Κύπρος

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ επισκέφθηκε την περασμένη εβδομάδα τη Λευκωσία, σε μια προσπάθεια να δώσει νέα πνοή στην τελματωμένη διαδικασία επανένωσης της Κύπρου και, ως εκ τούτου, να επιτευχθεί ουσιαστικά η αποχώρηση των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων από το κατεχόμενο βόρειο τμήμα του νησιού.

Είχε προηγηθεί σειρά διαβουλεύσεων κεκλεισμένων των θυρών σε διάφορα επίπεδα. Είναι προφανές ότι ο δρ Γκουτέρες και ο μηχανισμός του ΟΗΕ στο σύνολό του δεσμεύονται από τις διαδοχικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού.

Αμέσως μετά ακολούθησε ο Ευρωπαίος επίτροπος Ραφαέλε Φίτο, ο οποίος ορίστηκε ειδικός απεσταλμένος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Κυπριακό. Ο διορισμός του αποτελεί ένδειξη της ενεργού εμπλοκής της ΕΕ, ανεξάρτητα από την παράσταση που δίνουν οι ηγέτες στη βόρεια Λευκωσία.

Η νέα προσπάθεια θα βασιστεί στο κεκτημένο της τελευταίας άκαρπης απόπειρας στο Κραν Μοντανά της Ελβετίας, στις αρχές Ιουλίου του 2017. Δεν είμαστε ούτε απαισιόδοξοι ούτε αφελώς αισιόδοξοι. Το αποτέλεσμα θα κριθεί στην πράξη.

Η λύση είναι κάτι πολύ περισσότερο από την επιστροφή εδαφών στην αδικημένη ελληνοκυπριακή πλευρά. Βρίσκεται στην ισορροπία των θεσμών μιας αναμορφωμένης Κυπριακής Δημοκρατίας, διευρυμένης ώστε να συμπεριλάβει την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Βρίσκεται επίσης στις εξουσίες που θα ανατεθούν στην κεντρική κυβέρνηση, η οποία δεν πρέπει να επιτραπεί να καταλήξει σκιά πραγματικής κυβέρνησης.

Η λύση εξαρτάται ακόμη από τον τρόπο με τον οποίο η ομόσπονδη Κύπρος θα λειτουργεί εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να μην προκαλούνται αδιέξοδα ούτε να οδηγηθεί ακούσια η χώρα σε αποχώρηση από την Ένωση.

Ο STRAVON διερωτάται εάν το καθεστώς των βρετανικών στρατιωτικών βάσεων στο νησί θα παραμείνει ανέγγιχτο.

Οποιαδήποτε λύση προκύψει μέσα από διαπραγματεύσεις θα πρέπει να καταστήσει τη ζωή καλύτερη, πιο ευημερούσα και ασφαλέστερη, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα, για όλες τις κοινότητες της Κύπρου. Αυτό θα αποτελέσει το κριτήριο της επιτυχίας.

Οι παραπάνω αποτελούν ορισμένες πρώτες και αναγκαστικά ατελείς επισημάνσεις. Ενδέχεται να ακολουθήσουν περισσότερες στην πορεία.

Στενό του Ορμούζ

Μια συμφωνία μεταξύ του Ιράν και του Ομάν για την επίβλεψη —όχι χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα— των θαλάσσιων οδών κατά μήκος του Στενού του Ορμούζ θα μπορούσε να γίνει ευπρόσδεκτη, όπως έχουν ήδη αφήσει να εννοηθεί κύκλοι με επιρροή στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα.

Υπάρχει, ωστόσο, σύνδεση με το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Το Ιράν και το Ομάν —το δεύτερο συνορεύει θαλάσσια με την Υεμένη— καλούνται να συνεργαστούν για τη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας σε αυτήν την αρτηρία του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου.

Η Μέση Ανατολή ως σύνολο — η αιώνια Μέση Ανατολή

Ο STRAVON δεν συμμερίζεται την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι τα τελευταία μόλις χρόνια έχει διαμορφωθεί μια εντελώς νέα γεωπολιτική πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή και ότι τα πάντα έχουν ανατραπεί. Αντιθέτως, παρατηρείται μια συνέχεια στα πρότυπα και στα προβλήματα, με αφετηρία το ανεπίλυτο ζήτημα της ίδρυσης παλαιστινιακού κράτους. Ας παρακολουθήσουμε τις επικείμενες ενδοπαλαιστινιακές εκλογές.

Επιπλέον, οι Κούρδοι στην πατρογονική τους γη εξακολουθούν, όπως πάντοτε, να είναι διαμοιρασμένοι μεταξύ τεσσάρων κρατών και να βρίσκονται στο έλεος ανεκπλήρωτων υποσχέσεων. Η γαλλική ρήση «Plus ça change, plus ça reste le même» —«όσο περισσότερο αλλάζουν τα πράγματα, τόσο περισσότερο παραμένουν ίδια»— ισχύει σε μεγάλο βαθμό για τη μονίμως ασταθή Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, διακρίνονται ορισμένες μεταβολές που ενδέχεται να έχουν βαθύ αντίκτυπο:

• Η απώλεια της αξιοπιστίας των ΗΠΑ έναντι των αραβικών μοναρχιών του Κόλπου: ο προστάτης αποδείχθηκε ανίκανος να προστατεύσει.
• Η Συρία έπαψε να αποτελεί κοσμικό κράτος.
• Το χάσμα μεταξύ του Ισραήλ και των γειτόνων του έχει διευρυνθεί. Η Σαουδική Αραβία δεν είναι διατεθειμένη να ενταχθεί σε μια τέτοια σύμπραξη, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Η κυριαρχία της θαλάσσιας δραστηριότητας, η σημασία των στρατηγικών σημείων συμφόρησης —όπως τα Στενά της Μαλάκκας και του Ορμούζ, το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, η Διώρυγα του Σουέζ, τα Δαρδανέλλια και ο Βόσπορος— και, γενικότερα, η επίδραση της θαλάσσιας ισχύος σε καιρό ειρήνης και πολέμου επιβεβαιώνονται και εκδηλώνονται διαρκώς.

Στράβων εξ Αμασείας
Αττική, Ευβοϊκός Κόλπος
6 Αυγούστου 2026

Υστερόγραφο — 7 Αυγούστου

Το κείμενο αυτό συντάχθηκε προτού γίνει γνωστή η συμφωνία της Μέκκας.

Μερικές πρώτες σκέψεις: Εδώ και κάποιο διάστημα φαίνεται ότι βρισκόταν σε εξέλιξη μια διεργασία σε τετραμερές επίπεδο, στην οποία περιλαμβανόταν και η Αίγυπτος. Γιατί, λοιπόν, η Αίγυπτος δεν συμμετέχει στο νέο αμυντικό σύμφωνο;

Ενδεχομένως επειδή το Κάιρο διαθέτει μια πιο μακροπρόθεσμη αντίληψη των συνθηκών στη Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή και στο Κέρας της Αφρικής από ό,τι οι τρεις χώρες που υπέγραψαν τη συμφωνία.

Το Κάιρο διατηρεί παραδοσιακά εγκάρδιες σχέσεις με την Ινδία. Παράλληλα, δεν επιθυμεί να απομακρυνθεί από την Κύπρο, το Ισραήλ και την Ελλάδα.

Πώς άραγε αντιμετωπίζουν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αυτήν την τριάδα των σουνιτών εταίρων τους;