Από τη Μέκκα στην Κωνσταντινούπολη: Η Τουρκία οικοδομεί ένα αμυντικό δίκτυο χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες

19 Νοεμβρίου 2026 | Ανάλυση πολιτικής

Natalie Ecanow – Ανώτερη ερευνήτρια και αναλύτρια
Sinan Ciddi – Διευθυντής του Προγράμματος για την Τουρκία και ανώτερος ερευνητής

Foundation for Defense of Democracies (FDD)

Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης προσπάθειάς της να διαφοροποιήσει τις αμυντικές της συνεργασίες πέραν του ΝΑΤΟ, η Τουρκία υπέγραψε στις 13 Νοεμβρίου συμφωνία αμοιβαίας άμυνας με το Κατάρ. Οι δύο χώρες υπέγραψαν τη συμφωνία μετά την ολοκλήρωση διμερών συνομιλιών, οι οποίες οδήγησαν επίσης σε τέσσερις επιπλέον συμφωνίες στους τομείς του εμπορίου, της εκπαίδευσης, της προστασίας των καταναλωτών και της διπλωματικής συνεργασίας.

Το κείμενο της αμυντικής συμφωνίας δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί. Ωστόσο, η Άγκυρα και η Ντόχα εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση, στην οποία εξηγούν ότι στόχος τους είναι «η ενίσχυση της συλλογικής άμυνας και η προώθηση της περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητας», καθώς και η υιοθέτηση «ενιαίας στάσης απέναντι σε οποιαδήποτε εξωτερική ένοπλη επίθεση που στρέφεται εναντίον του ενός ή και των δύο μερών».

Η διατύπωση αυτή στηρίζεται στην ήδη υφιστάμενη αμυντική συνεργασία Τουρκίας και Κατάρ, η οποία περιλαμβάνει συμφωνίες εγκατάστασης στρατιωτικών βάσεων, συνεργασία στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και κοινές στρατιωτικές ασκήσεις.

Η συμφωνία προσδίδει επίσης νέα δυναμική στις πρόσφατες προσπάθειες της Τουρκίας να προωθήσει περιφερειακά σχήματα συνεργασίας και συμμαχιών, από τα οποία αποκλείονται οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Η στρατιωτική επέκταση της Τουρκίας στο εξωτερικό θέτει τις βάσεις για νέες συμμαχίες

Η Τουρκία εγκατέστησε τη στρατιωτική βάση Ταρίκ μπιν Ζιγιάντ στο Κατάρ το 2015 και εγκαινίασε τη βάση Χαλίντ μπιν Ουαλίντ το 2019.

Στη δεύτερη στεγάζεται η Διοίκηση Συνδυασμένων Διακλαδικών Δυνάμεων, ενώ μπορεί να φιλοξενήσει έως και 5.000 Τούρκους στρατιώτες.

Η μεγαλύτερη τουρκική στρατιωτική εγκατάσταση στο εξωτερικό είναι η βάση Camp TURKSOM στη Σομαλία, η οποία εγκαινιάστηκε το 2017.

Στις αρχές του 2026, η Τουρκία ανέπτυξε στη Σομαλία μαχητικά αεροσκάφη F-16 αμερικανικής κατασκευής, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, κατασκευάζει βόρεια του Μογκαντίσου εγκατάσταση για διαστημικές δραστηριότητες και βαλλιστικούς πυραύλους.

Καθώς η Τουρκία συνεχίζει να διευρύνει την παρουσία της στην Αφρική, η Άγκυρα απέστειλε υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία του Πολεμικού Ναυτικού στο Πορτ Σουδάν, προκειμένου, σύμφωνα με δημοσίευμα, «να αξιολογήσει τις εγκαταστάσεις ναυπήγησης και επισκευής πολεμικών πλοίων».

Η Τουρκία διατηρεί επίσης ισχυρή στρατιωτική παρουσία στο Ιράκ και στη Συρία, η οποία, όπως δήλωσε τον Οκτώβριο ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, θα συνεχιστεί επ’ αόριστον.

Η Τουρκία πρωτοστατεί στην προώθηση αμυντικών συμφωνιών που αποκλείουν την Ουάσιγκτον

Καθώς ο περιφερειακός άξονας του Ιράν αποδυναμώνεται, η Τουρκία έχει αρχίσει να συγκροτεί έναν συνασπισμό χωρών της περιοχής με παρόμοιες αντιλήψεις και επιδιώξεις.

Η συμφωνία αμοιβαίας άμυνας με το Κατάρ αποτελεί μόνο ένα παράδειγμα.

Τον Αύγουστο, η Τουρκία υπέγραψε ανάλογη συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, με την οποία οι τρεις χώρες δεσμεύθηκαν «να ενισχύσουν τη συλλογική τους ασφάλεια».

Το τουρκικό κοινοβούλιο επικύρωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα τη λεγόμενη Συμφωνία της Μέκκας.

Η δεύτερη συμφωνία, αυτή με το Κατάρ, θα μπορούσε να αποδειχθεί ακόμη πιο ισχυρή, δεδομένου του μεγαλύτερου βάθους της συνεργασίας μεταξύ Άγκυρας και Ντόχας και σε τομείς πέραν της άμυνας.

Τη Συμφωνία της Μέκκας ακολούθησε το Μνημόνιο Συνεννόησης Μπαντρ (Badr), το οποίο υπέγραψαν τον Οκτώβριο η Τουρκία, το Πακιστάν, το Κατάρ και η Ινδονησία.

Το Μνημόνιο Μπαντρ αποσκοπεί στη «διευκόλυνση της συνεργασίας και της ολοκλήρωσης» μεταξύ των τεσσάρων συμβαλλόμενων χωρών στους τομείς της βιομηχανικής παραγωγής, της έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και της τεχνικής εκπαίδευσης.

Και οι δύο συμφωνίες καταδεικνύουν, σύμφωνα με τους συντάκτες της ανάλυσης, τη φιλοδοξία της Τουρκίας να αποσπάσει από τις Ηνωμένες Πολιτείες τον ηγετικό ρόλο στην περιοχή.

Η Ουάσιγκτον πρέπει να απαιτήσει διαφάνεια σχετικά με τις νέες συμφωνίες

Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών θα πρέπει να ασκήσει πιέσεις στην Τουρκία, προκειμένου να δημοσιοποιήσει το ουσιαστικό περιεχόμενο της αμυντικής συμφωνίας της με το Κατάρ, καθώς και του Μνημονίου Μπαντρ.

Σκοπός είναι να διαπιστωθεί κατά πόσον οι διατάξεις τους έρχονται σε σύγκρουση με τις συμβατικές υποχρεώσεις της Τουρκίας έναντι της διατλαντικής συμμαχίας.

Το Άρθρο 8 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ προβλέπει ότι τα κράτη-μέλη δεσμεύονται «να μην αναλαμβάνουν οποιαδήποτε διεθνή υποχρέωση που έρχεται σε σύγκρουση με την παρούσα Συνθήκη».

Κατά συνέπεια, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν κατά πόσον οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνει η Τουρκία εκτός της Συμμαχίας θα μπορούσαν να εμπλέξουν το ΝΑΤΟ σε συγκρούσεις αντίθετες προς τα συμφέροντά του ή να δημιουργήσουν υποχρεώσεις που έρχονται σε αντίθεση με τη ρήτρα συλλογικής άμυνας του Άρθρου 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ.

Η Natalie Ecanow είναι ανώτερη ερευνήτρια και αναλύτρια στο Foundation for Defense of Democracies (FDD).

Ο Sinan Ciddi είναι ανώτερος ερευνητής του FDD και διευθυντής του προγράμματός του για την Τουρκία.

Το Foundation for Defense of Democracies είναι ένα ανεξάρτητο από κομματικούς σχηματισμούς ερευνητικό ινστιτούτο με έδρα την Ουάσιγκτον, το οποίο επικεντρώνεται σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και εθνικής ασφάλειας.

Πηγή: Foundation for Defense of Democracies – From Mecca to Istanbul: Turkey Builds a Defense Network Without America, 19 Νοεμβρίου 2026.

spot_img

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Διαβάστε ακόμα

Stay Connected

2,900ΥποστηρικτέςΚάντε Like
2,767ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
51,200ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής

Τελευταία Άρθρα