόγμα δεν είναι πανάκεια αλλά πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου. Το πραγματικό δίδαγμα είναι ότι δεν μπορούμε να απαιτούμε από τους άλλους να εφαρμόζουν κανόνες που θεωρούμε δεδομένους, ενώ ταυτόχρονα οργανώνουμε την ασφάλειά μας με την υπόθεση ότι οι ίδιοι κανόνες θα εφαρμοστούν πάντοτε υπέρ μας.
Όταν το διεθνές δίκαιο εφαρμόζεται α λα καρτ, η μόνη ασφαλής επιλογή για ένα κράτος είναι να μην επιτρέψει σε κανέναν να δημιουργήσει τετελεσμένο εις βάρος του. Γιατί εκείνος που περιμένει από τους συμμάχους να του επιστρέψουν ό,τι έχασε έχει ήδη χάσει το πιο κρίσιμο πλεονέκτημα, τον χρόνο!
Υποστράτηγος ε.α. Αχιλλεύς Ταούξης
Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων και με 43 χρόνια υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις, υπηρέτησε σε επιχειρησιακές και επιτελικές θέσεις στην Ελλάδα, στο ΝΑΤΟ και σε διεθνείς αποστολές. Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, Διευθυντής Κέντρου Επιχειρήσεων στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων και στέλεχος του ΓΕΣ, του ΓΕΕΘΑ και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την άμυνα, την αμυντική πολιτική, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις διεθνείς σχέσεις.
Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth και έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες και εκδηλώσεις. Αρθρογραφεί για θέματα εθνικής ασφάλειας, άμυνας, στρατηγικής και γεωπολιτικής.
Έχουν τέτοιο -όπως πολύ ορθώς το περιγράφει ο κύριος . αρθρογράφος (μπορεί να απαντήσει και ο ίδιος) ”δόγμα Μονάδος , όλα τα σημερινά ελληνικά κόμματα και οι ποικιλόχρωμοι ψηφοφόροι τους για την αντιμετώπιση του προαιωνίου εχθρού μας της Τουρκίας ή θέλουν νέο Ελσίνκι και ρύθμιση των εκκρεμών θεμάτων με τις αγεφύρωτες διαφορές μας με απευθείας συνομιλίες χωρίς την Χάγη ή αμυντικό πόλεμο μέχρις εσχάτων ,εάν τολμήσει να έρθει ”ένα βράδυ” ο Ασιάτης;;;.
Είναι και η καλοπέραση και ο πλούτος των Ελλήνων της Ελλάδος και της Κύπρου-που δεν κρύβονται-και όπως όλοι γνωρίζουμε ΟΥΔΕΠΟΤΕ ΒΓΗΚΑΝ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΜΑ (η Νικαράγουα ξεχάστηκε και αυτή).
Υ.Γ Πολλά είναι τα στραβά και στα ”στρατά”,αλλά με τον κ. Δένδια ως ΥΠΕΘΑ ταχύτατα διορθώνονται .
Να τα λέμε για την Ελλάδα μας γίνονται .