ΤΟ ΕΜΠΟΛΕΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΑ

Print Friendly, PDF & Email
spot_img

του Παντελή Σαββίδη

Με αφορμή την επίσκεψη Μητσοτάκη στην Αλβανία συζητείται και το θέμα της άρσης του εμπολέμου με τη γειτονική χώρα. Πως ακριβώς έχει η υπόθεση;

Στα τέλη Δεκεμβρίου του 1979 η ελληνική κυβέρνηση είχε δρομολογήσει σημαντική εξέλιξη στο θέμα των περιουσιών των τσάμηδων της Θεσπρωτίας.

Οι περιουσίες αυτές, κυρίως, μετά την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου το 1940, τέθηκαν υπο μεσεγγύηση για να μην μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τον εχθρό.

Νομοσχέδιο που κατέθεσαν στη βουλή οι Ράλλης και Μητσοτάκης στις 29 Δεκεμβρίου 1979 προέβλεπε την άρση της εμπόλεμης κατάστασης με την Αλβανία.

Η αντιμετώπιση του θέματος της μεσεγγύησης των περιουσιών Αλβανών θα γινόταν με διμερείς διαπραγματεύσεις αφού εκκρεμούσαν και αιτήματα βορειοηπειρωτών για εθνικοποιήσεις των περιουσιών τους  από το καθεστώς του Χότζα.

Λόγω έντονων αντιδράσεων στο εσωτερικό και ενόψει της εκλογολογίας που πυροδοτούσε το ενδεχόμενο μεταπήδησης του Καραμανλή στην προεδρία της Δημοκρατίας, το νομοσχέδιο αποσύρθηκε και το θέμα παρέμεινε σε εκκρεμότητα.

Τα γεγονότα αυτά καταδεικνύουν ότι η ελληνική διπλωματία προσανατολιζόταν προς την άρση του εμπολέμου και την αντιμετώπιση του ζητήματος των μεσεγγυήσεων των αλβανικών περιουσιών ώστε να μπορέσει και η Ελλάδα να θέσει το θέμα των εθνικοποιημένων περιουσιών της μειονότητας στη Βόρεια Ήπειρο.

Από την αρχή της δεύτερης κυβερνητικής θητείας του ο Παπανδρέου επεδίωξε την ουσιαστική βελτίωση των διμερών ελληνοαλβανικών σχέσεων μέσω της άρσης της εμπόλεμης κατάστασης με την Αλβανία.

Δύο μήνες μετά τις εκλογές του 1985, έγιναν γνωστές πτυχές του νομοσχεδίου που επεξεργαζόταν το υπουργείο εξωτερικών για την άρση του εμπολέμου.

Με αυτές έπαυε ο χαρακτηρισμός της Αλβανίας ως εχθρικού κράτους, αλλά, διατηρούνταν η μεσεγγύηση των αλβανικών περιουσιών στην Ελλάδα.

Γνωμοδότηση της Νομικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Εξωτερικών υποστήριζε ότι η εμπόλεμη κατάσταση έληξε με την υπογραφή ελληνοϊταλικής συνθήκης ειρήνης το 1947, στην οποία η Αλβανία δεν αναφερόταν ως «εχθρική δύναμη» αλλά σαν «συνασπισμένη δύναμη ενάντια στην Ιταλία».

Επίσης, με βάση τη νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου, δεν μπορούσε να συνδυαστεί η αποκατάσταση διπλωματικών σχέσεων με τη διατήρηση εμπόλεμης κατάστασης.

Η Νομική Υπηρεσία πρότεινε ως προσφορότερη ημερομηνία για την έναρξη της ισχύος της άρσης του εμπολέμου το 1971 προκειμένου να τύχουν αναδρομικής εφαρμογής τα μέτρα μεσεγγύησης των αλβανικών περιουσιών από το 1947 έως το 1971.

Το ζήτημα παρέμεινε αδρανές εξαιτίας των έντονων αντιδράσεων από τις ηπειρωτικές οργανώσεις.

Για να πέσουν οι τόνοι της αντιπαράθεσης στο εσωτερικό, η κυβέρνηση αποφάσισε τον Ιούνιο του 1986 την αναβολή της άρσης.

Ο Παπούλιας τόνισε ότι πρόκειται για προσωρινή αναβολή.  Στα μέσα Δεκεμβρίου τόνισε ότι η Ελλάδα σκόπευε να άρει το εμπόλεμο τους πρώτους μήνες του 1987.

Οι αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας και μετά την έκδοση της πράξης του υπουργικού συμβουλίου για άρση του χαρακτηρισμού της Αλβανίας ως εχθρικού κράτους ήταν έντονες.

Προκειμένου να προσβάλλουν την άρση του εμπολέμου στο Συμβούλιο της Επικρατείας, οι βορειοηπειρωτικές οργανώσεις επικαλέστηκαν το άρθρο 36 του Συντάγματος, σύμφωνα με το οποίο ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκπροσωπεί διεθνώς το κράτος και συνομολογεί συνθήκες, τα νομοθετικά διατάγματα 423/1947 και 441/1947 για την κύρωση των συνθηκών ειρήνης των Συμμάχων με Ιταλία και Βουλγαρία αντίστοιχα, και τους νόμους 2013/1952 και 2110/1952 περί λήξης της εμπόλεμης κατάστασης με Γερμανία και Αυστρία αντίστοιχα.

Το Φεβρουάριο του 1987 διαφάνηκε ρήξη στις σχέσεις του προέδρου της Δημοκρατίας με την κυβέρνηση με αφορμή την άρση του εμπολέμου.

Σε δημόσιες ομιλίες ο Σαρτζετάκης συνήθιζε να αναφέρεται εκτενώς  στα εθνικά θέματα.

Έτσι άφησε να εννοηθεί ότι δεν υπέγραψε το διάταγμα για την άρση.

Ο Παπανδρέου δεν επιθυμούσε τη σύγκρουση με τον πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Όμως, η άρση του εμπολέμου έπρεπε να γίνει μέσω προεδρικού διατάγματος , δεδομένου ότι είχε επιβληθεί με βασιλικό διάταγμα.

Η έκδοση υπουργικής απόφασης δεν αποτελούσε επιλογή, αφού θα ήταν νομικά διάτρητη και ευπρόσβλητη σε αίτηση ακύρωσης στα διοικητικά δικαστήρια.

Η άρση μέσω νόμου ήταν δυσχερής αφού θα έπρεπε να λάβει χώρα συζήτηση στη βουλή, όπου η αντιπολίτευση θα όξυνε την αντιπαράθεση.

Η κυβέρνηση προτίμησε να διαψεύσει τη διάσταση απόψεων Παπανδρέου- Σαρτζετάκη και έκανε λόγω για δυνατότητα άρσης του εμπολέμου με «μονομερή δήλωση του υπουργού εξωτερικών ή του υπουργικού συμβουλίου».

Η λύση που τελικά προκρίθηκε ήταν η πράξη του υπουργικού συμβουλίου η οποία εκδόθηκε την 28η Αυγούστου 1987.

Η δήλωση, απλώς, αποχαρακτήριζε την Αλβανία ως εχθρικό κράτος, δίχως να ρυθμίζει το θέμα των μεσεγγυήσεων.

Η άρση του εμπολέμου τη χρονική εκείνη στιγμή έγινε προκειμένου να μπορέσει ο υπουργός εξωτερικών της Αλβανίας να επισκεφθεί την Ελλάδα. Ωστόσο, αποτελούσε πάγια επιδίωξη του Παπανδρέου.

Παρότι η δήλωση του υπουργικού συμβουλίου δεν πήρε τη μορφή πράξης και άρα δεν δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ, δεν αμφισβητήθηκε, τελικά, η εγκυρότητά της.

Τα πρακτικά του υπουργικού συμβουλίου κυρώθηκαν ένα μήνα μετά από τον Παπανδρέου και το γραμματέα του Συμβουλίου.

Ως έναρξη ισχύος της άρσης του εμπολέμου ορίστηκε η 28η Αυγούστου 1987, δηλαδή, η ημέρα σύγκλισης του υπουργικού συμβουλίου.

Η μη κύρωση της άρσης με νόμο δεν δημιουργούσε πρόβλημα, αφού, σύμφωνα με το άρθρο 82 του Συντάγματος, η κυβέρνηση καθορίζει και κατευθύνει τη γενική πολιτική της χώρας.

Η στάση της αλβανικής κυβέρνησης ήταν απόλυτα θετική. Στήριξε τον Παπανδρέου προσωπικά τον οποίο χαρακτήρισε ρεαλιστή.

Το γεγονός ότι ουδέποτε η άρση του εμπολέμου έγινε με νόμο, προεδρικό διάταγμα ή συνθήκη, έδωσε αφορμή για διαιώνιση του ζητήματος.

Η αλβανική πλευρά φοβόταν ότι η ύπαρξη μιας απλής δήλωσης δε διασφάλιζε, από νομικής άποψης, τη χώρα τους.

Ακόμη και ύστερα από χρόνια, η Αλβανία έθετε το θέμα και, ιδίως, παρά την υπογραφή, στις 21 Μαρτίου 1996, συμφώνου φιλίας, συνεργασίας, καλής γειτονίας και ασφάλειας.

Τον Ιούλιο του 2000 στα Τίρανα ο Αλβανός πρόεδρος Ρετζέπ Μεϊντάνι, ζήτησε από τον υπουργό εθνικής άμυνας  Άκη Τζοχατζόπουλο να αρθεί το εμπόλεμο με νόμο από την ελληνική βουλή.

Σε ομιλία του το Σεπτέμβριο του 2000 στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, κατά τη σύνοδο της χιλιετίας, ο Μεϊντάνι έθεσε ξανά το θέμα κριτικάροντας έμμεσα και την επιλογή των κρατών μελών της ΕΟΚ το 1979 να δεχθούν την ένταξη της Ελλάδας παρά την ύπαρξη «εμπόλεμης κατάστασης» με ένα άλλο ευρωπαϊκό κράτος.

Η με νόμο άρση του εμπολέμου εξακολουθούσε να αποτελεί αίτημα της Αλβανίας και τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα .

Στις 17 Ιανουαρίου 2013, η αλβανική κυβέρνηση, δια του υπουργού εξωτερικών Έντμοντ Παναρίτη κατά τη διάρκεια συνάντησής του με τον Έλληνα πρεσβευτή στα Τίρανα Λεωνίδα Ροκανά, έθεσε το ζήτημα.

Το ίδιο ζήτημα έθεσε ο διάδοχός του Ντίτμιρ Μπουσάτι στον ομόλογό του υπουργό εξωτερικών Ευάγγελο Βενιζέλο στα Τίρανα στις 17 Οκτωβρίου 2013.

Ο Έλληνας υπουργός απάντησε πως νομικά ισχύει και αρκεί η πράξη του υπουργικού συμβουλίου του 1987.

Ταυτόχρονα έκανε έμμεση αναφορά στο θέμα των αλβανικών περιουσιακών αιτημάτων καλώντας οποιονδήποτε θεωρεί πως έχει έννομο συμφέρον να προσφύγει ατομικά στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Αντίστοιχα νομικά κενά υφίστανται όχι μόνο από ελληνικής πλευράς αλλά και από αλβανικής.

Στις 9 Απριλίου 1939 το αλβανικό κοινοβούλιο κήρυξε την ένωση των στεμμάτων Αλβανίας και Ιταλίας. Κατά συνέπεια οποιαδήποτε χώρα ήταν σε εμπόλεμη κατάσταση με την Ιταλία, ήταν ταυτόχρονα και με την Αλβανία.

Αφού ανέλαβε την ηγεσία της  Αλβανίας ο Χότζα, το 1944, ακύρωσε όλες τις αποφάσεις και νόμους επι βασιλείας Αχμέτ Ζόγου.

Τον Ιούλιο του 1992 ο πρωθυπουργός Σαλί Μπερίσα ακύρωσε αντίστροφα τους νόμους του κομμουνιστικού καθεστώτος και επανήλθαν σε ισχύ οι αντίστοιχες επι Ζόγου.

Έτσι, τυπικά, θα μπορούσε να γίνει λόγος για διατήρησης του εμπολέμου με την Ελλάδα και από την Αλβανία.

 

spot_img

9 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Πολύ καλό ιστορικό, οι Αλβανοί μόνο ζητούν χωρίς να επιστρέφουν τις εθνικοποιημένες περιουσίες.

  2. Ένα 24ωρο τώρα με την επίσκεψή του σε Μειονοτικούς Δήμους της Αλβανίας πρωταγωνιστεί -και δικαίως -στα ΜΜΕ ο πρωθυπουργός μας κ. Κυριάκος Μητσοτάκης και είτε κατακρίνεται ,είτε υποστηρίζεται επικρατεί στην δημοσιότητα ,στην αναγνωρισιμότητα του από τους εκλογείς πολίτες και στην καταλληλότητα του ως ο ικανότερος πρωθυπουργός μεταξύ των ανθυποψηφίων του και θα είναι ”κρίμα και άδικο” να μην επανεκλεγεί -μας αρέσει δεν μας αρέσει-.
    Η de facto αναγνώριση της Αλβανίας και η σύναψη διπλωματικών σχέσεων μαζί της εμφανίστηκε ξαφνικά ως προτεραιότητα στη διπλωματική ατζέντα της τότε στρατιωτικής κυβερνήσεως των Αθηνών με το άνοιγμά της προς την Κίνα του Μάο ,”προστάτιδος” χώρας της Αλβανίας του Χότζα από το 1971 και φάνηκε ότι ξέφευγε από την Νατοϊκή πολιτική στην Εθνική πολυδιάστατη .
    Επακολούθησαν οι επισκέψεις και στις δύο χώρες επικεφαλής αντιπροσωπειών του τότε Β ΄ Άντιπροέδρου της κυβερνήσεως μακαρίτη Νικολάου Μακαρέζου ,χωρίς να ομαλοποιηθούν πλήρως όσον αφορά στις εθνικές απαιτήσεις και των δύο χωρών (Ελλάδος και Αλβανίας) και το εμπόλεμο , για το οποίο διαβάσαμε το παραπάνω αναλυτικό άρθρο του κ Σαββίδη ,τον οποίον και ευχαριστούμε.
    Τώρα πια που δρομολογήθηκε η υποστήριξη μας στην ένταξη της Αλβανίας στην Ε.Ε. και η Αλβανία θα γίνει η βορειοδυτική ενδοχώρα μας θα διαγραφούν αυτομάτως οι όποιες ”έχθρες και εχθροπάθειες”, χωρίς φυσικά να διαγραφούν από την Ιστορία μας η πολεμική δράση κυρίως των Τσάμηδων στην τριπλή Κατοχή 1941-44 και την περίοδο της κομμουνιστικής ανταρσίας του 1946-49.
    Δυστυχώς οι άλλοι Ευρωπαίοι επιμένουν στην ταυτόχρονη είσοδο όλων των Δυτικών Βαλκανίων και αναγκαστικά θα αργήσει και η ένταξη της Αλβανίας, που σίγουρα θα θέλαμε να προηγηθεί της ”Βόρειας Μακεδονίας”, η οποία ” κοιμάται και ονειρεύεται ”να γίνει η μοναδική Μακεδονία μέχρι τον Όλυμπο και την Θάσο ,όπως τους ορμήνεψε ο ΤΙΤΟ και η Κομουνιστική Διεθνής.
    Ενθαρρύνθηκε βλέπετε από την Συμφωνία των Πρεσπών, για την οποίαν είναι ακόμη υπερήφανοι οι πρωταγωνιστές τότε ”συγκυβερνήτες” μας.

  3. Κύριε Σαββίδη,

    Δεν θα ήθελα να “βαρύνω” το άρθρο με νέα σχόλια για τον αν ισχύει, ή όχι το εμπόλεμο, επειδή θεωρώ το ζήτημα εντελώς τυπικό.

    Έχομε διπλωματικές σχέσεις με τα Τίρανα σε επίπεδο πρεσβειών. Τουλάχιστον ένα εκατομμύριο Αλβανοί εισήλθαν λαθραία στην Ελλάδα και πολλοί απ’ αυτούς νομιμοποιήθηκαν εκ των υστέρων και κάποιοι έλαβαν και την ελληνική υπηκοότητα. Πολλές ελληνικές εταιρείες δραστηριοποιούνται στην Αλβανία(*). Η Ελλάδα κόπτεται για την ένταξη τού μορφώματος στην ΕΕ, άρα τι σημασία έχει πια το εμπόλεμο;

    (*) Πιστεύω ότι αυτός είναι ο λόγος που η Αθήνα κάνει τα στραβά μάτια στον εξανδραποδισμό των Ελλήνων τής υπό αλβανική κατοχή Β. Ηπείρου.

  4. “…η εμπόλεμη κατάσταση έληξε με την υπογραφή ελληνοϊταλικής συνθήκης ειρήνης το 1947, στην οποία η Αλβανία δεν αναφερόταν ως «εχθρική δύναμη» αλλά σαν «συνασπισμένη δύναμη ενάντια στην Ιταλία»…”

    Αδυνατώ να καταλάβω το παραπάνω. Δηλαδή η Αλβανία θεωρήθηκε ποτέ ότι είχε συνασπιστεί με κάποιους (με τους Συμμάχους δηλαδή; ) ΕΝΑΝΤΙΑ στην Ιταλία;
    Μάλλον το αντίθετο συνέβη (η Αλβανία ούσα συνασπισμένη με την Ιταλία ήταν ενάντια στην Ελλάδα, άρα και στους Συμμάχους).
    Υπάρχει κάποιο τυπογραφικό λάθος εδώ ή πρόκειται για κάποια ειδική διπλωματική ορολογία;

  5. Γιατί πάντα θέλουμε να δυσκολεύουμε τα πράγματα ,όταν έχουμε τόσες επαφές με τις γειτονικές χώρες και επίσημες δηλώσεις μετά από αυτές.
    Δηλώσεις ΥΠΕΞ κ.Δένδια μετά το πέρας των συνομιλιών με την ΥΠΕΞ της Αλβανίας Olta Haska (Tίρανα 21.12.2022).
    ….Πετύχαμε πολιτική συμφωνία εδώ στα Τίρανα πριν δύο χρόνια ,ώστε να καταλήξουμε σε ένα συμβιβασμό ,που θα μας επιτρέψει να καταθέσουμε συνυποσχετικό στο Δ.Δ της Χάγης για το θέμα της οριοθέτησης της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδος .
    Νομίζω ότι η επίλυση αυτού του ζητήματος , η επίλυση του ΕΜΠΟΛΕΜΟΥ και οι δύο άλλες συμφωνίες για την αποφυγή των συνοριακών επεισοδίων και για την συντήρηση των μεθοριακών πυραμίδων ,θα στείλει ένα μήνυμα προς την διεθνή κοινότητα….”.
    Υ.Γ Το εμπόλεμο με την Αλβανία ισχύει με το Β,Δ 30/31-10-1940 , ΦΕΚ 379/10-11-1940, επειδή η Αλβανία (κατά Μεταξά-σιωπηλό Βασιλιά Γεώργιο Β΄) συμμάχησε με τις Δυνάμεις του Άξονα και βρέθηκε σε εμπόλεμη κατάσταση με την Ελλάδα και έκτοτε δεν υπεγράφη Διάταγμα για την άρση του.
    Τα άλλα των κυβερνήσεων του μακαρίτη Ανδρέα Παπανδρέου -μάλλον για εσωτερική κατανάλωση- δεν δημοσιεύθηκαν ούτε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και είναι νομικώς ανίσχυρα για το Διεθνές Δίκαιο.
    ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΜΕ ΕΥΧΕΣ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΚΑΛΟ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΣΤΟΝ Κ.ΣΑΒΒΙΔΗ, ΠΟΥ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ ΒΗΜΑ ΝΑ ΑΝΤΑΛΛΑΣΣΟΥΜΕ ΑΠΟΨΕΙΣ.

  6. Μία παρατήρηση επί τού σχολίου μου December 23, 2022 At 10:48 am. Ίσως το ζήτημα τού εμπολέμου, το οποίον ασφαλώς ισχύει, δεν είναι μόνο τυπικό, αλλά έχει να κάμει με τις κατασχεθείσες περιουσίες των “τσάμηδων”.

    Βλέπε εδώ κι εδώ. Προφανώς, δεν πρέπει ν’ ανοίξομε τέτοιες φάμπρικες τώρα, λοιπόν ας παραμείνει το εμπόλεμο ως έχει. Άλλωστε, ούτε από την πλευρά τής Αλβανίας ήρθη, άρα τα περί “μονομερούς άρσεως” το 1987 ήταν για εσωτερική κατανάλωση.

    ΥΓ: Σύγκρινε με περίπτωση Γερμανίας.

  7. Πολύ σωστή η παρατήρηση περί της μεραρχία Σκεντέρμπεη, η οποία έδρασε μετά την συνθηκολόγηση του Μπατόλιο (ή Μπαντόλιο), άρα δείχνει ότι κάποιες τουλάχιστον δυνάμεις στην Αλβανία παρέμειναν πιστές στον Άξονα.
    Αλλά και η σφαγή της Παραμυθιάς έγινε από τους Τσάμηδες υπό γερμανική καθοδήγηση το 1943.
    Επιπλέον ποτέ η Αλβανία δεν θεωρήθηκε ότι εντάχθηκε στους Συμμάχους -έστω και ψεύτικα, όπως η Τουρκία στο παρά πέντε της λήξεως του πολέμου.
    Εδώ φαίνονται όλες οι εξαρχής συμμαχικές χώρες:

    https://en.wikipedia.org/wiki/Allies_of_World_War_II

    Εδώ το σύνολο των ενταγμένων στην Συμμαχία:

    https://en.wikipedia.org/wiki/Declaration_by_United_Nations

    Η Αλβανία δεν περιλαμβάνεται στους καταλόγους.

    • Πολύ χρήσιμοι οι σύνδεσμοι, που επιβεβαιώνουν το λάθος. Ας μην λησμονούμε ότι οι Αλβανοί ήσαν πάντα με το μέρος των εχθρών τής Ελλάδος, είτε αυτοί ήσαν Οθωμανοί, είτε Ιταλοί, οι οποίοι, μαζί με τούς Αυστριακούς, τούς έφτιαξαν το κράτος και τούς έδωσαν την Β. Ήπειρο, εκβιάζοντας την Ελλάδα.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Διαβάστε ακόμα

Stay Connected

2,900ΥποστηρικτέςΚάντε Like
2,750ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
23,800ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής
- Advertisement -spot_img

Τελευταία Άρθρα