Ο Πιτ Χέγκσεθ μιλά στο Πεντάγωνο
(Elizabeth Frantz / Reuters)
Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε πόλεμο. Οι Αμερικανοί, σε μια τέτοια στιγμή, θα περίμεναν η κυβέρνησή τους να τους ενημερώνει τακτικά και να αναφέρει τους στόχους των ΗΠΑ — και τις απώλειες. Ωστόσο, μέχρι τώρα έχουν λάβει ελάχιστα περισσότερα από προηχογραφημένα βίντεο του προέδρου και μερικά αποσπάσματα δηλώσεων από διάφορους αξιωματούχους. Ακόμη και ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, έχει δώσει μόνο λίγες σύντομες ενημερώσεις.
Ίσως η απροθυμία του επικεφαλής του Πενταγώνου να μιλήσει στον Τύπο να είναι και για καλό, διότι πολλοί Αμερικανοί θα ανησυχούσαν αν συνειδητοποιούσαν ότι τους γιους και τις κόρες τους που βρίσκονται σε μάχη τους επιβλέπει ένα πρόσωπο τόσο αναίσθητο όσο ο Πιτ Χέγκσεθ.
Το πρωί, ο υπουργός Άμυνας έδωσε ενημέρωση για τον πόλεμο, η οποία γρήγορα εκφυλίστηκε σε τραμπικού ύφους κομπασμούς. (Σοφά, το Πεντάγωνο την προγραμμάτισε στις 8 π.μ. ώρα Ανατολικών ΗΠΑ, όταν το μεγαλύτερο μέρος της χώρας είτε κοιμάται είτε είναι απασχολημένο με την αρχή της ημέρας.) Ο Χέγκσεθ, όπως φαίνεται, προτιμά να ακούγεται περισσότερο σαν παίκτης του Call of Duty που ηγείται μιας επιδρομής, παρά σαν ένας νηφάλιος και συνετός υπουργός Άμυνας: «Θάνατος και καταστροφή από τον ουρανό όλη μέρα», είπε, μαζί με άλλες κενές φράσεις όπως «Παίζουμε για τα πάντα». (Σε αντίθεση με τι, ακριβώς;)
Οι περισσότεροι ρεπόρτερ είναι πλέον συνηθισμένοι στις θεατρικές υπερβολές του Χέγκσεθ. Όμως, ακόμη και με τα χαμηλά στάνταρ που ο ίδιος έχει θέσει, κατάφερε να σοκάρει πολλούς όταν, κυνικά, αξιοποίησε τους θανάτους Αμερικανών στρατιωτικών για να προβάλει τα δικά του παράπονα απέναντι στον Τύπο.
Το πρωί της Κυριακής (τοπική ώρα), ένα ιρανικό drone χτύπησε ένα πρόχειρο κέντρο επιχειρήσεων στο Κουβέιτ. Το Πεντάγωνο αναφέρει ότι έξι Αμερικανοί είναι νεκροί. Το γεγονός αυτό δεν είναι μόνο τραγωδία, αλλά απαιτεί και εξήγηση: σύμφωνα με πληροφορίες, το drone πέρασε μέσα από την αμερικανική άμυνα χωρίς να ενεργοποιήσει καμία προειδοποίηση και έπληξε έναν στόχο που πλέον φαίνεται πως ήταν αδικαιολόγητα ευάλωτος σε αεροπορική επίθεση.
Ο υπουργός Άμυνας — ο άνθρωπος που υποτίθεται ότι οφείλει να μεταφέρει αυτά τα νέα στο αμερικανικό κοινό και να πενθήσει μαζί του — αντί γι’ αυτό γκρίνιαξε για το πόσο άδικο είναι όλο αυτό. «Όταν μερικά drones περνούν ή όταν συμβαίνουν τραγικά πράγματα, γίνεται πρωτοσέλιδο. Το καταλαβαίνω», είπε ο Χέγκσεθ στους δημοσιογράφους, στα στρατιωτικά στελέχη και στους πολίτες που είχαν συγκεντρωθεί σήμερα το πρωί στο Πεντάγωνο. «Ο Τύπος θέλει μόνο να κάνει τον πρόεδρο να φαίνεται άσχημα, αλλά προσπαθήστε μια φορά να μεταδώσετε την πραγματικότητα. Οι όροι αυτού του πολέμου θα καθορίζονται από εμάς σε κάθε βήμα. Όπως είπα τη Δευτέρα, η αποστολή είναι απόλυτα στοχευμένη».
«Τραγικά πράγματα συμβαίνουν»; Ο Χέγκσεθ το είπε λες και είναι παράλογο να εξεταστούν πιο προσεκτικά τέτοια γεγονότα. Μοιάζει να αδυνατεί να κατανοήσει ότι οι θάνατοι Αμερικανών δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα δημοσίων σχέσεων: όταν ένα drone διαπερνά τις αμερικανικές άμυνες και σκοτώνει έξι μέλη των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, ο θάνατος αυτών των στρατιωτικών είναι η είδηση. Ο λαός των Ηνωμένων Πολιτειών δικαιούται να γνωρίζει τι συνέβη και γιατί. Το να παραπονιέται ο Χέγκσεθ ότι δεν παίρνει «εύσημα» για όλα τα drones που δεν πέρασαν, είναι σαν ένας διευθυντής αεροπορικής εταιρείας να απαντά σε αεροπορική τραγωδία γρυλίζοντας για όλα τα αεροπλάνα που κατασκεύασε η εταιρεία του και δεν έπεσαν.
Η συνάδελφός μου, η Nancy Youssef, βρισκόταν σήμερα το πρωί στο Πεντάγωνο, καθισμένη μόλις τρεις σειρές από το βήμα. Τη ρώτησα πώς ήταν η ατμόσφαιρα μετά την αναίσθητη παρατήρηση του Χέγκσεθ. Μου είπε ότι τα σχόλιά του «έφεραν μια αποσβολωμένη σιωπή στην αίθουσα ενημέρωσης». Ακόμη και μέλη του προσωπικού του, είπε, έμοιαζαν να αιφνιδιάζονται από όσα έλεγε. «Κάποιοι κατέβασαν το κεφάλι», ανέφερε, ενώ άλλοι απλώς κοίταζαν γύρω τους. Τότε κάποιος στην αίθουσα είπε: «Αυτό ήταν ένα από τα πιο προσβλητικά πράγματα που έχω ακούσει ποτέ», χαμηλόφωνα αλλά καθαρά και, απ’ όσο μπορούσε να καταλάβει η Nancy, χωρίς να απευθύνεται σε κανέναν συγκεκριμένα.
Σε αντίθεση με τον Χέγκσεθ, ο Πρόεδρος του Μεικτού Επιτελείου (Joint Chiefs of Staff), ο Dan Caine, άνοιξε την τοποθέτησή του πενθώντας τους νεκρούς στρατιώτες, λέγοντας ότι «με βαθιά θλίψη και ευγνωμοσύνη μοιράζομαι τα ονόματα τεσσάρων από τους έξι πεσόντες ήρωές μας». Δεν είχε τα ονόματα των άλλων δύο, επειδή — ενώ ο Χέγκσεθ γκρίνιαζε για την κάλυψη των μέσων — ο αμερικανικός στρατός ολοκλήρωνε τη διαδικασία ειδοποίησης των συγγενών. (Τα ονόματα θα μπορούσαν να δοθούν στη δημοσιότητα ακόμη και αργότερα σήμερα.) «Το έθνος μας στέκεται στο πλευρό σας», είπε ο Caine απευθυνόμενος σε γονείς πεσόντων (Gold Star parents), τραυματίες πολεμιστές και τις οικογένειές τους, «και σας είμαστε αιώνια ευγνώμονες για το θάρρος, την ανθεκτικότητά σας, την αφοσίωσή σας σε αυτή την αποστολή και στο έθνος μας».
Η αντίθεση ήταν ανησυχητική. Για χρόνια, υπουργοί Άμυνας και κορυφαίοι στρατηγοί κουβαλούσαν την οδύνη των αποφάσεων που οδήγησαν σε θανάτους στρατιωτών. Ο πρώην υπουργός Άμυνας Robert Gates έχει πει ότι έκλαιγε διαβάζοντας τις ιστορίες των πεσόντων· κάποιοι στρατηγοί κρατούσαν φωτογραφίες όσων χάθηκαν υπό τη διοίκησή τους — ακόμη και μετά τη συνταξιοδότησή τους. Ο Χέγκσεθ, αντίθετα, ανέφερε τις απώλειες σχεδόν παρεμπιπτόντως και τις χρησιμοποίησε ως όχημα για τις διαρκείς του αντιπαραθέσεις με τον Τύπο.
Όμως ο Χέγκσεθ δεν αρκέστηκε στο να γκρινιάζει για την κάλυψη των αμερικανικών απωλειών. Αφού εξέφρασε τον εκνευρισμό του προς τον Τύπο, αποφάσισε να επιτεθεί και στους συμμάχους της Αμερικής. Αντί να περιοριστεί στο να επαινέσει το Ισραήλ — τον μοναδικό σύμμαχο των ΗΠΑ σε αυτόν τον πόλεμο — εξαπέλυσε μια αχρείαστη αιχμή κατά άλλων χωρών, λέγοντας ότι στο παρελθόν οι σύμμαχοι των ΗΠΑ παρείχαν μόνο «δευτερεύοντα οφέλη» σε παγκόσμιες συγκρούσεις, επειδή ήταν «ίσως πρόθυμοι, αλλά όχι τόσο ικανοί» όσο οι Ισραηλινοί. Ο Χέγκσεθ διατύπωσε αυτόν τον εξωφρενικό ισχυρισμό μπροστά σε στρατιωτικούς που είχαν πολεμήσει σε προηγούμενους πολέμους στο πλευρό αυτών των συμμάχων — και που είχαν δει πολλούς στρατιώτες από αυτές τις χώρες να θυσιάζουν τη ζωή τους δίπλα στους Αμερικανούς συναδέλφους τους.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Nancy, ο Χέγκσεθ πλέον πραγματοποιεί περισσότερες συνεντεύξεις Τύπου, επειδή ορισμένοι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου έχουν παραδεχτεί κατ’ ιδίαν ότι χάνουν τον πόλεμο της επικοινωνίας. Η ομάδα του Τραμπ θα έπρεπε να το είχε προβλέψει: όταν ο Χέγκσεθ έδιωξε το δημοσιογραφικό σώμα από το Πεντάγωνο το περασμένο φθινόπωρο — συμπεριλαμβανομένων δημοσιογράφων του The Atlantic — επειδή δεν δέχτηκαν να δημοσιεύουν μόνο ειδήσεις εγκεκριμένες από το Πεντάγωνο, κάποιοι ρεπόρτερ είχαν προειδοποιήσει τους αξιωματούχους του υπουργείου ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να δυσκολέψει το κοινό να κατανοεί τις υπερπόντιες επιχειρήσεις της Αμερικής, όπως μου είπε η Nancy. Τώρα οι Ηνωμένες Πολιτείες εμπλέκονται σε έναν μεγάλο πόλεμο, και κανείς στο Πεντάγωνο, στον Λευκό Οίκο ή στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν φαίνεται να μπορεί να εξηγήσει το γιατί, χωρίς να έρχεται σε αντίφαση με τους άλλους.
Μέσα σε όλα αυτά, ο Χέγκσεθ πρόσφερε τουλάχιστον μία στιγμή διαύγειας: έδειξε, για άλλη μια φορά, γιατί αποτελεί μια κάκιστη επιλογή για να ηγηθεί του Πενταγώνου. Όπως και το αφεντικό του, δεν απευθύνεται στον αμερικανικό λαό τόσο όσο «παίζει» για αυτόν. Και σήμερα το πρωί, υποδύθηκε τον ρόλο του σχολιαστή του Fox News που επιτίθεται σε άλλους δημοσιογράφους. Όμως οι άνθρωποι στην αίθουσα ενημέρωσης έκαναν τη δουλειά τους, προσπαθώντας να βρουν τα γεγονότα. Σε αντίθεση με τον Χέγκσεθ, παίρνουν τις ευθύνες τους στα σοβαρά: αυτό δεν είναι παιχνίδι, δεν είναι τηλεοπτικό σόου και δεν είναι κάποια εφηβική δοκιμασία ισχύος.
Ο Πιτ Χέγκσεθ — αν δεν παραιτηθεί — θα έπρεπε τουλάχιστον να κάνει στην άκρη και να αφήσει ικανότερους από τον ίδιο ανθρώπους να μιλήσουν στο έθνος και στον Τύπο. Κανείς δεν ζητά να αποκαλυφθούν απόρρητες πληροφορίες δημόσια· κανείς δεν περιμένει περικλέεια ρητορική από έναν παρουσιαστή τοκ-σόου. Όμως ο λαός των Ηνωμένων Πολιτειών δικαιούται μια πιο ολοκληρωμένη εξήγηση για όσα συμβαίνουν σε αυτόν τον πόλεμο — και σίγουρα δικαιούται έναν πιο ουσιαστικό φόρο τιμής για τα πεσόντα παιδιά του από το «Τραγικά πράγματα συμβαίνουν».
