Δύσκολος ο «τοκετός» της Νέας Παγκόσμιας Τάξης

του Jeffrey D. Sachs

Eνώ η «βασιλεία» των ΗΠΑ έχει τελειώσει, Αμερική και Ευρώπη προσκολλώνται σε ξεπερασμένα προνόμια στη σύνθεση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που ανάγονται στο 1945, με τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου… 

Γράφοντας στο κελί του ως πολιτικός κρατούμενος στη φασιστική Ιταλία μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο φιλόσοφος Αντόνιο Γκράμσι δήλωσε: «Η κρίση συνίσταται ακριβώς στο γεγονός ότι το παλιό πεθαίνει και το νέο δεν μπορεί να γεννηθεί. Σε αυτή τη μεσοβασιλεία εμφανίζεται μια μεγάλη ποικιλία νοσηρών συμπτωμάτων». Έναν αιώνα αργότερα, βρισκόμαστε σε μια ακόμη μεσοβασιλεία, και τα νοσηρά συμπτώματα είναι παντού. Το καθεστώς υπό την ηγεσία των ΗΠΑ έχει τελειώσει, αλλά ο πολυπολικός κόσμος δεν έχει ακόμη γεννηθεί. Η επείγουσα προτεραιότητα είναι να γεννηθεί μια νέα πολυμερής τάξη πραγμάτων, ικανή να διατηρήσει την ειρήνη και την πορεία προς τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Βρισκόμαστε στο τέλος ενός μακρού κύματος της ανθρώπινης ιστορίας που ξεκίνησε με τα ταξίδια του Χριστόφορου Κολόμβου και του Βάσκο ντα Γκάμα πριν από περισσότερα από 500 χρόνια. Αυτά τα ταξίδια ξεκίνησαν περισσότερους από τέσσερις αιώνες ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού που κορυφώθηκε με την παγκόσμια κυριαρχία της Βρετανίας από το τέλος των Ναπολεόντειων Πολέμων (1815) έως το ξέσπασμα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου (1914). Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Ηνωμένες Πολιτείες διεκδίκησαν την τήβεννο ως ο νέος παγκόσμιος ηγεμόνας. Η Ασία παραγκωνίστηκε κατά τη διάρκεια αυτής της μακράς περιόδου. Σύμφωνα με ευρέως χρησιμοποιούμενες μακροοικονομικές εκτιμήσεις, η Ασία παρήγαγε το 65% της παγκόσμιας παραγωγής το 1500, αλλά μέχρι το 1950 το μερίδιο αυτό είχε πέσει μόλις στο 19% (έναντι 55% του παγκόσμιου πληθυσμού).

Στα 80 χρόνια μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ασία έχει ανακτήσει τη θέση της στην παγκόσμια οικονομία. Η Ιαπωνία πρωτοστάτησε με ταχεία ανάπτυξη τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, ακολουθούμενη από τις τέσσερις «ασιατικές τίγρεις» (Χονγκ Κονγκ, Σιγκαπούρη, Ταϊβάν και Κορέα) από τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, στη συνέχεια η Κίνα από το 1980 και η Ινδία από το 1990. Επί του παρόντος, οι εκτιμήσεις της Ασίας σε παγκόσμιο επίπεδο είναι περίπου 50% της παγκόσμιας παραγωγής, σύμφωνα με ΔΝΤ.

Ο πολυπολικός κόσμος θα αναδυθεί όταν το γεωπολιτικό βάρος της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής ανταποκρίνεται με το αυξανόμενο οικονομικό τους βάρος. Αυτή η αναγκαία μετατόπιση στη γεωπολιτική έχει καθυστερήσει επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη προσκολλώνται σε ξεπερασμένα προνόμια, ενσωματωμένα στους διεθνείς θεσμούς, και στις απαρχαιωμένες νοοτροπίες τους. Ακόμη και σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εκφοβίζουν τον Καναδά, τη Γροιλανδία, τον Παναμά και άλλες χώρες του δυτικού ημισφαιρίου και απειλούν τον υπόλοιπο κόσμο με μονομερείς δασμούς και κυρώσεις που παραβιάζουν κατάφωρα τους διεθνείς κανόνες.

Η Ασία, η Αφρική και η Λατινική Αμερική πρέπει να ενωθούν για να υψώσουν τις συλλογικές τους φωνές και ψήφους στον ΟΗΕ για να εγκαινιάσουν ένα νέο, δίκαιο διεθνές σύστημα. Ένας κρίσιμος θεσμός που χρήζει μεταρρύθμισης είναι το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, δεδομένης της μοναδικής ευθύνης του να διατηρήσει την ειρήνη σύμφωνα με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (το P5)—Βρετανία, Κίνα, Γαλλία, Ρωσία και Ηνωμένες Πολιτείες— αντικατοπτρίζουν τον κόσμο του 1945, όχι του 2025. Δεν υπάρχουν μόνιμες έδρες για τη Λατινική Αμερική ή την Αφρική, και η Ασία κατέχει μόνο μία μόνιμη έδρα από τις πέντε, παρόλο που φιλοξενεί σχεδόν το 60% του παγκόσμιου πληθυσμού. Με τα χρόνια, έχουν προταθεί πολλά πιθανά νέα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, αλλά τα υπάρχοντα P5 διατήρησαν σταθερά την προνομιακή τους θέση.

Η Ινδία δικαιούται μια θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ως η πολυπληθέστερη χώρα του κόσμου, ταχύτατα αναπτυσσόμενη και υπό την ηγεσία του Ναρέντα Μόντι – εδώ με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ -έχει σημειώσει διπλωματικές επιτυχίες στο πλαίσιο των G20.

Το ειδικό βάρος της Ινδίας

Η σωστή αναδιάρθρωση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ θα δημιουργήσει απογοητεύσεις για τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, υπάρχει μια κρίσιμη αλλαγή που είναι άμεσα προσβάσιμη και θα εξυπηρετούσε ολόκληρο τον κόσμο. Με όλους τους όρους, η Ινδία αξίζει αναμφισβήτητα μια μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Δεδομένης της εξαιρετικής πορείας της Ινδίας στην παγκόσμια διπλωματία, η ένταξή της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ θα υψώσει επίσης μια κρίσιμη φωνή για την παγκόσμια ειρήνη και δικαιοσύνη.

Αναμφισβήτητα, η Ινδία είναι μια μεγάλη δύναμη. Η Ινδία είναι η πολυπληθέστερη χώρα στον κόσμο, έχοντας ξεπεράσει την Κίνα το 2024. Η Ινδία είναι η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο μετρημένη σε διεθνείς τιμές (ισοτιμία αγοραστικής δύναμης): 17 τρις δολάρια, πίσω από την Κίνα (40 τρις  δολάρια) και τις Ηνωμένες Πολιτείες (30 τρις δολάρια). Η Ινδία είναι μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μεγάλες οικονομίες στον κόσμο, με ετήσια ανάπτυξη περίπου 6% ετησίως. Το ΑΕΠ της Ινδίας (σε όρους PPP) αναμένεται να ξεπεράσει αυτό των Ηνωμένων Πολιτειών μέχρι τα μέσα του αιώνα. Η Ινδία είναι ένα έθνος με πυρηνικά όπλα, ένας καινοτόμος ψηφιακής τεχνολογίας και ένα έθνος με κορυφαίο διαστημικό πρόγραμμα. Καμία άλλη χώρα που αναφέρεται ως υποψήφια για μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών δεν πλησιάζει τα διαπιστευτήρια της Ινδίας για μια θέση.

Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για το διπλωματικό βάρος της Ινδίας. Η επιδέξια διπλωματία της Ινδίας αποδείχθηκε από την εξαιρετική ηγεσία της Ινδίας της G20 το 2023. Η Ινδία διαχειρίστηκε επιδέξια μια εξαιρετικά επιτυχημένη G20 παρά την πικρή ρήξη το 2024 μεταξύ της Ρωσίας και των χωρών του ΝΑΤΟ. Η Ινδία όχι μόνο πέτυχε συναίνεση στο πλαίσιο της G20, αλλά έγραψε επίσης ιστορία καλωσορίζοντας την Αφρικανική Ένωση ως νέο μόνιμο μέλος της G20.

Η Κίνα σέρνει τα πόδια της για να υποστηρίξει μια μόνιμη έδρα για την Ινδία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, προστατεύοντας τη δική της μοναδική θέση ως η μόνη ασιατική δύναμη στο P5. Ωστόσο, τα ζωτικά εθνικά συμφέροντα της Κίνας θα εξυπηρετούνταν και θα ενισχυθούν καλά με την ένταξη της Ινδίας σε μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες καταβάλλουν μια μοχθηρή ύστατη προσπάθεια μέσω δασμών και κυρώσεων για να εμποδίσουν την σκληρά κερδισμένη άνοδο της Κίνας στην οικονομική ευημερία και την τεχνολογική ικανότητα.

Υποστηρίζοντας την Ινδία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, η Κίνα θα αποδείξει αποφασιστικά ότι η γεωπολιτική αναδιαμορφώνεται ώστε να αντικατοπτρίζει τον πραγματικά πολυπολικό κόσμο. Η Κίνα θα δημιουργούσε έναν ασιατικό εταίρο στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και θα αποκτούσε παράλληλα επίσης έναν ζωτικό εταίρο για να ξεπεράσει την αντίσταση των ΗΠΑ και της Ευρώπης σε αυτή τη γεωπολιτική αλλαγή. Εάν η Κίνα ζητούσε τη μόνιμη ένταξη της Ινδίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, η Ρωσία θα συμφωνούσε αμέσως, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία θα ψήφιζαν επίσης υπέρ της Ινδίας.

Οι γεωπολιτικές κρίσεις των ΗΠΑ των τελευταίων εβδομάδων – η εγκατάλειψη της καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής, η επίθεση στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης και η μονομερής επιβολή δασμών κατά παράβαση των θεμελιωδών κανόνων του ΠΟΕ – αντικατοπτρίζουν τα πραγματικά « νοσηρά συμπτώματα » μιας παλαιάς τάξης που πεθαίνει. Είναι καιρός να ανοίξει ο δρόμος για μια πραγματικά πολυπολική και δίκαιη διεθνή τάξη.

Πηγή:Unz Review μέσω του lesakerfrancophone.fr