Ενημέρωση για επαγγελματίες υγείας
7 Μαΐου 2025
ΣΗΜΕΙΩΣΗ “ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΩΝ”:Το Seattle Children’s είναι ένας παιδιατρικός νοσοκομειακός και ερευνητικός οργανισμός στο Σιάτλ των ΗΠΑ, στην πολιτεία της Ουάσιγκτον. Το νοσοκομείο του παρέχει εξειδικευμένη φροντίδα σε παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενηλίκους, ενώ το ερευνητικό του τμήμα αναπτύσσει νέες θεραπείες για παιδικές ασθένειες. seattlechildrens.org. Το κείμενο που μεταφράσαμε δημοσιεύτηκε στην επίσημη ιστοσελίδα του, στην ενότητα ενημέρωσης επαγγελματιών υγείας. Είναι συνέντευξη με την ομάδα που εφαρμόζει τη βιοανάδραση στο νοσοκομείο και περιγράφει την πρακτική και την εμπειρία της. Δεν είναι αυτοτελής επιστημονική μελέτη, αλλά ενημερωτικό άρθρο.
Η φωτογραφία που συνοδεύει το κείμενο είναι κατασκευή απο ΤΝ. Δημοσιεύεται με ευθύνη των Ανιχνεύσεων
Η βιοανάδραση είναι μια τεχνική που βοηθά παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες να μάθουν να ελέγχουν συνειδητά την αντίδραση του σώματός τους στο στρες και στον πόνο, ώστε να βελτιώσουν την υγεία τους. Συζητήσαμε με την ομάδα βιοανάδρασης του νοσοκομείου Seattle Children’s για να μάθουμε περισσότερα σχετικά με το τι ακριβώς είναι η βιοανάδραση και πώς μπορεί να βοηθήσει τους παιδιατρικούς ασθενείς.
Ερώτηση: Για όσους δεν γνωρίζουν τη βιοανάδραση, μπορείτε να εξηγήσετε τι είναι;
Απάντηση: Η θεραπεία βιοανάδρασης αποτελεί μια μορφή ιατρικής νου και σώματος. Συχνά χρησιμοποιεί αισθητήρες και οθόνες για να παρουσιάζει στον ασθενή, σε πραγματικό χρόνο, τις μετρήσιμες φυσιολογικές αντιδράσεις του σώματός του. Στη συνέχεια, οι ασθενείς καθοδηγούνται ώστε να αντιλαμβάνονται τι συμβαίνει στο σώμα τους και να εφαρμόζουν τεχνικές που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο αυτό αντιδρά.
Ερ.: Ποια είναι η μεγαλύτερη παρανόηση σχετικά με τη θεραπεία βιοανάδρασης;
Απ.: Ότι είμαστε ειδικοί στη «χαλάρωση» ή στον «διαλογισμό». Ορισμένες τεχνικές μας πράγματι δανείζονται στοιχεία από τον διαλογισμό ή την ενσυνειδητότητα, γι’ αυτό και συχνά μας κατατάσσουν σε λάθος κατηγορία.
Η θεραπεία βιοανάδρασης μερικές φορές παρουσιάζεται λανθασμένα ως μια «θαυματουργή λύση» για κάθε είδους πάθηση, χάρη στην οποία ο ασθενής θα γίνει ως εκ θαύματος καλύτερα. Στην πραγματικότητα, μοιάζει περισσότερο με την προπόνηση στο γυμναστήριο για την ενδυνάμωση των μυών — μόνο που εδώ εκπαιδεύεται το νευρικό σύστημα.
Όταν ο ασθενής αποκτήσει επάρκεια σε αυτές τις τεχνικές, συχνά προσπαθούμε, όσο είναι εφικτό, να προκαλέσουμε την αντίδρασή του στο στρες μέσα στο ιατρείο. Έτσι μπορεί να αναπτύξει την ανθεκτικότητα που χρειάζεται για να διαχειρίζεται την αντίδραση του σώματός του σε μια στρεσογόνο κατάσταση.
Πρόκειται, λοιπόν, για εκπαίδευση του νευρικού συστήματος, με στόχο ο ασθενής να μπορεί να αντιμετωπίζει και να διαχειρίζεται την αντίδρασή του στο στρες με τρόπο κατάλληλο για κάθε περίσταση.
Ερ.: Πώς λειτουργεί η βιοανάδραση στα παιδιά; Διαφέρουν οι τεχνικές από εκείνες που χρησιμοποιούνται στους ενηλίκους;
Απ.: Οι τεχνικές δεν διαφέρουν σημαντικά μεταξύ παιδιών και ενηλίκων. Οι βασικές διαφορές αφορούν τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται και διδάσκονται. Η αρχή λειτουργίας, πάντως, είναι η ίδια: παρατηρούμε την αντίδραση του σώματος στα ερεθίσματα και μαθαίνουμε να τη ρυθμίζουμε με τον επιθυμητό τρόπο.
Ερ.: Ποιες παθήσεις παιδιών και εφήβων αντιμετωπίζονται συχνότερα με βιοανάδραση;
Απ.: Στο Seattle Children’s, ο συχνότερος λόγος παραπομπής είναι ο πόνος στο κεφάλι: πονοκέφαλοι, ημικρανίες και άλλες συναφείς μορφές κεφαλαλγίας. Ωστόσο, βλέπουμε επίσης πολλούς ασθενείς με κοιλιακό πόνο, ναυτία και πόνο που σχετίζεται με ορθοπεδικά προβλήματα.
Περιστασιακά δεχόμαστε παραπομπές για άλλες, λιγότερο συχνές καταστάσεις, όπως το φαινόμενο Raynaud ή η υπέρταση της «λευκής μπλούζας». Και αυτοί οι ασθενείς ενδέχεται να είναι κατάλληλοι υποψήφιοι για θεραπεία βιοανάδρασης.
Ερ.: Πόσο διαρκεί συνήθως ένα πρόγραμμα θεραπείας βιοανάδρασης και πόσο σύντομα μπορεί ο ασθενής να περιμένει αποτελέσματα;
Απ.: Το πρόγραμμα θεραπείας βιοανάδρασης στο Seattle Children’s περιλαμβάνει συνήθως έξι συνεδρίες, διάρκειας μίας ώρας η καθεμία. Υπάρχουν επίσης μία συνεδρία αρχικής αξιολόγησης και μία τελικής αξιολόγησης με επαγγελματία υγείας, ο οποίος ελέγχει αν η βιοανάδραση είναι κατάλληλη και ασφαλής για τον ασθενή.
Ο χρόνος εμφάνισης των αποτελεσμάτων ποικίλλει ανάλογα με την πάθηση, τη διάρκεια και το είδος των συμπτωμάτων, καθώς και τον βαθμό συμμετοχής του ασθενούς στην εξάσκηση των τεχνικών βιοανάδρασης.
Έχουμε δει ασθενείς να παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση μέσα σε μόλις μία εβδομάδα. Άλλοι, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να εμφανίσουν ελάχιστη ή καθόλου μεταβολή στα συμπτώματά τους ακόμη και μετά την ολοκλήρωση όλου του προγράμματος. Οι περισσότεροι παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη βελτίωση έπειτα από περίπου τρεις έως έξι μήνες συστηματικής, τακτικής εξάσκησης.
Ερ.: Θα χρειάζονται οι ασθενείς συνεχή θεραπεία βιοανάδρασης σε όλη τους τη ζωή;
Απ.: Συνήθως όχι. Συχνά οι ασθενείς αφομοιώνουν αυτές τις δεξιότητες και τις «γενικεύουν», εφόσον εξασκούνται συστηματικά στην αρχή. Η γενίκευση είναι το φαινόμενο κατά το οποίο οι ασθενείς χρησιμοποιούν τις δεξιότητές τους χωρίς συνειδητή προσπάθεια και συνεχίζουν να ρυθμίζουν την αντίδραση του σώματός τους. Αυτό μπορεί επίσης να συμβαίνει συνειδητά, αλλά με λιγότερη ενεργή προσπάθεια.
Το πρόγραμμά μας προσφέρει κατά περίπτωση «επαναληπτικές» συνεδρίες, όταν οι ασθενείς χρειάζεται να προσαρμόσουν τις τεχνικές τους για να διαχειρίζονται καλύτερα τα συμπτώματά τους. Αν χρειαστεί μια τέτοια επανάληψη, συνήθως αρκούν μία ή δύο επισκέψεις για να επανέλθουν στην αποτελεσματική εφαρμογή των τεχνικών.
Τελικός μας στόχος είναι να βοηθήσουμε τους ασθενείς να αποκτήσουν την αυτονομία και την αυτοπεποίθηση που χρειάζονται για να ρυθμίζουν την αντίδραση του σώματός τους στον πόνο ή στο στρες, χωρίς εξωτερική παρέμβαση.
Ερ.: Υπάρχουν κίνδυνοι, παρενέργειες ή παιδιά για τα οποία δεν συνιστάται η βιοανάδραση;
Απ.: Αν και είναι σχετικά σπάνιες, υπάρχουν ορισμένες σχετικές αντενδείξεις για τη θεραπεία βιοανάδρασης.
Καταστάσεις όπως η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD) μπορεί να επιδεινωθούν με τη βιοανάδραση, αν ο επαγγελματίας υγείας δεν γνωρίζει ότι ο ασθενής έχει αυτή τη διαταραχή. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο ασθενής μπορεί να προσκολληθεί στην προσπάθεια να κάνει τις αριθμητικές ενδείξεις «σωστές», γεγονός που ενδέχεται να επιδεινώσει τη διαταραχή. Αν ο θεραπευτής γνωρίζει την κατάσταση, μπορεί να προσαρμόσει κατάλληλα τη θεραπεία ώστε να αποφύγει πιθανή επιδείνωση των συμπτωμάτων.
Ασθενείς με διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) που δεν αντιμετωπίζεται θεραπευτικά ή δεν βρίσκεται υπό επαρκή έλεγχο ενδέχεται να μην είναι κατάλληλοι υποψήφιοι για βιοανάδραση. Αυτή η θεραπεία απαιτεί από τους ασθενείς να αναπτύξουν και να εμβαθύνουν την επίγνωσή τους για τις εσωτερικές αισθήσεις του σώματός τους — μια ικανότητα που ονομάζεται ενδοδεκτικότητα. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει αναβίωση του τραύματος.
Η κατάλληλη αξιολόγηση και παραπομπή είναι σημαντικές, ώστε ο ασθενής να λάβει τη φροντίδα που χρειάζεται και να αποφευχθούν αρνητικές εκβάσεις. Για άτομα με διαταραχή μετατραυματικού στρες που διαθέτουν ισχυρό υποστηρικτικό περιβάλλον και στρατηγικές αντιμετώπισης, η βιοανάδραση μπορεί να αποτελεί ασφαλή και αποτελεσματική θεραπεία.
For More Information
- Visit the Biofeedback Refer a Patient page to learn more about referring patient
- Watch the Seattle Children’s Biofeedback program’s informational video
- Watch a video on Avery’s experience with biofeedback therapy at Seattle Children’s
- Review patient and family resources
