Η επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσιγκτον έχει προγραμματιστεί να αρχίσει σήμερα, ενώ η επίσημη υποδοχή στον Λευκό Οίκο έχει ανακοινωθεί για τις 24 Σεπτεμβρίου. Επομένως, η παρακάτω αναφορά εξετάζει τις προσδοκίες πριν από τις συνομιλίες, όχι αποτελέσματα που έχουν ήδη επιτευχθεί.
Σε άρθρο της South China Morning Post υποστηρίζει ότι το Πεκίνο προσέρχεται με ισχυρότερη θέση χάρη στην πρόσφατη διπλωματική του δραστηριότητα και στην πιθανή ανάγκη της Ουάσιγκτον για κινεζική συνδρομή στα ζητήματα του Ιράν και της Ουκρανίας.
Το πλαίσιο της συνόδου
Η συνάντηση δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Μετά τις συνομιλίες τους στο Πεκίνο τον Μάιο, οι δύο πλευρές υιοθέτησαν τη διατύπωση περί «εποικοδομητικής στρατηγικής σταθερότητας». Η κινεζική ανακοίνωση την ερμηνεύει ως συνεργασία με διαχειρίσιμο ανταγωνισμό και διαφορές. Η αμερικανική ανακοίνωση δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην αμοιβαιότητα, στο εμπόριο και στην εφαρμογή συγκεκριμένων δεσμεύσεων. Η κοινή φράση δείχνει βούληση να ελεγχθεί η ένταση, αλλά αφήνει χώρο για διαφορετικές προτεραιότητες.
Οι εμπορικές προπαρασκευές συνεχίστηκαν μέχρι την παραμονή της επίσκεψης. Το γραφείο του Αμερικανού Εμπορικού Αντιπροσώπου ανακοίνωσε συνάντηση των Τζέιμισον Γκριρ και Σκοτ Μπέσεντ με τον Κινέζο αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Χε Λιφένγκ στις 20 Σεπτεμβρίου. Ως αμερικανικούς στόχους ανέφερε την παρακολούθηση προηγούμενων δεσμεύσεων, το εμπόριο μη ευαίσθητων προϊόντων και την πρόσβαση Αμερικανών παραγωγών στην κινεζική αγορά.
Πού στηρίζεται η εκτίμηση ότι το Πεκίνο έχει «ισχυρότερο χέρι»;
| Παράγοντας | Τι προσφέρει στην Κίνα | Το όριό του |
|---|---|---|
| Διπλωματική κινητικότητα | Επιτρέπει στον Σι να παρουσιάσει την Κίνα ως δύναμη με σχέσεις και πρωτοβουλίες πέρα από τη διμερή αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ. Το άρθρο αναφέρει, μεταξύ άλλων, τη σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης και επίσκεψη στην Αίγυπτο. | Η παρουσία σε διεθνή φόρα δεν συνεπάγεται ότι άλλες χώρες θα υποστηρίξουν τις κινεζικές θέσεις σε μια διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ. (South China Morning Post) |
| Ιράν και Ουκρανία | Αν η Ουάσιγκτον επιδιώκει κινεζική βοήθεια ή τουλάχιστον συνεννόηση, το Πεκίνο αποκτά επιπλέον θέμα προς διαπραγμάτευση. | Επιρροή δεν σημαίνει δυνατότητα επιβολής λύσης. Η ίδια η εισαγωγή του άρθρου θεωρεί απίθανη μια άμεση εκεχειρία. (South China Morning Post) |
| Κρίσιμα ορυκτά και εφοδιαστικές αλυσίδες | Η αμερικανική ανακοίνωση του Μαΐου κατονομάζει τις σπάνιες γαίες και άλλα ορυκτά ως πεδίο όπου ζητά αντιμετώπιση ελλείψεων από την Κίνα. Αυτό δείχνει πόσο σημαντική είναι η πρόσβαση σε αυτές τις αλυσίδες για τις ΗΠΑ. | Η εξάρτηση δημιουργεί διαπραγματευτική ισχύ, αλλά και κίνητρο για την Ουάσιγκτον να μειώσει μακροπρόθεσμα την έκθεσή της. (The White House) |
| Η αξία της σταθερότητας και για τις δύο πλευρές | Το Πεκίνο μπορεί να ζητήσει προβλεψιμότητα στις οικονομικές σχέσεις, ενώ η Ουάσιγκτον επιδιώκει πρόσβαση στην αγορά και εφαρμογή δεσμεύσεων. | Επειδή και οι δύο ωφελούνται από μια λειτουργική σχέση, η ανάγκη για σταθερότητα δεν αποτελεί αποκλειστικό κινεζικό πλεονέκτημα. (The White House) |
Η ουσία της επιχειρηματολογίας είναι ότι το Πεκίνο έχει περισσότερους τρόπους να συνδέσει μεταξύ τους ζητήματα που ενδιαφέρουν την Ουάσιγκτον. Αυτό μπορεί να βελτιώσει τη θέση του στο τραπέζι. Δεν αποδεικνύει, όμως, ότι θα εξασφαλίσει παραχωρήσεις στα σημαντικότερα αιτήματά του.
Τα βασικά πεδία διαπραγμάτευσης
Εμπόριο και εφαρμογή συμφωνιών. Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε τον Μάιο τη δημιουργία μηχανισμών συζήτησης για το εμπόριο και τις επενδύσεις, καθώς και κινεζικές δεσμεύσεις που αφορούν αμερικανικά γεωργικά προϊόντα, την πρόσβαση στην αγορά και αεροσκάφη Boeing. Το κρίσιμο ερώτημα στη νέα σύνοδο είναι πόσο από αυτό το πλαίσιο εφαρμόζεται και ποιοι μηχανισμοί μπορούν να επιλύουν τις διαφωνίες όταν προκύπτουν. Μια ανακοίνωση δέσμευσης δεν ισοδυναμεί από μόνη της με ολοκληρωμένη αγορά ή σταθερή αλλαγή στην εμπορική πρακτική.
Σπάνιες γαίες και τεχνολογία. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει κατονομάσει συγκεκριμένα ορυκτά και περιορισμούς που θέλει να αντιμετωπιστούν. Εδώ το Πεκίνο διαθέτει ένα απτό οικονομικό διαπραγματευτικό μέσο. Μια χρήσιμη συμφωνία θα κρινόταν από πρακτικά στοιχεία, όπως η συνέπεια των προμηθειών και η εφαρμογή των όρων της, όχι μόνο από γενικές διαβεβαιώσεις συνεργασίας. Το τελευταίο αποτελεί αναλυτικό κριτήριο, όχι ανακοινωμένο αποτέλεσμα της συνόδου.
Ταϊβάν. Για το Πεκίνο, αυτό παραμένει το πιο ευαίσθητο πολιτικό και στρατηγικό θέμα. Στην ανακοίνωσή του για τη συνάντηση του Μαΐου, το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών το χαρακτήρισε το σημαντικότερο ζήτημα στις σχέσεις των δύο χωρών και ζήτησε ιδιαίτερη προσοχή από τις ΗΠΑ. Αυτό εξηγεί γιατί μια εμπορική πρόοδος δεν θα αρκούσε, από κινεζική σκοπιά, για να θεωρηθεί συνολικά επιτυχής η σύνοδος. Η επίσημη κινεζική ανακοίνωση καταγράφει τη θέση του Πεκίνου, όχι συμφωνία της Ουάσιγκτον με αυτήν.
Ιράν και Ουκρανία. Το άρθρο της SCMP θεωρεί ότι αυτά τα μέτωπα μπορούν να ενισχύσουν τη θέση της Κίνας. Είναι εύλογο ως διαπραγματευτική υπόθεση: μια κυβέρνηση που χρειάζεται συνεργασία σε περισσότερα ζητήματα έχει περισσότερα να συζητήσει. Χρειάζεται όμως προσοχή στο συμπέρασμα. Η πιθανή συμβολή της Κίνας σε μια κρίση δεν σημαίνει ότι ελέγχει τις αποφάσεις όλων των εμπλεκομένων ούτε ότι οι ΗΠΑ θα ανταλλάξουν παραχωρήσεις σε άσχετα θέματα. Οι δύο ηγέτες είχαν ήδη συζητήσει την κατάσταση στη Μέση Ανατολή και την ουκρανική κρίση τον Μάιο, σύμφωνα με την κινεζική ανακοίνωση.
Τι θα αποτελούσε ουσιαστικό αποτέλεσμα;
Η τελετουργία της επίσκεψης έχει πολιτική σημασία: ο Λευκός Οίκος έχει ανακοινώσει επίσημη υποδοχή και κρατικό δείπνο. Παρ’ όλα αυτά, η ισχύς μιας συμφωνίας θα φανεί κυρίως μετά τις φωτογραφίες και τις δηλώσεις. (The White House)
Για να αξιολογηθεί η σύνοδος, αξίζει να αναζητηθούν τέσσερα συγκεκριμένα στοιχεία:
- Κοινά διατυπωμένες δεσμεύσεις: περιγράφουν και οι δύο κυβερνήσεις το ίδιο αποτέλεσμα με παρόμοιους όρους;
- Χρονοδιάγραμμα και μηχανισμός εφαρμογής: ποιος θα συναντάται, πότε και για ποια εκκρεμή θέματα;
- Μετρήσιμη εμπορική πρόοδος: υπάρχουν επαληθεύσιμες αλλαγές στην πρόσβαση στην αγορά και στις εφοδιαστικές αλυσίδες;
- Διαχείριση των σοβαρών διαφωνιών: διατηρούνται δίαυλοι επικοινωνίας για την Ταϊβάν και τις διεθνείς κρίσεις ακόμη και χωρίς συμφωνία επί της ουσίας;
Συμπέρασμα
Η θέση της SCMP είναι πειστική ως περιγραφή αυξημένης κινεζικής διαπραγματευτικής ευχέρειας: το Πεκίνο προσέρχεται με διπλωματικές επαφές, επιρροή σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και πιθανό ρόλο σε ζητήματα που απασχολούν τις ΗΠΑ. Οι επίσημες αμερικανικές και κινεζικές ανακοινώσεις επιβεβαιώνουν ότι αυτά τα θέματα βρίσκονται στον πυρήνα της σχέσης.
Το πόσο «ισχυρό» είναι τελικά αυτό το χέρι θα κριθεί από το αν η Κίνα μετατρέψει τις δυνατότητές της σε συγκεκριμένες συμφωνίες και από το αν οι δύο κυβερνήσεις τις εφαρμόσουν. Πριν από τη συνάντηση, αυτό παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
