του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.
Σε μια εποχή που ορίζεται ολοένα και περισσότερο από υβριδικές απειλές, όπως εκστρατείες παραπληροφόρησης έως κυβερνοεπιθέσεις τα παραδοσιακά παραδείγματα ασφάλειας δεν επαρκούν πλέον. Τα εργαλεία επιρροής έχουν γίνει πιο ύπουλα, στοχεύοντας στη συνοχή των κοινωνιών και την αξιοπιστία των θεσμών. Σε αυτό το πλαίσιο, η εμπιστοσύνη δεν μεταφράζεται απλά ως μια κοινωνική αρετή, αλλά είναι ένας ακρογωνιαίος λίθος της εθνικής ασφάλειας.
Ο χειρισμός της απόφασης σχετικά με την ιστορική Μονή Σινά από την ελληνική κυβέρνηση πρέπει να εξεταστεί υπό αυτό το στρατηγικό πρίσμα. Δεν πρόκειται απλώς για ζήτημα θρησκευτικής διοίκησης ή πολιτιστικής κληρονομιάς, είναι ένα τεστ για το πώς η εμπιστοσύνη μπορεί να καλλιεργηθεί ή να διαβρωθεί ενόψει σύνθετων γεωπολιτικών πραγματικοτήτων.
- Η εμπιστοσύνη ως στρατηγικό πλεονέκτημα
Η Μονή Σινά, ένα πνευματικό και πολιτιστικό σύμβολο με βαθείς ιστορικούς δεσμούς με την Ελλάδα και τον Ορθόδοξο κόσμο, αντιπροσωπεύει κάτι περισσότερο από έναν θρησκευτικό χώρο. Είναι ένα σύμβολο συνέχειας, διαλόγου και κοινής ταυτότητας. Διαχειριζόμενη τη σχέση της με αυτό το ίδρυμα, η ελληνική κυβέρνηση σηματοδοτεί τόσο στο εγχώριο όσο και στο διεθνές κοινό τη δέσμευσή της στις δημοκρατικές αξίες, τη διατήρηση της ιστορίας και τη θρησκευτική διπλωματία.
Εάν η δημόσια αντίληψη αρχίσει να υποψιάζεται πολιτικό οπορτουνισμό, εξωτερικές παρεμβάσεις ή αδιαφανή λήψη αποφάσεων, η εμπιστοσύνη στην ευρύτερη στρατηγική στάση της κυβέρνησης μπορεί να μειωθεί. Σε ένα τέτοιο κλίμα, υβριδικοί δρώντες -κρατικοί ή μη κρατικοί- μπορούν να εκμεταλλευτούν ρωγμές στην εθνική αφήγηση για να διαβρώσουν τη συνοχή και να σπείρουν διχασμό.
- Εσωτερική Διαχείριση και Κοινωνική Εμπιστοσύνη: Το Παράδειγμα των Τεμπών
Η στρατηγική ανθεκτικότητα δεν περιορίζεται στις διεθνείς σχέσεις ή την αντιμετώπιση εξωτερικών απειλών. Η διαχείριση κρίσεων στο εσωτερικό της χώρας αποτελεί κρίσιμο δείκτη κρατικής αξιοπιστίας. Το δυστύχημα των Τεμπών, με τις τραγικές του συνέπειες, ανέδειξε βαθιές παθογένειες στον τομέα της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της κρατικής ευθύνης. Η αδυναμία έγκαιρης και πειστικής επικοινωνίας με την κοινωνία, η απουσία σαφούς ανάληψης ευθύνης, καθώς και η διάχυτη αντίληψη περί ατιμωρησίας, υπονόμευσαν το δημόσιο αίσθημα εμπιστοσύνης.
Η υπόθεση αυτή υπογραμμίζει ότι η αποτυχία διαχείρισης εσωτερικών κρίσεων τροφοδοτεί πολιτικό και θεσμικό κυνισμό, δημιουργώντας γόνιμο έδαφος για ρητορική μίσους, συνωμοσιολογία και αποξένωση των πολιτών από τους θεσμούς. Μια κυβέρνηση που αδυνατεί να προστατεύσει αποτελεσματικά τους πολίτες της ή να ανταποκριθεί στις προσδοκίες δικαιοσύνης και αλήθειας, χάνει τη στρατηγική της αξιοπιστία ακόμα και στα μάτια των συμμάχων της.
- Οικοδόμηση Ανθεκτικότητας Μέσω Διαφάνειας και Συμμετοχής
Η άυλη φύση των υβριδικών απειλών απαιτεί μια απτή, εδραιωμένη αντίδραση: ανθεκτικές, καλά ενημερωμένες και ενεργές κοινωνίες. Οποιαδήποτε κυβερνητική απόφαση που επηρεάζει τα εθνικά σύμβολα πρέπει να κοινοποιείται με σαφήνεια, ευαισθησία και συμπερίληψη. Αυτό σημαίνει προληπτική διαφάνεια, όχι μόνο αντίδραση σε κρίσεις, αλλά και πρόβλεψή τους με αξιόπιστα, προνοητικά μηνύματα.
Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να διευκρινίσει:
- Γιατί η απόφαση σχετικά με τη Μονή Σινά ήταν απαραίτητη,
- Πώς ευθυγραμμίζεται με τις εθνικές και δημοκρατικές αξίες, και
- Τι σημαίνει αυτό για τον ρόλο της Ελλάδας στην προάσπιση της πολιτιστικής και πνευματικής κληρονομιάς.
Οι δημόσιες ενημερώσεις, οι διαβουλεύσεις με την Ορθόδοξη Εκκλησία, η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και οι προσβάσιμες ενημερωτικές εκστρατείες είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση της νομιμότητας.
- Διεθνής Εμπιστοσύνη και Στρατηγική Επικοινωνία
Σε έναν διασυνδεδεμένο κόσμο, οι εσωτερικές αποφάσεις συχνά αντηχούν πέρα από τα σύνορα. Η αξιοπιστία της Ελλάδας μεταξύ των συμμάχων της στην Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και τον Ορθόδοξο Χριστιανικό κόσμο εξαρτάται από τη συνέπεια με αρχές. Η Μονή Σινά, με τους ιστορικούς της δεσμούς τόσο με την Ελλάδα όσο και με την ευρύτερη περιοχή, είναι ένας τόπος όπου πρέπει επίσης να διαφυλάσσεται η διεθνής εμπιστοσύνη.
Η στρατηγική επικοινωνία πρέπει να εξελιχθεί πέρα από τον περιορισμό της κρίσης στη διαμόρφωση αφήγησης. Αυτό περιλαμβάνει την παρουσίαση ενός οράματος για την Ελλάδα ως προστάτη της πολιτιστικής κληρονομιάς, ως υπερασπιστή των δημοκρατικών αξιών και ως ανθεκτικό παράγοντα απέναντι στις υβριδικές πιέσεις.
Συμπέρασμα
Η εμπιστοσύνη δεν είναι πλέον μια έννοια «ήπιας» ισχύος, αλλά το σκληρό θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίζεται η αποτελεσματική υβριδική άμυνα. Ο χειρισμός της απόφασης για τη Μονή Σινά από την ελληνική κυβέρνηση πρέπει να χρησιμεύσει ως προειδοποίηση, ανάλογα με το πώς καλλιεργείται η εμπιστοσύνη σε επίπεδο κράτους-κοινωνίας και σε διεθνές επίπεδο.
Σε μια εποχή όπου οι αφηγήσεις διαμορφώνουν τις πραγματικότητες, η εμπιστοσύνη είναι στρατηγική. Και η στρατηγική ξεκινά με ακεραιότητα, συμπερίληψη και όραμα.
Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), και του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).
*Συγγραφέας του βιβλίου «Ο Σύγχρονος Πόλεμος» Προκλήσεις για την Ελληνική Ασφάλεια. Εκδόσεις Ινφογνώμων.
Διαβάζοντας το άρθρο -(για την -κατ’ αυτόν) -αλλά όχι για τους 1 στους 3 Έλληνες πολίτες -απουσία εμπιστοσύνης προς τον σημερινό πρωθυπουργό ΟΛΩΝ των Ελλήνων- του εγκρίτου θα λέγαμε αρθρογράφου αποστράτου αξιωματικού του Πολεμικού Ναυτικού κ. Τσαϊλά , διερωτάσαι -αν είσαι καλόπιστος – αυθωρεί και παραχρήμα πως είναι δυνατόν να εκπέμψει εμπιστοσύνη ο σημερινός πρωθυπουργός , όταν μετά το 2023 βάλλεται νυχθημερόν από ”τα παλικάρια” όλης της αδύναμης έστω Αντιπολίτευσης και χωρίς εντιμότητα και από ένα αρκετά μεγάλό μέρος των ”φίλιων” δυνάμεων ,μεταξύ των οποίων και ο τέως Αρχηγός της Ν.Δ και τέως πρωθυπουργός κ. Σαμαράς , ο οποίος ”δεν αφήνει απλώς αιχμές (όπως οι ανησυχούντες για την συνοχή της Παράταξης μετά τον νόμο για την ισότητα των φύλων ) , αλλά τον κατηγορεί με προσωπικές αναφορές και για λεπτομέρειες ακόμη της καθημερινότητας που στο παρελθόν ήταν πολύ χειρότερη από την παρούσα και στις μέρες του ΠΑΣΟΚ , που ήταν ωραίες. επειδή μοίραζε λεφτά από δανεικά , που τα πληρώνουμε -και αυτοί που δεν πήραμε μετά το 2009.
Τι να διευκρινίσει- απαντήσει ο κ. πρωθυπουργός και πας τις (εγώ αδυνατώ και περιμένω τις απαντήσεις άλλων και του κ. αρθρογράφου) στην ερώτηση στο άρθρο
” Γιατί η απόφαση σχετικά με την Μονή Σινά ήταν απαραίτητη ” , για μια υπόθεση με την οποίαν ασχολούνται τα Δικαστήρια της Αιγύπτου από το 2015;;;.
Νομίζω πως πολύ λίγοι Έλληνες έχουν αυτήν την απορία .