Από τη μαζική υποδοχή του Πάπα στις μαθητικές διαδηλώσεις, δύο διαφορετικές κινητοποιήσεις τροφοδοτούν τη συζήτηση για μια κοινωνία που αναζητεί προοπτική. Η ερμηνεία ενός «1968 από την ανάποδη» παραμένει πολιτική θέση, όχι διαπιστωμένο γεγονός.
Στη Γαλλία, η νεολαία βρίσκεται ξανά στο προσκήνιο. Στις 25 Σεπτεμβρίου, περίπου 80.000 νέοι συγκεντρώθηκαν στο Stade de France για να υποδεχθούν τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄. Λίγες ημέρες αργότερα, μαθητές και φοιτητές γέμιζαν τους δρόμους, διεκδικώντας καλύτερες συνθήκες εκπαίδευσης. Οι εικόνες δείχνουν ισχυρή διάθεση συμμετοχής. Δεν αποδεικνύουν, ωστόσο, ότι πρόκειται για το ίδιο κίνημα ή για μια κοινή πολιτική κατεύθυνση.
Στις κινητοποιήσεις της 8ης Οκτωβρίου συμμετείχαν, σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών που επικαλείται το Reuters, 71.500 άνθρωποι πανεθνικά, από τους οποίους 24.500 στο Παρίσι. Οι διαδηλωτές ζητούν περισσότερους εκπαιδευτικούς, καλύτερες εγκαταστάσεις και αντιμετώπιση των υπερπλήρων τάξεων. Η κυβέρνηση δεσμεύθηκε επίσης να εξετάσει τα επιβαρυμένα σχολικά ωράρια και αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, Parcoursup.
Στις 9 Οκτωβρίου, η κυβέρνηση ανακοίνωσε σχέδιο επείγουσας αξιοποίησης περίπου 3.000 εκπαιδευτικών για την κάλυψη κενών. Οι μαθητικές οργανώσεις αντιμετώπισαν την εξαγγελία ως πρώτη νίκη και δήλωσαν ότι θα συνεχίσουν. Το πρόβλημα παραμένει εκτεταμένο: σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Παιδείας που δημοσιεύει το Reuters, σχεδόν το 10% των διδακτικών ωρών στα δημόσια λύκεια δεν καλύπτεται. Παράλληλα, αποκλεισμοί επηρέασαν και ιδρύματα όπως το Assas, το Mines Paris και το Institut Catholique.
Η κινητοποίηση έχει και έντονο γενεακό χαρακτήρα. Η Le Monde περιγράφει μαθητές και φοιτητές που συντονίζονται μέσω ψηφιακών δικτύων, χρησιμοποιούν χιούμορ και αυτοσχέδια πλακάτ και εκφράζουν δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς. Στις διαδηλώσεις συνυπάρχουν αιτήματα εκπαιδευτικής ισότητας, κοινωνικής δικαιοσύνης και αντιδράσεις στην αστυνομική βία. Η εικόνα αυτή δεν επιτρέπει να αποδοθεί στο σύνολο της κινητοποίησης μια ενιαία συντηρητική ή θρησκευτική ταυτότητα.
Η θρησκευτική συγκέντρωση είχε διαφορετικό περιεχόμενο. Στο Stade de France, ο Πάπας μίλησε για την πίστη ως αγώνα που απορρίπτει τη βία, την περιφρόνηση και την καταπίεση, υπογραμμίζοντας το άνοιγμα προς τους άλλους. Η μεγάλη προσέλευση φανερώνει τη δυνατότητα της Καθολικής Εκκλησίας να κινητοποιεί νέους.
Χρειάζεται επίσης προσοχή στους αριθμούς τηλεθέασης. Το The Media Leader, παρουσιάζοντας τον απολογισμό της France Télévisions, αναφέρει ότι περισσότεροι από 23 εκατομμύρια Γάλλοι παρακολούθησαν την κάλυψη της παπικής επίσκεψης στα κανάλια και στις πλατφόρμες του ομίλου, κατά το διάστημα 25–28 Σεπτεμβρίου. Πρόκειται για συνολική απήχηση της κάλυψης, όχι για 23 εκατομμύρια ανθρώπους που παρακολούθησαν ταυτόχρονα μία ομιλία.
Ο ιστορικός Εντουάρ Husson προτείνει μια ευρύτερη πολιτική ανάγνωση. Στο άρθρο του της 8ης Οκτωβρίου παρουσιάζει τη σημερινή εξέγερση ως «1968 από την ανάποδη»: μια αντίδραση στις κοινωνικές και εκπαιδευτικές εξελίξεις τις οποίες συνδέει με την υποχώρηση του γκωλισμού. Αποδίδει την αποδυνάμωση του σχολείου στη σύγκλιση δύο ρευμάτων, ενός αριστερού παιδαγωγικού αντιπειθαρχισμού και ενός δεξιού ωφελιμιστικού νεοφιλελευθερισμού.
Η σύνδεση που προτείνει ανάμεσα στη θρησκευτική συσπείρωση και στη μαθητική διαμαρτυρία μπορεί να λειτουργήσει ως υπόθεση για μια κοινή αναζήτηση νοήματος, συλλογικότητας και μέλλοντος. Για να χαρακτηριστούν όμως ενιαίο κίνημα, θα χρειάζονταν στοιχεία για κοινή οργάνωση, αλληλοεπικάλυψη συμμετεχόντων και κοινά αιτήματα. Οι πηγές που εξετάστηκαν δεν παρέχουν τέτοια τεκμηρίωση.
Η πίεση προς την κυβέρνηση είναι ήδη συγκεκριμένη: οι κινητοποιήσεις απέσπασαν μια πρώτη παραχώρηση για τη στελέχωση των σχολείων, ενώ οι οργανωτές προετοιμάζουν συνέχεια. Το αν αυτή η διαμαρτυρία θα εξελιχθεί σε ευρύτερη πολιτική ανατροπή παραμένει ανοικτό. Η διακήρυξη ότι η νεολαία «τελειώνει τον μακρονισμό» εκφράζει την προσδοκία του Husson· η μετρήσιμη εξέλιξη, προς το παρόν, είναι ότι μαθητές και φοιτητές υποχρεώνουν την κυβέρνηση να απαντήσει για την κατάσταση της εκπαίδευσης.
