(1980)
Κλεάνθης Γρίβας
Μέσω μιας κατάλληλης μεθόδευσης και της συνακόλουθης μετάπλασης της Ιστορίας σε Μύθο, η μεταπολιτευτική μπορντελο-κομματικο-κλεπτοκρατία [2012], πέτυχε να μετουσιώσει ένα ιστορικό συμβάν που στρεφόταν ευθέως εναντίον της σε ουσιαστικό αντιστήριγμα της κυριαρχίας της στην ελληνική πολιτική σκηνή, ανανεώνοντας ένα απελπιστικά φθαρμένο διαχειριστικό πολιτικό προσωπικό με νέους υπαλλήλους.
Συνεπώς, δεν έχει νόημα σήμερα να επιδιώκουμε να αφουγκραστούμε τη φωνή των πραγματικών δημιουργών του Πολυτεχνείου και να διαπιστώσουμε για μια ακόμη φορά ότι «γίνεται καπηλεία στα γεγονότα και το νόημά τους διαστρεβλώνεται».
Όλες οι αυθεντικές κοινωνικές επαναστάσεις εμφανίζουν μερικά κοινά χαρακτηριστικά: Έχουν στοιχειακό χαρακτήρα, είναι απρόβλεπτες και ξεσπούν ξαφνικά σαν αυθόρμητα μαζικά κινήματα, ύστερα από μια μικρή ή μεγάλη περίοδο συγκεχυμένου αναβρασμού. Και όλες, στην πορεία της εξέλιξής τους, εφευρίσκουν τις δικές τους πρωτότυπες μορφές υποδιεύθυνσης: Λαϊκές Επιτροπές (Παρίσι, 1793). Κομμούνα (Παρίσι, 1871). Σοβιέτ (Ρωσία 1905 και Φεβρουάριος 1917). Εργατικά Συμβούλια (Ισπανία 1936). Εργατικές Επιτροπές (Ανατολική Γερμανία, 1953). Εργατικά Συμβούλια (Ουγγαρία 1956). Διαρκείς Συνελεύσεις και Επιτροπές Δράσης (Παρίσι, 1968).
Στην στρατοκρατούμενη Ελλάδα, ύστερα από μια σύντομη περίοδο αναβρασμού (Ιανουάριος-Νοέμβριος 1973), όλα τα ρυάκια που συγκροτούσαν το υπόγειο ρεύμα της εναντίωσης στο δικτατορικό καθεστώς (οι «νέοι που τους έλεγαν αλήτες») συνέκλιναν στο Πολυτεχνείο και, μέσα σε τρία 24ώρα συμπύκνωσαν την ιστορία του δημοκρατικού κινήματος κατά τον τελευταίο αιώνα.
Η αυθόρμητη δράση των εξεγερμένων κονιορτοποίησε όλες της ψευτοθεωρητικές «αναλύσεις» των γραφειοκρατών που («κομματικώ δικαίω») κατέχουν το μονοπώλιο της γνώσης των «αντικειμενικών νόμων της ιστορίας» και, ως εκ τούτου, και το «δικαίωμα» να διαχειρίζονται την εξουσία προς ίδιον όφελος
Οι εξεγερμένοι ανακάλυψαν τον εαυτό τους και τις δυνατότητές τους εφευρίσκοντας και λειτουργώντας ένα αποτελεσματικό σύστημα άμεσης δημοκρατίας, αυτο-οργάνωσης και αυτο-διεύθυνσης, που τίναξε στον αέρα την πάγια γραφειοκρατική διάσταση ανάμεσα στην «καθοδηγούσα» και την «πραγματοποιούσα» δύναμη της ανατροπής.
Στο Πολυτεχνείο, για πρώτη φορά στην ιστορία των μαζικών κινημάτων της σύγχρονης Ελλάδας, η εξουσία της απόφασης βρισκόταν διαρκώς στα χέρια εκείνων που αναλάμβαναν το ρίσκο της εφαρμογής της: Μέσα από τις Διαρκείς Συνελεύσεις και την εκλογή Επιτροπών με 24ωρη θητεία, διασφαλιζόταν συνεχώς η πλήρης αντιστοιχία ανάμεσα στη σύνθεση των Επιτροπών και τη σύνθεση της βάσης των εξεγερμένων. Η άμεση δημοκρατία στην πράξη.
Καμιά πολιτική, κομματική ή αντιστασιακή δήθεν «πρωτοπορία» δεν ήταν προετοιμασμένη για τέτοιες εξελίξεις. Η γραφειοκρατική «σκέψη» και η δημιουργική φαντασία είναι έννοιες που αποκλείονται αμοιβαία. Και στο Πολυτεχνείο, ήταν η φαντασία που κατέλαβε, κατείχε και ασκούσε την εξουσία, υπερφαλαγγίζοντας όλους τους αυτοδιορισμένους γραφειοκράτες «καθοδηγητές» και τη βραδύνοιά τους.
Στο Πολυτεχνείο, οι εξεγερμένοι απέδειξαν στην πράξη ότι μπορούσαν να αυτο-οργανωθούν, να υπάρξουν και να αντισταθούν μέσα από τη λειτουργία των θεσμών που οι ίδιοι εφεύρισκαν εν θερμώ, χωρίς τους επαγγελματίες «καθοδηγητές» και εναντίον τους. Δηλαδή, απέδειξαν ότι μπορούσαν να κάνουν και να ζουν την Ιστορία οι ίδιοι και όχι να τη γράφουν για λογαριασμό άλλων. Κι αυτή η αυθεντική ιστορική Πράξη δημιουργούσε φόβο και ταραχή στα επιτελεία του δικτατορικού καθεστώτος αλλά και των κομμάτων και των γραφειοκρατών (που «για χάρη της επανάστασης» έχουν αντικαταστήσει το οδόφραγμα μ’ ένα… γραφείο).
Το Μεγάλο Φονικό
Παρασκευή 17 Νοεμβρίου 1973. Στο Πολυτεχνείο, που είχε μεταβληθεί σε εργαστήρι της Ιστορίας, ξαναζούν (τηρουμένων των αναλογιών) όλες οι κοινωνικές επαναστάσεις από το 1793 μέχρι το 1968: Μια περίοδος συγκεχυμένου αναβρασμού. Το αυθόρμητο μαζικό κίνημα. Η αυτοδιεύθυνση.
• Οι χρυσοστολισμένοι παλιάτσοι που υποδύονταν τους στρατιωτικούς «ηγήτορες» βασανιζόταν από το κρίσιμο ερώτημα: «που θα στραφούν τα όπλα εάν επιχειρηθεί μαζικό αιματοκύλισμα;».
• Οι κομματικές γραφειοκρατίες ταλαντεύονταν: να συμπαρασταθούν σ’ ένα κίνημα που στρέφεται αμέσως κατά της δικτατορίας και εμμέσως εναντίον τους; Το πρόβλημά τους ήταν καθαρά επιβιωτικό.
Μόνο δύο στοιχεία κρατούσαν σταθερά τις θέσεις τους:
• Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι και εκείνοι που τους συμπαραστέκονταν. Και
• Oι ανεγκέφαλοι επαγγελματίες φονιάδες, ένστολοι και μη, τα ανθρωποειδή της ΚΥΠ, του Β’ Γραφείου, της ΕΣΑ και της «Εθνικής» Ασφάλειας, συνεπικουρούμενοι από την οπλοφορούσα παρακρατική αλητεία που είθισται να διεκπεραιώνει όλες τις βρώμικες δουλειές της εξουσίας.
Μέχρι τη στιγμή που η στρατιωτική δικτατορία διέταξε την άλωσή του Πολυτεχνείου, τίποτε δεν είχε κριθεί. Κανένας συσχετισμός δυνάμεων δεν είχε παγιωθεί. Όλα ήταν ρευστά, σε μια κατάσταση διαρκούς δυναμικής ισορροπίας που καθιστούσε κάθε εξέλιξη πιθανή. Μετά τη διαταγή της αιματηρής καταστολής, όλα κρίθηκαν από τη δεδομένη αποφασιστικότητα των εξεγερμένων και τη στάση της κοινωνίας και του στρατού που αντέδρασαν με βάση τα φοβικά αντανακλαστικά που τους καλλιεργεί η εξουσία.
Όλα παίζονταν και κερδίζονταν ή χάνονταν στο νεκρό δευτερόλεπτο που βάραινε σαν αιώνας ανάμεσα στη διατύπωση και την εφαρμογή της διαταγής: Πώς θα αντιδράσει ο στρατός, πού θα στραφούν τα όπλα, τί θα κάνει η κοινωνία;
Σ’ αυτό το κρίσιμο δευτερόλεπτο κρίθηκαν τα πάντα. Το μεγάλο φονικό συντελέστηκε. Οι επαγγελματίες φονιάδες έκαναν το καθήκον τους. Ο ραδιοφωνικός σταθμός των «ελεύθερων αγωνιζόμενων φοιτητών, των ελεύθερων αγωνιζόμενων Ελλήνων» βουβάθηκε. Το Πολυτεχνείο μεταβλήθηκε σε μια χαίνουσα πληγή στο σώμα ενός ολόκληρου λαού. Μπετόβεν, τρίτη συμφωνία, μέρος δεύτερο, «Πένθιμο Εμβατήριο».

Η παλιά πύλη του Πολυτεχνείου και το μνημείο στον χώρο του ΕΜΠ, 26 Αυγούστου 2021 — GreatBernard / Wikimedia Commons, CC0 1.0.
Οι ύαινες
Μετά το Μεγάλο Φονικό, βγήκαν οι Νεκροθάφτες και οι Τυμβωρύχοι για να αποτελειώσουν το έργο των φονιάδων: Οι γραφειοκρατίες που βρίσκονταν εντεύθεν και εκείθεν της εξουσίας εκστράτευσαν για να βιάσουν την ιστορία, να την κατακρεουργήσουν και να την μεταπλάσουν σε Μύθο.
● Οι εν εξουσία διαχειριστές περιμάζεψαν αίμα, πτώματα, ερείπια, διαψευσμένες ελπίδες και όνειρα, τα ανέμειξαν με τη χολή που ξερνάει η «ύπαρξή» τους και κατασκεύασαν ένα αποτρόπαιο χαρμάνι για να στηρίξουν την παραπαίουσα εξουσία τους. Ήταν οι αιμάσουσες μετοχές τους στο χρηματιστήριο του Τώρα.
● Οι εν αναμονή της εξουσίας ομότεχνοί τους περιμάζεψαν τα γεγονότα, τα «καθάρισαν» από κάθε επικίνδυνο φορτίο, τα ξανάπλασαν κατά το δοκούν, μετέτρεψαν την Ιστορία σε Μύθο και παρήγαγαν ένα αηδιαστικό γραφειοκρατικό αμάλγαμα για να στηρίξουν την εξουσία τους αύριο. Ήταν οι μετοχές τους στο χρηματιστήριο της Μεταπολίτευσης.
Η Μεγάλη Καπηλεία
Σε συνέντευξη τύπου, το μεσημέρι της 16ης/11/1973, 27 από τα 28 μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής του Πολυτεχνείου και ο υπεύθυνος του ραδιοφωνικού του σταθμού, που έκαναν και έζησαν την Ιστορία, δήλωσαν κατηγορηματικά και απερίφραστα:
«Τα γεγονότα ξεκίνησαν αυθόρμητα… Οι φοιτητές δεν βολεύονται. Βούλονται… Αίτημά μας είναι η αποκατάσταση της δημοκρατίας και η κατοχύρωση της εθνικής ανεξαρτησίας… Το κίνημά μας δεν είναι κομματικό. Είναι πολιτικό, αλλά ακομμάτιστο. Ανάμεσά μας υπάρχουν πολλές τάσεις, αλλά καμιά απ’ αυτές δεν ταυτίζεται με κανένα κόμμα».
Και οι τοίχοι του ιδρύματος τους συμπλήρωναν: «Ελευθερία ή θάνατος», «Κάτω η Χούντα», «Γενική Απεργία».
Αλλά περί άλλων βούλονται οι πολιτικές ηγεσίες των αυτοδιορισμένων «πρωτοποριών» που ετοιμάζονταν να βολευτούν με το «δημοκρατικό άνοιγμα» της δικτατορίας που «θα» πραγματοποιούσαν οι πραξικοπηματίες. Γιατί το Πολυτεχνείο ήταν μια επικίνδυνη ιστορική παρακαταθήκη και έπρεπε να αποδυναμωθεί με το έντεχνο στένεμα του περιεχομένου και το μεθοδικό υποβιβασμό της σημασίας του.
● Για τον Ανδρέα Παπανδρέου (ΠΑΚ), που «βίωσε» την ιστορία εξ’ ακουσμάτων:
«Η εξέγερση δεν ήταν αυθόρμητη, ούτε άσχετη από τις αντιστασιακές οργανώσεις, γιατί η αναλογία ανάμεσα στους οργανωμένους και τους ανοργάνωτους διαδηλωτές στις 16-11-1973 ήταν 1 προς 500» [μ’ άλλα λόγια, 2 στους 1000 ή 100 στους 50.000 ή 200 στους 100.000 – υψηλό δείγμα γραφειοκρατικής λογιστικής]. Και βεβαίως «ο αγώνας του Νοέμβρη δεν αποβλέπει στην αποκατάσταση της δημοκρατίας, δεν είναι αντιχουντικός. Είναι αγώνας λαϊκός, εθνικο-απελευθερωτικός».
● Για το ΚΚΕ, η αυθόρμητη εξέγερση του Πολυτεχνείου είναι συνέπεια της «δράσης των προβοκατόρων» και συνεπώς:
«Πρέπει να καταπολεμηθεί κάθε αυθορμητισμός ή κατευθυνόμενη από τη χούντα τάση για άμεση αποχή από τα μαθήματα» και «να αρθεί ο στρατιωτικός νόμος και η λογοκρισία, να καταργηθούν τα στρατοδικεία και να ικανοποιηθούν τα αιτήματα των φοιτητών και των εργαζομένων».
● Για το ΚΚΕ-Εσωτερικού, «η εξέλιξη στον τόπο μας έχει περιέλθει σε λεπτό σημείο»:
«Ενώ το δημοκρατικό κίνημα αξιώνει την είσοδο στη δημοκρατική ομαλότητα, σκοτεινές δυνάμεις εργάζονται για να φράξουν το δρόμο προς την κατεύθυνση αυτή και οργανώνουν προκλήσεις για να δικαιολογήσουν την επιβολή στρατοκρατικών μέτρων… οι φοιτητές ζήτησαν δημοκρατικές λύσεις στα σπουδαστικά τους αιτήματα και είναι επιτακτική ανάγκη να ικανοποιηθούν τα φοιτητικά αιτήματα» (κατά τις πρωτοφανείς δηλώσεις του γραμματέα του ΚΚΕ-Εσωτ. Μπάμπη Δρακόπουλου στις 16/11/1973, που γίνονται όχι σε εποχή άμυνας της αστικής δημοκρατίας αλλά στη φάση της αναδίπλωσης μιας στρατιωτικής δικτατορίας που έχει ήδη ζωή έξι ετών).
● Για τους αστούς πολιτικούς (αρκετοί απ’ τους οποίους κράτησαν μια αξιοπρεπή στάση κατά τα γεγονότα) το Πολυτεχνείο ήταν «μια ηρωική εξέγερση χιλιάδων νέων με υψηλό εθνικό και δημοκρατικό φρόνημα».
Το Χρηματιστήριο της Αντίστασης
Μετά την ανατροπή της δικτατορίας, οι συνθήκες άλλαξαν ριζικά. Η ασφάλεια που πρόσφερε η συμμετοχή στη νομή της εξουσίας, η εξ’ αυτής δυνατότητα για συμβολή στην παραγωγή της κυρίαρχης πολιτικής μυθολογίας, τα ενοχικά σύνδρομα που διακατέχουν τα συντεταγμένα αλαλάζοντα στίφη των Οπαδών και η στρεβλή λειτουργία των θεσμών της αστικής δημοκρατίας, επέτρεψαν να στηθεί η διαστρεβλωτική επιχείρηση της Μεγάλης Καπηλείας.
Η ιστορική στιγμή μεταμορφώθηκε σε αβανταδόρικο πολιτικό-κοσμικό θέαμα και εμπόρευμα που «ανανεώνεται» διαρκώς και προσφέρεται σε κάθε επέτειο όλο και πιο φανταχτερό στο περιτύλιγμα και όλο και πιο φτωχό στο περιεχόμενό του. Το Πολυτεχνείο έγινε κοσμική γιορτή, συλλογές φωτογραφιών, βιβλία, φυλλάδια, κασέτες, πόστερ, μπρελόκ, μπλουζάκια, τσίκνες από σάντουιτς με λουκάνικο, κι ότι άλλο μπορεί να βάλει ο νους του ανθρώπου. Καθένας το πουλάει και τ’ αγοράζει κατά το δοκούν.
Πολλοί από τους πραγματικούς ή καθ’ υπόθεση συμμέτοχους στην ιστορική δημιουργία βιάζονται να εξαργυρώσουν τις μετοχές της συμμετοχής τους, πριν πέσει η τιμή τους στο Χρηματιστήριο της Αντίστασης, πλαισιωμένοι από εκείνους που, ξαναπαίρνοντας το σχήμα και τη συμπεριφορά της ανθρωπόμαζας, επευφημούν τους οργανωτές της εμπορευματοποίησης της ιστορικής στιγμής, χειροκροτούν τις κακοστημένες παραστάσεις τους, καταναλώνουν φετίχ-εμπορεύματά τους και δεν τρελαίνονται.
«Εκείνος που δεν ξέρει και δεν μιλάει, είναι απλώς αδαής. Εκείνος που ξέρει και σωπαίνει είναι εγκληματίας», έλεγε ο Μπέρτολτ Μπρεχτ. Και τι είναι άραγε εκείνος που απατάται, συναινώντας στην απάτη;
Και οι Άλλοι, οι πραγματικοί μπροστάρηδες της Ανάτασης, αναγκάζονται να ξαναζούν κάθε χρόνο το θάνατό τους παρακολουθώντας από μακριά την εξουσιαστική τελετή της «εν εορτή» κηδείας τους. Ας αφουγκραστούμε την κραυγή της οργής και της διαμαρτυρίας τους: «Γίνεται καπηλεία στα γεγονότα και το νόημά τους διαστρεβλώνεται».
«Εξόριστε ποιητή στον αιώνα σου λέγε τι βλέπεις; Βλέπω τη διαρκή επανάσταση φυτών και λουλουδιών» σε μια φρενιτιώδη Ιεροτελεστία της Άνοιξης γύρω από ένα κομμάτι ζωής που αρνιέται να μεταμορφωθεί σε εμπόρευμα.
Κλεάνθης Γρίβας
ΟΙ ΝΕΚΡΟΙ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ
Το πόρισμα του εφέτη-ανακριτή, εισαγγελέα Δ. Τσεβά:

|
1) |
Νεκροί που ανακοινώθηκαν επίσημα |
15 |
|
2) |
Νεκροί που βεβαιώθηκαν πλήρως |
3 |
|
3) |
Νεκροί βασίμως προκύπτοντες |
16 |
|
4) |
Τραυματίες |
1.103 |
1) Νεκροί που ανακοινώθηκαν επίσημα: 15
ENGELEN TORIL-MARGERETHE. Σπουδάστρια. Νορβηγίδα. Δολοφονήθηκε στην πλατεία Αιγύπτου από άγνωστο δράστη, στις 16/11/1973 (ώρα 23.30).
ΓΕΡΙΤΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ του Αλεξάνδρου. Ετών 48. Εφοριακός υπάλληλος. Δολοφονήθηκε από βλήμα άρματος μάχης στο κεφάλι στις 17/11/1973 (ώρα 12.15).
ΘΕΟΔΩΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ του Θεοφάνους. Ετών 6. Δολοφονήθηκε από στρατιώτη που βρισκόταν μπροστά στο ναό του Αγίου θεράποντος, επί της οδού Ορεινής Ταξιαρχίας – Ζωγράφου, στις 17/11/1973 (ώρα 13.30).
ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ του Αγαμέμνονα. Ετών 19. Εργάτης. Τραυματίστηκε θανάσιμα βληθείς από διερχόμενο άρμα, στην οδό Πατησίων, μπροστά στον κινηματογράφο «ΕΛΛΗΝΙΣ», στις 17/11/1973 (ώρα 10.00). Μεταφέρθηκε στο ΚΑΤ όπου και απεβίωσε στις 30/11/1973.
ΚΑΡΑΚΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ. Ετών 43. Τούρκος υπήκοος. Δολοφονήθηκε από βλήμα άρματος μάχης στην πλατεία Αιγύπτου, στις 17/11/1973 (ώρα 13.00).
ΚΑΡΑΜΑΝΗΣ ΜΑΡΚΟΣ του Δημητρίου. Ετών 23. Δολοφονήθηκε ενώ βρισκόταν στην πολυκατοικία επί της οδού Πατησίων και Αιγύπτου 1, βληθείς από στρατιώτες που ήταν στο έκτο κτίριο του ΟΤΕ, στις 17/11/1973 (ώρα 10.30).
ΚΟΜΝΗΝΟΣ ΔΙΟΜΗΔΗΣ του Ιωάννου. Ετών 17. Μαθητής. Δολοφονήθηκε έξω από το Πολυτεχνείο στις 16/11/1973 (ώρα 22.15). Βασίμως πιθανολογείται ότι δράστης της δολοφονίας του Κομνηνού είναι ο αναφερθείς Συνταγματάρχης Δερτιλής.
ΚΟΥΜΠΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ του Στέργιου. Ετών 63. Τραυματίστηκε σοβαρά, διερχόμενος την οδό Καποδιστρίου στις 18/11/1973 (ώρα 11.00), βληθείς υπό διερχομένου άρματος και απεβίωσε στις 10/1/1974.
ΜΑΡΚΟΥΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ του Πέτρου. Ετών 25. Δολοφονήθηκε στην πλατεία Βάθης στις 17/11/1973 (ώρα 11.00), βληθείς από διερχόμενο άρμα μάχης.
ΜΗΡΟΓΙΑΝΝΗΣ ΜΙΧΑΗΛ του Δημητρίου. Ετών 20. Δολοφονήθηκε στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Στουρνάρα στις 18/11/1973 (ώρα 13.30), βληθείς δια περιστρόφου στο κεφάλι.
ΜΠΕΚΙΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ του Φωτίου. Ετών 17. Δολοφονήθηκε ενώ βρισκόταν στην ταράτσα του σπιτιού της στην οδό Μεταγένους 8 στο Νέο Κόσμο, στις 17/11/1973 (ώρα 12.30), από βλήμα άρματος μάχης στο κεφάλι.
ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ του Δημητρίου. Ετών 45. Δικηγόρος. Τραυματίσθηκε σοβαρά στην οδό Γλάδστωνος στις 18/11/1973 (ώρα 12.40), βληθείς από άρμα μάχης που διερχόταν την οδό Πατησίων και απεβίωσε την 18/12/1973.
ΣΑΜΟΥΡΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ του Ανδρέου. Σπουδαστής. Ετών 22. Δολοφονήθηκε από άγνωστο σε άγνωστο σημείο με πυροβολισμό εξ επαφής, στις 16/11/1973 (το μεσονύκτιο) και το πτώμα του μεταφέρθηκε και απορρίφτηκε στη διασταύρωση των οδών Καλλιδρομίου και Ζωσιμάδων.
ΣΠΑΡΤΙΔΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ του Ευστρατίου. Ετών 16. Μαθητής. Δολοφονήθηκε στην οδό Κατσίκα (πάροδος της Πατησίων), στις 17/11/1973 (ώρα 10.30), βληθείς από στρατιώτες που βρισκόταν στο κτίριο του ΟΤΕ.
ΦΑΜΕΛΛΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ του Παναγιώτη. Ετών 26. Δολοφονήθηκε κοντά στο Υπουργείο Δημόσιας Τάξης, στις 16/11/1973 (ώρα 23.30), βληθείς από έναν απ’ αυτούς που πυροβολούσαν μέσα από το κτίριο του Υπουργείου.
2) Νεκροί που βεβαιώθηκαν πλήρως: 3
ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ. Ετών 75. Τραυματίσθηκε σοβαρά ενώ βρισκόταν στο σπίτι της στους Αγ. Ανάργυρους, στις 17/11/1973 (ώρα 11.00), από βλήμα άρματος μάχης και απεβίωσε τον Μάϊο 1974.
ΚΟΝΤΟΜΑΡΗΣ ΣΠΥΡΟΣ. Δικηγόρος. Απεβίωσε στις 16/11/1973, ενώ βρισκόταν επί της οδού Γεωργίου Σταύρου, συνέπεια θανατηφόρου επενέργειας των αερίων που ρίχνονταν από την αστυνομία.
ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ. Ετών 60. Ιδιωτικός υπάλληλος. Απεβίωσε στις 17/11/1973 (ώρα 12 το μεσημέρι), «εκ προσφάτου εμφράγματος του μυοκαρδίου» (κατά την ιατροδικαστική έκθεση»), που αμφισβητείται από τη σύζυγό του η οποία υποστηρίζει ότι ο σύζυγός της απεβίωσε είτε βληθείς με όπλο, είτε υπέστη συγκοπή από τα ριπτόμενα αέρια. Η ίδια κατέθεσε ότι μόνο στο Νεκροταφείο της επιτράπηκε να πλησιάσει απλώς και να δει το πρόσωπο του νεκρού συζύγου της.
3) Νεκροί βασίμως προκύπτοντες: 16
Από τα εκτεθέντα καθίσταται ολοφάνερο ότι:
• Στους καταλόγους των δέκα πέντε (15) νεκρών που ανακοινώθηκαν επίσημα, και
• Στους βεβαιωθέντες τρεις (3) θανάτους που προέκυψαν από την έρευνα,
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΤΕΘΟΥΝ και
• Τουλάχιστον άλλοι δέκα εξ (16) θάνατοι βασίμως προκύπτοντες, οι οποίοι, τονίζεται και πάλι, δεν έχουν καμιά σχέση ως προς την ταυτότητα, με τους θανάτους που ανακοινώθηκαν επισήμως.
4) Τραυματίες: 1.103
● Οι τραυματίες ανέρχονται σε:
● 1.103, σύμφωνα με την Έκθεση του εφέτη-ανακριτή εισαγγελέα Δ. Τσεβά
● 2.061, σύμφωνα με τα στοιχεία της εφ. ΕΘΝΟΣ (14/11/1994)
Δημοσιεύτηκε στην «Καθημερινή» (16-11-1980).
Ξαναδημοσιεύθηκε στις εφημερίδες «Καθημερινή» (16-11-1995),
«Ελευθεροτυπία» (17-11-1995), «Ελευθεροτυπία» (17-11-1997)
και στο περιοδικό «Πλατεία» (17-11-2004)


