Το Βερολίνο υπόσχεται μια «κοινή θέση» με το Παρίσι για την αντιμετώπιση του Τραμπ, όμως η σημαντικότερη σχέση της ΕΕ είναι βυθισμένη σε προβλήματα.
Το Βερολίνο φιλοξενεί συνομιλίες για πιθανή κατάπαυση πυρός στην Ουκρανία
Ενώ ο Φρίντριχ Μερτς εμφανίζεται βέβαιος ότι μπορεί να ευθυγραμμιστεί με τον Εμανουέλ Μακρόν αυτή την εβδομάδα για να αντιμετωπίσουν την κρίση που προκάλεσε ο Ντόναλντ Τραμπ, οι δυσκολίες που ταλανίζουν τις σχέσεις Γερμανίας–Γαλλίας είναι βαθύτερες. | Nadja Wohlleben/Getty Images
20 Ιανουαρίου 2026, 4:05 π.μ. CET
Της Clea Caulcutt, της Nette Nöstlinger και του Nicholas Vinocur
ΠΑΡΙΣΙ — Τη στιγμή που η Ευρώπη χρειάζεται το γαλλογερμανικό «ζευγάρι ισχύος» να ενωθεί για να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη απειλή του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, οι σχέσεις μεταξύ Παρισιού και Βερολίνου βρίσκονται υπό πίεση.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δεσμεύεται να διαμορφώσει ένα κοινό μέτωπο με τον Γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν τις επόμενες ημέρες — αναθερμαίνοντας τη διασυνοριακή συμμαχία κατά μήκος του Ρήνου, που συχνά περιγράφεται ως η «μηχανή» της ΕΕ — με στόχο να επιτευχθεί μια καίρια εξέλιξη στις σχέσεις με τον Τραμπ.
Όμως η οικοδόμηση αυτού που ο Μερτς αποκαλεί «κοινή θέση» με τον Μακρόν δεν θα είναι εύκολη. Και οι δύο πλευρές θα πρέπει να αφήσουν πίσω τους μήνες απογοήτευσης, καχυποψίας και κακού κλίματος. Γάλλοι διπλωμάτες ανησυχούν για την αυξανόμενη αποφασιστικότητα του Βερολίνου να αυτοπαρουσιάζεται ως ο κυρίαρχος παίκτης της Ευρώπης, ενώ οι Γερμανοί έχουν κουραστεί από τη γαλλική στάση στο αδιέξοδο κοινό πρόγραμμα μαχητικού αεροσκάφους, από την αντίθεση του Παρισιού στη συμφωνία εμπορίου ΕΕ–Mercosur, καθώς και από το «πάγωμα» ενός σχεδίου αξιοποίησης ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση βοήθειας προς την Ουκρανία.
Η αντίθεση ανάμεσα στους Γάλλους και Γερμανούς ηγέτες ως προς την προσέγγισή τους απέναντι στον Τραμπ φάνηκε ξεκάθαρα και στην αντίδρασή τους στην απειλή του Αμερικανού προέδρου, το Σάββατο, να επιβάλει δασμούς σε χώρες της ΕΕ που θα αντιταχθούν στην «κατάληψη» της Γροιλανδίας.
Ο Μακρόν, που συχνά αντλεί από την επιθετική γκωλική παράδοση ανεξαρτησίας από τις ΗΠΑ, δεσμεύτηκε αμέσως να απαντήσει σκληρά στον Τραμπ, αξιοποιώντας το εμπορικό οπλοστάσιο της ΕΕ. Ο πιο συμβιβαστικός Μερτς, δηλωμένος ατλαντιστής, τόνισε την προοπτική να μεταπειστεί ο Αμερικανός πρόεδρος μέσω διαλόγου, αποφεύγοντας την κλιμάκωση.
Τη Δευτέρα, ο Μερτς αναγνώρισε δημόσια ότι η Γερμανία διαφέρει αισθητά στον τόνο από τη Γαλλία, η οποία «ήθελε να αντιδράσει λίγο πιο σκληρά από εμάς», καθώς το Παρίσι είναι λιγότερο εκτεθειμένο στις συνέπειες ενός γενικευμένου εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ.
Για τους Γάλλους, ένα εξοργιστικό εμπόδιο στην επίτευξη ενιαίας στάσης με το Βερολίνο είναι το γεγονός ότι η γερμανική κυβέρνηση συνασπισμού εμφανίζει εσωτερικές διαιρέσεις στις απόψεις της. Την ώρα που ο Μακρόν θέτει στο τραπέζι τη χρήση της «εμπορικής μπαζούκας» της ΕΕ — του Μηχανισμού Κατά της Εξαναγκαστικής Πίεσης (Anti-Coercion Instrument) — για αντίποινα απέναντι στον Τραμπ, η γερμανική θέση παραμένει θολή.
«Διαφορετικοί Γερμανοί πολιτικοί λένε διαφορετικά πράγματα», παραπονέθηκε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Αν ακούσει κανείς τον υπουργό Οικονομικών της Γερμανίας, λέει ότι πρέπει να το κάνουμε», πρόσθεσε, αναφερόμενος στη στήριξη του Λαρς Κλίνγκμπαϊλ στην προσέγγιση Μακρόν. Άλλοι, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εξωτερικών της Γερμανίας, εμφανίστηκαν πολύ λιγότερο ενθουσιώδεις, συνέχισε ο διπλωμάτης, αφότου «ο πρέσβης τους είπε σε συναδέλφους μόλις πριν από λίγες ημέρες ότι [η μπαζούκα] θα πρέπει να είναι στο τραπέζι».
Παρότι ο Μερτς είναι πεπεισμένος ότι θα καταφέρει να ευθυγραμμιστεί με τον Μακρόν αυτή την εβδομάδα για να αντιμετωπίσουν την κρίση που προκάλεσε ο Τραμπ, τα προβλήματα που βαραίνουν τις σχέσεις Γερμανίας–Γαλλίας είναι βαθύτερα και πιθανότατα θα χρειαστούν πολύ περισσότερο χρόνο για να επιλυθούν.
«Τους τελευταίους έξι μήνες, η γαλλογερμανική μηχανή δεν έχει παράξει απολύτως τίποτα», δήλωσε ένας αξιωματούχος της ΕΕ, ο οποίος —όπως και άλλοι σε αυτό το κείμενο— ζήτησε να διατηρηθεί η ανωνυμία του για να μιλήσει ειλικρινά για τη σημαντικότερη σχέση του μπλοκ.
Μετατόπιση της ισορροπίας ισχύος
Το Παρίσι επιθυμούσε εδώ και καιρό η Γερμανία να αναλάβει πιο φιλόδοξο ρόλο στη στήριξη των μεγάλων ευρωπαϊκών φιλοδοξιών της Γαλλίας, όμως το Βερολίνο πλέον επιδεικνύει πολύ μεγαλύτερη διπλωματική ισχύ απ’ όση ανέμενε το Παρίσι.
Η Γερμανία οδεύει προς τη δημιουργία ενός στρατού πολύ μεγαλύτερου από εκείνον της γειτονικής της χώρας και αναμένεται να είναι η μόνη οικονομία της ΕΕ που θα βρίσκεται στην παγκόσμια πρώτη δεκάδα έως το 2050.
Την ώρα που ο Μακρόν είναι πολιτικά δεμένος στο εσωτερικό από το τεράστιο δημόσιο χρέος και την κυβερνητική αστάθεια, ο Μερτς τοποθετεί ολοένα και περισσότερο τον εαυτό του στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής πολιτικής. Ενίσχυσε το προφίλ του στο ουκρανικό ως κορυφαίος διαπραγματευτής κατά τη διάρκεια συνόδου στο Βερολίνο στα τέλη του περασμένου έτους, η οποία οδήγησε σε πρόοδο όσον αφορά τις εγγυήσεις ασφαλείας μεταξύ Ουκρανίας και ΗΠΑ.
Ο Μερτς επιδίωξε επίσης ηγετικό ρόλο στις συνομιλίες με τον Τραμπ, ακόμη κι αν δεν εμφανίστηκε πάντα ως υποδειγματικός Ευρωπαίος. Δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι, αν ο Αμερικανός πρόεδρος «δεν μπορεί να τα βρει με την Ευρώπη», μπορεί «τουλάχιστον να έχει τη Γερμανία [ως] εταίρο».
Η υπόνοια ότι το Βερολίνο θα μπορούσε να κινηθεί μόνο του δεν είναι καθόλου ευχάριστη για τα γαλλικά αυτιά.
«Η Γερμανία είναι πολύ πιο φωνητική, ο Μερτς θέλει να νιώθει άνετα με έναν πιο πολιτικό ρόλο», δήλωσε δεύτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Και αυτό αναστατώνει τους Γάλλους».
Από τη γερμανική οπτική, οι Γάλλοι μιλούν πειστικά για μεγάλα ευρωπαϊκά σχέδια, αλλά δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες. Το Βερολίνο ενοχλείται από το γεγονός ότι το Παρίσι προωθεί τη διαφοροποίηση από τις ΗΠΑ, αλλά στη συνέχεια προσπάθησε να μπλοκάρει μια ιστορική εμπορική συμφωνία με τη Νότια Αμερική. Ενοχλείται επίσης από το ότι η Γαλλία διεκδικεί ηγετικό ρόλο στο ουκρανικό, ενώ συνεισφέρει πολύ λιγότερα στο Κίεβο σε σύγκριση με τη Γερμανία.
Αυτή η γερμανική δυσαρέσκεια για τη στήριξη προς το Κίεβο ξέσπασε ανοιχτά στη συζήτηση αυτού του μήνα σχετικά με το πώς θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί το δάνειο των 90 δισ. ευρώ της ΕΕ προς την Ουκρανία για τη στήριξη της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
Οι Γάλλοι κατέθεσαν την παραδοσιακή τους πρόταση τα χρήματα να χρησιμοποιηθούν για την αγορά ευρωπαϊκών όπλων — κάτι που θα ενίσχυε και τη γαλλική βιομηχανία. Οι Γερμανοί απάντησαν ότι προνομιακή μεταχείριση θα πρέπει να δοθεί στις εταιρείες από χώρες που έχουν συνεισφέρει περισσότερο στην Ουκρανία — ευνοώντας έτσι τη γερμανική βιομηχανία.
Δεδομένης της υστέρησης της Γαλλίας στις συνεισφορές προς την Ουκρανία, «αυτό είναι ένα αρκετά ξεκάθαρο “άντε γ…” προς το Παρίσι», σχολίασε τρίτος διπλωμάτης της ΕΕ.
Ο Μισέλ Ντυκλό, ερευνητής στο Institut Montaigne και πρώην πρέσβης της Γαλλίας στη Συρία και την Ελβετία, δήλωσε: «Στο ουκρανικό, οι Γερμανοί θεωρούν ότι αυτοί κάνουν όλες τις προσπάθειες, οπότε όταν οι Γάλλοι λένε ότι θέλουν να ηγηθούν [στρατιωτικών] επιχειρήσεων, οι Γερμανοί πιστεύουν ότι αυτό αρκεί».
«Ο φόβος στη Γαλλία είναι ότι ο γερμανικός αμυντικός προϋπολογισμός θα είναι κάποια στιγμή διπλάσιος από τον γαλλικό, και για το Παρίσι αυτό θα συνιστούσε μια ιστορική μετατόπιση», πρόσθεσε.
Ο Ντυκλό σημείωσε επίσης τη γερμανική δυσαρέσκεια γύρω από τη Mercosur: «Αν θέλουμε περισσότερη στρατηγική αυτονομία, χρειαζόμαστε νέες συνεργασίες», είπε, συμπεριλαμβανομένης της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur. «Για τους Γερμανούς, εμείς δεν φαινόμαστε σοβαροί».
Τριβές για τη Mercosur και τα μαχητικά αεροσκάφη
Όσον αφορά την οριστικοποίηση της εδώ και χρόνια καθυστερημένης εμπορικής συμφωνίας με τη Mercosur, το Βερολίνο αρχικά επιχείρησε να φέρει το Παρίσι onboard, αποδεχόμενο διάφορες γαλλικές παραχωρήσεις, αλλά τελικά εγκατέλειψε την προσπάθεια. «Η χώρα βρίσκεται στα πρόθυρα του να γίνει μη κυβερνήσιμη», δήλωσε Γερμανός κυβερνητικός αξιωματούχος, αναφερόμενος στην αδυναμία του Μακρόν να αντισταθεί στην έντονη εσωτερική αντίδραση, ιδίως από τους αγρότες.
Το κοινό γαλλογερμανικό πρόγραμμα μαχητικού αεροσκάφους FCAS αποτελεί ένα ακόμη μείζον αγκάθι.
Το εγχείρημα των 100 δισ. ευρώ βρίσκεται ουσιαστικά σε μηχανική υποστήριξη, αφού Παρίσι και Βερολίνο δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν τον περασμένο μήνα για το πώς θα προχωρήσουν. Σύμφωνα με τον Πέτερ Μπάιερ, βουλευτή των συντηρητικών του Μερτς με αρμοδιότητα την εξωτερική πολιτική, οι γαλλικές εταιρείες ασκούν «τεράστια πίεση» και «ακόμη και ένας Γάλλος πρόεδρος φαίνεται πως δεν μπορεί να δει πέρα από αυτό».
«Η σκέψη πλέον φτάνει στο σημείο να εξετάζεται το ενδεχόμενο να γίνει χωρίς τους Γάλλους, κάτι που θεωρώ καταστροφικό, αλλά προς το παρόν δεν υπάρχει καμία πρόοδος», είπε, αναφερόμενος σε σενάρια σύμφωνα με τα οποία η Γερμανία εξετάζει την ανάπτυξη μαχητικού αεροσκάφους χωρίς τη γαλλική Dassault Aviation.
Όλες αυτές οι συζητήσεις για το πόσο μακριά θέλουν οι Γερμανοί να φτάσουν στη συνεργασία με τη Γαλλία στον τομέα των εξοπλισμών επηρεάζονται πλέον και από το γεγονός ότι η ακροδεξιά Εθνική Συσπείρωση προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των προεδρικών εκλογών της επόμενης χρονιάς στη Γαλλία.
«Η προοπτική να ανέλθει στην εξουσία η Εθνική Συσπείρωση βαραίνει ήδη έντονα τις γαλλογερμανικές συζητήσεις για την άμυνα», δήλωσε ο Γιάκομπ Ρος, ερευνητής στο Γερμανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων.
Στην ανταπόκριση συνέβαλαν επίσης οι Laura Kayali και Gregorio Sorgi.
