Η ευθύνη αρχίζει πριν από την καταστροφή.

Του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγοιυ ε.α

Όταν οι θεσμοί αδιαφορούν, η ανθρώπινη ζωή γίνεται ενοίκιο σε ένα κτίριο χωρίς αντίκρισμα.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πώς συνέβη, αλλά αν η προειδοποίηση που είχε προηγηθεί αντιμετωπίστηκε με την απαιτούμενη σοβαρότητα.

Ως πρώην Διοικητής Επιχειρήσεων σε κέντρο επιχειρήσεων στα Σκόπια, μέσα σε περίοδο συγκρούσεων, γνωρίζω καλά τι σημαίνει άμεση αντίδραση. Σε μια κρίση, ο χρόνος δεν είναι απλώς ένας αριθμός. Μπορεί να είναι η διαφορά ανάμεσα στην πρόληψη και στην καταστροφή. Αυτό δε που μπορεί να αποδειχθεί πιο επικίνδυνο ακόμη και από μια διαρροή αερίου είναι η διαρροή ευθύνης…

Κάτοικοι μιλούν για αναφορές τους προηγούμενους μήνες. Η ΕΛΑΣ έχει επιβεβαιώσει κλήσεις για οσμή αερίου, χωρίς να έχει προσδιοριστεί από αυτές η πηγή. Αντιδήμαρχος έχει αναφέρει ότι η Δημοτική Αστυνομία διαπίστωσε οσμή και κάλεσε την Πυροσβεστική πριν από την έκρηξη.

Αυτά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους την αιτία της τραγωδίας. Όμως είναι αρκετά για να απαιτούν μια πλήρη και διαφανή διερεύνηση της αλυσίδας των γεγονότων. Αν υπήρχαν προηγούμενες αναφορές, πρέπει να φανεί τι ακολούθησε. Πώς αξιολογήθηκαν, ποιες ενέργειες έγιναν, τι καταγράφηκε και τι έδειξαν οι έλεγχοι. Μέχρι να υπάρξουν καθαρές απαντήσεις, η λέξη «διερευνάται» δεν μπορεί να λειτουργεί ως καταφύγιο για κανέναν.

Και η εταιρεία διανομής φυσικού αερίου έχει αυτονόητα θέση σε αυτή τη διερεύνηση. Η Enaon EDA ανακοίνωσε ότι συνεργεία της μετέβησαν στο σημείο και ότι τα αίτια διερευνώνται. Αυτό είναι το ελάχιστο που απαιτείται. Η κοινωνία όμως δικαιούται να γνωρίζει, όταν ολοκληρωθεί η έρευνα, αν υπήρχε διαρροή και από πού προήλθε, αν αφορούσε το δίκτυο, την παροχή ή την εσωτερική εγκατάσταση του κτιρίου και αν υπήρξαν προειδοποιητικά σημάδια που δεν αξιολογήθηκαν εγκαίρα.

Λίγα χιλιόμετρα πιο βόρεια, στην Κυψέλη, μια διαφορετική υπόθεση δοκιμάζει την ίδια σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και στους θεσμούς. Με αφορμή τα έργα της Γραμμής 4 του Μετρό, κάτοικοι καταγγέλλουν ρωγμές και φθορές σε πολυκατοικίες και αναφέρουν καθιζήσεις που φτάνουν, σύμφωνα με τους ίδιους, έως τα 55 χιλιοστά. Η Ελληνικό Μετρό αναγνωρίζει μετακινήσεις του εδάφους που συνδέονται με τη γεωλογία της περιοχής, αλλά αποκλείει στατικό επηρεασμό των κτιρίων.

Εδώ δεν χρειάζεται αντιπαράθεση ανακοινώσεων, αλλα χρειάζονται στοιχεία. Ανεξάρτητες μετρήσεις, τεχνικές εκθέσεις, συνεχής παρακολούθηση και καθαρή ενημέρωση των κατοίκων. Όταν η τεχνική βεβαιότητα συναντά την ανθρώπινη ανασφάλεια, η εμπιστοσύνη δεν επιβάλλεται με μια ανακοίνωση, αλλά δημιουργείται με δεδομένα.

Αυτό που με προβληματίζει περισσότερο είναι ότι δεν πρόκειται απλά για δύο διαφορετικές υποθέσεις στην ίδια πόλη. Βλέπω ένα γνώριμο επικίνδυνο μοτίβο. Προειδοποιήσεις, αναφορές, επιστολές, καταγγελίες και στη συνέχεια μια αργή διοικητική διαδικασία, που συχνά ενεργοποιείται πραγματικά μόνο όταν το πρόβλημα έχει πλέον γίνει ορατό, αρκετές φορές δυστυχώς με θύματα ανθρώπινες ζωές!

Στην Πλάκα η ανησυχία κατέληξε σε τραγωδία. Στην Κυψέλη παραμένει ένας καθημερινός φόβος για ανθρώπους που βλέπουν ρωγμές στα σπίτια τους και περιμένουν να πειστούν ότι είναι ασφαλείς.

Έχω βιώσει αρκετές φορές το γεγονός, ότι η πρόληψη δεν αρχίζει όταν εκδηλωθεί η κρίση. Αρχίζει όταν εμφανιστεί η πρώτη ένδειξη ότι κάτι μπορεί να πάει στραβά. Εκεί φαίνεται η πραγματική ποιότητα ενός συστήματος. Όχι στην αντίδραση μετά την καταστροφή, αλλά στην ικανότητά του να ακούει έγκαιρα.

Δεν υποστηρίζω ότι το ζητούμενο είναι να σταματήσουν τα έργα, να στραφούμε εναντίον του τουρισμού ή να δούμε κάθε οικονομική δραστηριότητα ως εχθρό. Το ζητούμενο είναι πολύ πιο απλό και ταυτόχρονα πολύ πιο δύσκολο. Η ανθρώπινη ασφάλεια πρέπει να προηγείται κάθε χρονοδιαγράμματος, κάθε οικονομικού οφέλους και κάθε διοικητικής ευκολίας.

Η Πλάκα χρειάζεται καθαρές απαντήσεις και απόδοση ευθυνών, εφόσον η έρευνα αποδείξει παραλείψεις. Η Κυψέλη χρειάζεται ανεξάρτητη και διαφανή τεχνική αξιολόγηση, ώστε οι κάτοικοι να μην είναι υποχρεωμένοι να ζουν ανάμεσα στη ρωγμή και στην αμφιβολία.

Επίσης η Πολιτεία χρειάζεται επιτέλους να αντιμετωπίσει την πρόληψη ως υποχρέωση και όχι ως διοικητική επιλογή. Όταν υπάρχει σοβαρή προειδοποίηση για πιθανό κίνδυνο, η αντίδραση δεν μπορεί να περιμένει την καταστροφή για να γίνει επείγουσα.

Η Πλάκα και η Κυψέλη μπορεί να είναι δύο διαφορετικές υποθέσεις. Αν όμως τις δούμε μαζί, μας θυμίζουν κάτι πολύ πιο σημαντικό. Η εμπιστοσύνη των πολιτών δεν χάνεται μόνο όταν συμβαίνει μια τραγωδία. Χάνεται κάθε φορά που κάποιος προειδοποιεί και αισθάνεται ότι κανείς δεν τον ακούει.

Στην Πλάκα ο φόβος έγινε θρήνος. Στην Κυψέλη παραμένει φόβος.

Δεν ξέρω ακόμη ποιος έχει την ευθύνη για την τραγωδία της Λυσικράτους. Αυτό πρέπει να το αποδείξει η έρευνα. Ξέρω όμως κάτι που αφορά όλους μας. Η ευθύνη αρχίζει πολύ πριν από την καταστροφή. Αρχίζει από τη στιγμή που φτάνει η προειδοποίηση.

Μετά από έξι νεκρούς, μία λέξη δεν αρκεί. Το «διερευνάται» δεν είναι απάντηση. Είναι μόνο η αρχή της υποχρέωσης να δοθεί η απάντηση.

Τα οικονομικά συμφέροντα δεν πρέπει να γίνονται χωματερές ψυχών.