Λευτέρης Τσουλφίδης: Η πολιτική χαμηλών επιτοκίων και η οικονομία της Τουρκίας

Print Friendly, PDF & Email
- Advertisement -

Τα πρόσφατα αρκετά χρόνια η ακολουθούμενη οικονομική πολιτική είναι της ποσοτικής χαλάρωσης, η οποία εσχάτως έχει ενισχυθεί έτι περαιτέρω λόγω της πανδημίας. Σύμφωνα με την εν λόγω πολιτική οι κεντρικές τράπεζες αυξάνουν την ποσότητα του χρήματος αγοράζοντας ομόλογα από το κοινό που το αποζημιώνουν με ισόποσες λογιστικές εγγραφές σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Η ιδέα της πολιτικής αυτής είναι ότι στη συνέχεια το επιπλέον χρήμα θα μειώσει τα επιτόκια και θα ενθαρρύνει τις επενδύσεις οδηγώντας τις οικονομίες στην οικονομική ανάπτυξη. Μια υπόθεση που μόνο μερικώς έχει υλοποιηθεί καθώς το επιπλέον χρήμα, κατά κανόνα, είτε αναδιαρθρώνει τους ισολογισμούς των τραπεζών σύμφωνα με τα απαιτούμενα (γνωστά ως Βασιλεία ΙΙ και ΙΙΙ) για να θεωρείται μια τράπεζα ασφαλής, είτε χρησιμοποιούνται για την αγορά τίτλων συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία θρυαλλίδων. Ο λόγος είναι ότι τα επιτόκια είναι μόνο μία (και όχι η πιο σημαντική) από τις πολλές μεταβλητές που επηρεάζουν τις επενδύσεις. Στο μεταξύ, ο πληθωρισμός στην Ε.Ε. αρχίζει να αποκτά τη δική του δυναμική και αν συνεχίσουν τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης χωρίς τις δημόσιες επενδύσεις, το πιθανότερο είναι να δούμε τόσο την αύξηση των επιτοκίων όσο και την επανεμφάνιση του στασιμοπληθωρισμού. Η ιδέα (πολύ παλιά και λησμονημένη) είναι ότι το επιτόκιο και ο πληθωρισμός συσχετίζονται θετικά.

Μια συσχέτιση που ο Ερντογάν και το επιτελείο του λαθεμένα την εκλαμβάνουν ως αιτιώδη σχέση σύμφωνα με την οποία ο πληθωρισμός ακολουθεί το επιτόκιο, δηλαδή φαίνεται να θεωρούν ότι μειώνοντας το επιτόκιο θα παρασύρουν προς τα κάτω και τον πληθωρισμό, μάταια όμως. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Το χειρότερο είναι ότι αφήνουν να θεωρηθεί ότι αρκεί η διοικητική παρέμβαση και η αγορά θα υπακούσει. Ωστόσο, η οικονομία έχει τους δικούς της νόμους που «λειτουργούν ανεξάρτητα από τη βούληση των ανθρώπων», ακόμη και αν αυτοί που είναι στα «πράγματα» έχουν μεγάλη πολιτική ισχύ. Τα ανωτέρω δεν μπορεί να μην είναι γνωστά, τόσο στον Ερντογάν όσο και στους επιτελείς του, αλλά η βαθύτερη επιδίωξή τους είναι να ικανοποιήσουν τον σκληρό πυρήνα των οπαδών τους που θεωρεί τον τόκο και το επιτόκιο κατακριτέα και, κατά συνέπεια, η μείωση των επιτοκίων (μέχρι ακόμη και τον μηδενισμό τους) κατά βάθος κρίνεται ως πολιτική προς την ορθή κατεύθυνση.

Με άλλα λόγια, οι πολιτικές μείωσης των επιτοκίων (δεν είναι και χαμηλά, στο 14% βρίσκονται μετά την τελευταία μείωση) συνάδουν με το θρησκευτικό φρόνημα μεγάλου μέρους του εκλογικού σώματος. Ο ίδιος ο Ερντογάν το γνωρίζει πολύ καλά και το επισημαίνει με κάθε ευκαιρία: «…Ποτέ δεν ήμουν των υψηλών επιτοκίων, ούτε τώρα είμαι ούτε και θα γίνω ποτέ…» ή «δεν τάσσομαι με όσους είναι υπέρ της αύξησης των επιτοκίων». Σε κάθε περίπτωση, με τον ετήσιο πληθωρισμό τον Νοέμβριο να εκτιμάται επισήμως στο 21,3% και τα επιτόκια στο 14%, κάποιος μικρή σημασία θα έδινε στο επιτόκιο προκειμένου να σχεδιάσει επενδυτική ή χρηματοδοτική πολιτική.

Με την πολιτική μείωσης επιτοκίων και την υποτιμημένη λίρα, η τουρκική κυβέρνηση προσδοκά αφενός μεγάλη αύξηση του τουρισμού, αφετέρου επενδύσεις. Πράγματι, η αισθητή πτώση των πραγματικών μισθών λόγω πληθωρισμού, μαζί με σειρά άλλων παραγόντων, υπόσχονται (χωρίς βέβαια να είναι εξασφαλισμένα) δελεαστικά κέρδη για τους υποψήφιους επενδυτές, είτε βραχυχρόνια σε τίτλους στο χρηματιστήριο, το οποίο σημειωτέον ακολουθεί ανοδική πορεία, είτε μακροχρόνια στην πραγματική οικονομία σε μεγάλα έργα υποδομών. Συνεπώς, η ακολουθούμενη πολιτική μπορεί να αποδώσει σε βάθος χρόνου, άλλωστε ο πληθωρισμός και η φτώχεια είναι φαινόμενα που ποτέ δεν έλλειψαν στην Τουρκία και ο κόσμος, ώς έναν βαθμό, τα έχει συνηθίσει και έχει μάθει να ζει με αυτά. Ωστόσο σήμερα, αντίθετα με ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν, διαπιστώνουμε ότι πλήττεται πολύ μεγαλύτερη μερίδα του πληθυσμού, η οποία διαβιοί, πλέον, υπό συνθήκες ακραίας φτώχειας.

Είναι γεγονός ότι η πολιτική μείωσης των επιτοκίων στην Τουρκία γίνεται διοικητικά και η κατακρήμνιση της λίρας μετατρέπεται σε διολίσθηση μέσω της πώλησης συναλλάγματος, το οποίο ανεξάρτητα από τις αντιφατικές εκτιμήσεις ως προς τη διαθέσιμη ποσότητα της κεντρικής τράπεζας, έχει ένα ανυπέρβλητο όριο που δεν είναι άλλο από την ογκούμενη δυσανασχέτηση της μεγάλη πλειονότητας του πληθυσμού. Οι διαμαρτυρίες, προς το παρόν, στρέφονται κατά της ακρίβειας, αλλά μέσω αυτής αναδύονται πολλά άλλα κακώς κείμενα που είναι πολύ πιθανόν να αναδειχτούν και να γίνουν και αυτά μέρος των κοινωνικών διεκδικήσεων. Αυτό που μπορεί να ανακόψει τη χειροτέρευση των κοινωνικών συνθηκών είναι η εγκατάλειψη της πολιτικής των χαμηλών επιτοκίων, πράγμα που είναι εξαιρετικά δύσκολο, χωρίς να είναι και απίθανο, για τον Ερντογάν να το κάνει.

Η διαρκώς μεταβαλλόμενη και η χειροτέρευση της οικονομίας στην Τουρκία ενδιαφέρει τις οικονομίες των χωρών της Ε.Ε. που, είτε έχουν επενδύσει σε τράπεζες είτε στην πραγματική οικονομία, υφίστανται τους κραδασμούς της τουρκικής οικονομίας. Για την Ελλάδα, ειδικότερα, οι ήδη τεταμένες σχέσεις των δυο χωρών αναμένεται να περάσουν από νέες δοκιμασίες. Εξυπακούεται ότι η ακολουθούμενη οικονομική πολιτική στην Τουρκία τροφοδοτεί την κοινωνική δυσαρέσκεια και από ένα σημείο και μετά η τουρκική εξωτερική πολιτική μπορεί να γίνει εντελώς απρόβλεπτη.

* Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

efsyn

spot_img

4 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Το άρθρο αυτό διέπεται από μια καθαρά ιικονομιστικη προσέγγιση ,που περιλαμβάνει εντούτοις κ μη ακριβή στοιχεία κ δυσκολεύεται να συνδέσει τις οικονομικές εξελίξεις της Τουρκίας με μια κοινωνική δυναμική αλλά κ με απλούς μαθηματικούς υπολογισμούς

    Κατ αρχήν δεν είναι ακριβες ότι στην Τουρκία αυξάνει η κοινωνική δυσαρεσκεια,λόγω ακριβείας,πτώσης της λίρας κλπ -αν ήταν έτσι ,και 10 απ’ τα 70 εκατομμύρια Τούρκων να εξεγείρονται στους δρόμους,ο Ερντογάν θα είχε πέσει προ πολλου.
    Αυτό όμως δεν έχει συμβεί,και ασφαλώς δεν οφείλεται σε μια εμφανή κ κατάφωρη καταπίεση από αστυνομία κλπ με τα τριτοκοσμικά μέτρα

    Δυσαρέσκεια για την ακρίβεια κλπ φαίνεται να εμφανίζεται,-κ να επιμένουν σ αυτήν τα Δυτικά ΜΝΕ-μινο στις 4 μεγάλες κεμαλικες Δυτικοστραφεις πόλεις της Τουρκιας-Αγκυρα Κων/πόλη,Σμύρνη κλπ,και όχι στις πολλαπλάσιες πόλεις της Τουρκικής επαρχίας ,όπου ζουν κάτοικοι που τα κεμαλικα καθεστώτα είχαν αγνοήσει κ υποβαθμίσει αλλά ο Ερντογάν τους πρόσεξε ,τους μικρεμπορους,μικροβιοτεχνες και “μπακλαβατζηδες”,τους εδοσε ζωή,οικονομία κ χρήματα.

    Το είχε πει άλλωστε ο ίδιος περίπου ως εξής:”Μην διαμαρτυρεστε -ειχατε κατά κεφ.εισοδημα 2 500 $,και σας ανέβασα στο 12000 την προηγ.δεκαετια.Τωρα αν πρέπει να πέσετε στα 7000, για να στηρίξουμε υποδομές κ εξοπλιστικά προγράμματα κ να γίνουμε περιφερειακή υπερδύναμη ,μην θυμάστε τα 12000 από όπου πέσατε,αλλά τα 2500 από όπου σας ανέβασα.!’

    Γίνεται κατανοητό ότι,εφ όσον αυτό ισχυει,ο Ερντογάν έχει ένα περιθώριο “ανοχής” από τον πληθυσμό τάξης 70 εκΧ 5000(12000-7000= 350 δις $….ήτοι δύο Ελληνικά ΑΕΠ!
    ..τεράστιο ποσό για να “παίξει” με την οικονομία ..
    ..ενώ θα ήταν ενδιαφέρον να αποτιμηθεί οικονομικά η αξία που αποδίδουν οι Τούρκοι στην υπερηφάνεια για το νέο ρόλο της Τουρκίας σαν περιφερειακή υπερδύναμη,που “παίζει” Ανατολή κ Δυση στα δάχτυλα

    Αυτό θα προέκυπτε από ένα δημοσιο ερώτημα π.χ.τύπου :”Τι μείωση εισοδήματος θα δεχόμασταν,για να γίνει η Πατρίδα σας Μεγάλη Δύναμη;”-σαν Ταμείο Εθνικής Υπερηφάνειας …

    Αυτό εξηγεί γιατί ο Τουρκικος λαός στο σύνολο του δεν εξεγείρεται κατά του Ερντογάν,παρά την οξύτατη και συνεχή δημόσια κριτική που του ασκούν ο Κιλισνταρογλου- ενας λογιατακος ηγέτης του CHP- στη θέση του Κεμάλ Ατατούρκ,αλλά μις Μεράλ Αξενερ, ηγέτις του ” Iyi Partisi”-“Καλού Κόμματος”…

    Αυτά οι Δυτικοί οικονομολόγοι ούτε τα κατανοούν,ούτε τα ερμηνεύουν σωστα-ολο πέφτει ο Ερντογάν κι όλο όρθιος είναι ..

    Είναι το τέλος των σκετα οικονομικών,αντιδιακςκτικων αναλύσεων…

    Αλέξης

  2. ΕΛΕΥΘΕΡΙΕ,
    ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΑΝΕΒΑΣΕ ΤΟ ΚΑΤΑ ΚΕΦ ΕΙΣΟΔ ΑΠΟ 2500€ ΣΕ 12000€ ΩΣ ΤΟ 2012 Κ ΟΤΑΝ ΤΟ ΚΑΤΕΒΑΣΕ ΣΕ 7000ΓΙΑ ΚΕΥΝΣΙΑΝΑ ΕΡΓΑ ΥΠΟΔΟΜΗΣ Κ ΑΜΥΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ ΤΟΥΣ ΕΙΠΕ :”ΣΑΣ ΑΝΕΒΑΣΑ ΠΟΛΥ -ΤΩΡΑ ΘΑ ΣΑΣ ΚΑΤΕΒΑΣΩ ΛΙΓΟ ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΟΥΜΕ ΜΕΓΑΛΗ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ-ΜΗΝ ΓΚΡΙΝΙΑΖΕΤΕ Κ ΜΗ ΘΥΜΑΣΤΕ ΤΑ 12000 ΠΟΥ ΕΠΕΣΑΝ ΣΤΑ7000,ΑΛΛΑ ΤΑ ΠΑΛΗΑ 2500 ΠΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΕΙΝΑΙ ΕΣΤΩ 7000

    ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΠΤΩΣΗ ΛΙΡΑΣ ΚΛΠ ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΣΤΙΣ 3-4 ΜΕΓΑΛΕΣ ΦΙΛΟΕΥΡΩΠ ΠΟΛΕΙΣ ΚΩΝ ΠΟΛΗ,ΑΓΚΥΡΑ ΣΜΥΡΝΗ 20 ΕΚ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ,ΕΝΩ ΟΙ ΑΛΛΟΙ 45 ΕΚ ΜΥΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΦΤΥΣΜΕΝΟΙ ΑΠ ΤΟΥΣ ΚΕΜΑΛΙΣΤΕΣ ΓΙΑ ΔΕΚΑΔΕΣ ΧΡΟΝΙΑ ΕΦΑΓΑΝ ΨΩΜΙ ΜΕ ΤΟΝ ΕΡΝΤΟΓΑΝ Κ ΔΕΝ ΤΟ ΞΕΧΝΟΥΝ

    ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ 12000-7000 =5000 $ ΕΠΙ 70 ΕΚ ΜΥΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΕΧΟΥΝ “ΜΑΞΙΛΑΡΙ” ΤΖΟΓΟΥ 70ΕΚΧ 5000= 350 ΔΙΣ $ =2 ΑΕΠ ΕΛΛΑΔΑΣ! ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΠΟΣΟ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΙΞΕΙ…

    ΓΙΑΥΤΟ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ
    ΚΟΙΝΩΝ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΟΠΟΥ Κ 10 ΕΚ ΝΑ ΞΕΣΗΚΩΝΟΝΤΑΝ ΘΑ ΧΕ ΠΕΣΕΙ.
    ΟΛΟ ΠΕΦΤΕΙ ΚΙ ΟΛΟ ΟΡΘΙΟΣ ΕΙΝΑΙ …ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΚΡΑΤΑ ΜΕ ΓΟ ΣΤΡΑΤΟ ,ΚΙ ΑΣ ΤΟΝ ΒΡΙΖΟΥΝ ΑΝΟΙΧΤΑ Κ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΤΑΤΑ ΚΙΛΙΣΝΤΑΡΟΓΛΟΥ Κ ΑΚΣΕΝΕΡ…

    ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ” ΕΡΝΤΟΓΑΝΟΜΙΚΣ” ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΑΤΑΝΟΟΥΝ ΟΙ ΣΤΑΤΙΚΟΙ ΔΥΤΙΚΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΔΕ ΒΛΕΠΟΥΝ ΚΑΤΩ ΑΠ ΤΑ ΝΟΥΜΕΡΑ ΤΙΣ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΕΔ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ

    ΧΑΙΡΕ
    ΑΛΕΞΗΣ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Διαβάστε ακόμα

Stay Connected

2,900ΥποστηρικτέςΚάντε Like
2,767ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
31,300ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής
- Advertisement -

Τελευταία Άρθρα