Μετά τη σύνοδο ΕΕ–ΗΠΑ για τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, στη Γερμανία βρίσκεται σε εξέλιξη συζήτηση για τις εγγυήσεις ασφαλείας και τον ρόλο που πρέπει να αναλάβει η χώρα στο μέλλον.
Όλοι οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι η συνάντηση στην Ουάσιγκτον πραγματοποιήθηκε με καλή πίστη. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε προσκαλέσει υψηλόβαθμους εκπροσώπους της ΕΕ, του ΝΑΤΟ και τον Ουκρανό Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην Ουάσιγκτον για να συζητήσουν την ειρήνη στην Ουκρανία.
Ο Καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, εξέφρασε τη γενική του ικανοποίηση από τη σύνοδο.
«Θα μπορούσε να είχε εξελιχθεί διαφορετικά. Όμως οι προσδοκίες μου όχι μόνο ικανοποιήθηκαν, αλλά ξεπεράστηκαν», δήλωσε ο Μερτς στην Ουάσιγκτον μετά το τέλος των συνομιλιών.
Ο καγκελάριος τόνισε, ωστόσο, ότι μια σύνοδος μεταξύ Ζελένσκι και Βλαντίμιρ Πούτιν θα πρέπει να σχεδιαστεί προσεκτικά.
«Δεν γνωρίζουμε αν ο Ρώσος πρόεδρος θα έχει το θάρρος να συμμετάσχει σε μια τέτοια σύνοδο. Γι’ αυτό απαιτείται πειθώ», πρόσθεσε ο Μερτς.
Εκεχειρία ή άμεσες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις;
Η σύνοδος ΕΕ–ΗΠΑ ανέδειξε μια μερική σύγκλιση απόψεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης. Ωστόσο, έγινε επίσης σαφές ότι οι δύο πλευρές έχουν διαφορετικές αντιλήψεις για τον δρόμο προς την ειρήνη στην Ουκρανία. Ο Πρόεδρος Τραμπ επιδιώκει μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία, θεωρώντας πως μια προηγούμενη εκεχειρία δεν είναι αναγκαία.
Οι Ευρωπαίοι διατηρούν τελείως διαφορετική στάση. Ο Καγκελάριος Μερτς ήταν πολύ σαφής στη δημόσια συζήτησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ. Υπερασπίστηκε με σθένος την ανάγκη για εκεχειρία ως αφετηρία για περαιτέρω διαπραγματεύσεις.
«Για να είμαι ειλικρινής, όλοι θα θέλαμε να δούμε μια εκεχειρία», είπε ο Μερτς.
Πρόσθεσε ότι δεν μπορεί να φανταστεί πως η επόμενη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί χωρίς μια τέτοια συμφωνία. Η αξιοπιστία των περαιτέρω διαπραγματεύσεων εξαρτάται από αυτό το ζήτημα.
Σε συνέντευξή του στη DW, ο ειδικός σε θέματα ασφάλειας Ραφαέλ Λος από το think tank European Council on Foreign Relations (ECFR) εξηγεί ότι οι διαφορές προσέγγισης μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ μπορεί να προκαλέσουν συγκρούσεις: «Υπάρχουν προφανώς πολύ διαφορετικές προσδοκίες σχετικά με το πώς πρέπει να διεξαχθούν οι συνομιλίες. Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι πολύ πιο κοντά στον Βλαντίμιρ Πούτιν σ’ αυτό το θέμα, όταν λέει ότι πρέπει πρώτα να επιλυθούν τα μεγάλα ζητήματα».
Πώς θα μπορούσαν να μοιάζουν οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία;
Η Ουκρανία φοβάται ότι η Ρωσία θα συνεχίσει τις επιθέσεις ακόμα και μετά από μια εκεχειρία ή ειρηνευτική συμφωνία. Κατά τη διάρκεια της κρίσης της Κριμαίας το 2014, ο Πούτιν επανειλημμένα αγνόησε συμφωνίες και συνέχισε να στέλνει στρατεύματα.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ έχει παραμείνει αρκετά ασαφής όσον αφορά τις εγγυήσεις ασφαλείας. Στο πλαίσιο αυτό, ο Τραμπ είπε ότι οι Ευρωπαίοι αποτελούν «την πρώτη γραμμή άμυνας». Ωστόσο, η Ουάσιγκτον θα κάνει επίσης το μέρος της, πρόσθεσε.
Έχει προταθεί η παροχή εγγυήσεων προς την Ουκρανία στα πρότυπα του Άρθρου 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ. Τα μέλη της αμυντικής συμμαχίας υπόσχονται αμοιβαία υποστήριξη σε περίπτωση επίθεσης: «Μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός ή περισσοτέρων εξ αυτών στην Ευρώπη ή τη Βόρεια Αμερική θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων».
Η ιδέα για την επέκταση τέτοιων εγγυήσεων προς την Ουκρανία εκτός ΝΑΤΟ προτάθηκε από την Ιταλίδα Πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, η οποία διατηρεί σχέση εμπιστοσύνης με τον Πρόεδρο Τραμπ.
Ειρηνευτικές δυνάμεις για την Ουκρανία — συμπεριλαμβανομένων Γερμανικών στρατευμάτων;
Οι εγγυήσεις ασφαλείας θα μπορούσαν επίσης να σημαίνουν ότι τα ουκρανικά στρατεύματα θα υποστηριχθούν από στρατιώτες της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ για να διασφαλιστεί μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία.
Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο συζητούν εδώ και καιρό το ενδεχόμενο ευρωπαϊκής ειρηνευτικής δύναμης για την Ουκρανία. Μετά τη σύνοδο, ο Μερτς δεν ξεκαθάρισε αν η Γερμανία θα συμμετάσχει.
«Είναι πολύ νωρίς για μια οριστική απάντηση», τόνισε ο καγκελάριος. Είπε ότι το θέμα θα πρέπει να συζητηθεί με την κυβερνητική του συμμαχία στο Βερολίνο. Αυτό περιλαμβάνει και το ενδεχόμενο το Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο να «χρειαστεί να λάβει αποφάσεις που απαιτούν εντολή». Σήμερα, απαιτείται ψήφος στη Bundestag για την αποστολή στρατευμάτων του Bundeswehr στο εξωτερικό.
Σε συνέντευξή του στη DW, ο Λος εξηγεί ότι στην ΕΕ έχουν συζητηθεί διάφορα μοντέλα για μια αποστολή ασφαλείας. Ρεαλιστικά, αυτό θα περιλάμβανε την εκπαίδευση στρατιωτικού προσωπικού στην Ουκρανία, καθώς και υλικοτεχνική υποστήριξη από το ναυτικό ή την αεροπορία.
Ωστόσο, ο Λος δήλωσε επίσης ότι η παρουσία γερμανικών στρατευμάτων «επί του πεδίου θα ήταν λογική, δεδομένου ότι η Γερμανία είναι η μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης. Υπό αυτήν την έννοια, η Γερμανία φέρει ευθύνη. Πιστεύω ότι θα ήταν λάθος να αποκλειστεί από την αρχή».
Διαφορετικές απόψεις για γερμανικά στρατεύματα στο έδαφος
Ο Άντις Αχμέτοβι, ειδικός σε θέματα εξωτερικής πολιτικής από το κεντροαριστερό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), κυβερνητικός εταίρος του συντηρητικού μπλοκ CDU/CSU του Μερτς, είναι ανοιχτός στο ενδεχόμενο συμμετοχής του Bundeswehr σε μελλοντική ειρηνευτική αποστολή στην Ουκρανία.
Στο X, η ηγέτιδα του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), Άλις Βάιντελ, προειδοποίησε ότι η Γερμανία θα μπορούσε να γίνει στόχος εάν οι ΗΠΑ αποσυρθούν και απαίτησε: «Η Γερμανία χρειάζεται συμφιλίωση με τη Ρωσία αντί για μόνιμη αντιπαράθεση». Από την άλλη πλευρά, ο επικεφαλής του κόμματος της Αριστεράς, Γιαν φαν Άκεν, πρότεινε μια ειρηνευτική δύναμη των Ηνωμένων Εθνών 30.000 έως 40.000 στρατιωτών ως εγγύηση ασφαλείας για την Ουκρανία.
Ο Μερτς και η εξωτερική πολιτική της Γερμανίας
Ο Καγκελάριος Μερτς ξεκαθάρισε από την αρχή της θητείας του ότι δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην εξωτερική και αμυντική πολιτική σε αυτή τη ταραγμένη περίοδο πολέμου κατά της Ουκρανίας. Ήταν ο Μερτς που διοργάνωσε τη συνάντηση την προηγούμενη εβδομάδα, ενόψει της συνόδου στην Αλάσκα.
Ο Μερτς έχει αναδειχθεί ως ο ηγέτης της ευρωπαϊκής κοινότητας. Λίγο μετά την εκλογή του ως Καγκελάριος, ταξίδεψε στο Κίεβο μαζί με άλλους Ευρωπαίους πολιτικούς για να εκφράσει αλληλεγγύη προς την Ουκρανία. Η πρώτη του συνάντηση με τον Αμερικανό πρόεδρο τον Ιούνιο του 2025 αποτέλεσε επίσης επιτυχία για τον Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος προφανώς κατάφερε να δημιουργήσει καλή σχέση με τον Τραμπ. Έπαινοι για την αποφασιστική του στάση υπέρ μιας ενεργής γερμανικής εξωτερικής πολιτικής—την οποία πολλοί θεώρησαν απούσα επί της διακυβέρνησης του προκατόχου του Όλαφ Σολτς (SPD)—εκφράστηκαν ακόμα και από κόμματα της αντιπολίτευσης.
Ο ειδικός σε θέματα ασφάλειας Ραφαέλ Λος εκτίμησε επίσης θετικά τις πολιτικές ενέργειες του Μερτς υπέρ της ειρήνης στην Ουκρανία.
«Σίγουρα έχει έναν ιδιαίτερο τρόπο να χειρίζεται τον Ντόναλντ Τραμπ, όπως έχουμε δει τους τελευταίους μήνες», είπε ο Λος. «Όμως ο Μερτς θεωρεί επίσης τον εαυτό του στενά ευθυγραμμισμένο με τους Ευρωπαίους ομολόγους του, εκφράζοντας μια κοινή ευρωπαϊκή στάση».
Αυτό περιλαμβάνει επίσης το ερώτημα εάν θα πρέπει να διεξαχθεί ψηφοφορία στη Bundestag για την απόφαση αποστολής γερμανικών στρατευμάτων στο εξωτερικό.
