Με μια δήλωση ο Ντόναλντ Τραμπ έβαλε – προσωρινά – τέλος στον βομβαρδισμό του Ιράν. «Οι εκτελέσεις στο Ιράν σταμάτησαν, θα περιμένουμε και θα δούμε. Αν συνεχιστεί η αιματηρή καταστολή, οι ΗΠΑ δεν θα μείνουν αδρανείς», τόνισε, σπεύδοντας να προειδοποιήσει πως «κάθε καθεστώς μπορεί να πέσει».

Για την ώρα λοιπόν η επίθεση στο Ιράν… «παγώνει». Αλλά ανά πάσα στιγμή θα μπορούσε να συμβεί. Εξάλλου ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αποδείξει πως είναι ο «άρχοντας του απρόβλεπτου». Εκεί που παρουσιάζεται ως «TACO» (Trump Always Chickens Out, δηλαδή «ο Τραμπ πάντα το βάζει στα πόδια»), όπως συχνά τον χαρακτηρίζουν οι επικριτές του, την επόμενη στιγμή μπορεί να προχωρήσει σε ακραίες ενέργειες, όπως ο βομβαρδισμός του Ιράν τον Ιούνιο του 2025 ή η αρπαγή του Νικολάς Μαδούρο, μέσα από το προεδρικό μέγαρο της Βενεζουέλας.

Παρά την αλλοπρόσαλλη στάση του, ο Τραμπ φαίνεται τελικά να σταθμίζει – έστω με «σουρεαλιστικό» τρόπο – τα δεδομένα, τις δυνατότητες και τις συνέπειες. Στην παρούσα φάση, το ερώτημα δεν ήταν τόσο το πώς θα επιτεθεί στο Ιράν, αλλά γιατί – και εάν αξίζει – να το κάνει. Η επιθυμία του για ανατροπή του καθεστώτος είναι δεδομένη – και δημόσια δηλωμένη. Όμως για την τελική απόφαση, ο Τραμπ είχε τρία επιμέρους προβλήματα…

Το πρόβλημα του timing

Πληροφορίες τα τελευταία 24ωρα ανέφεραν πως παρότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν αποφασισμένος να χτυπήσει, δέχτηκε ισχυρές συστάσεις από το Ισραήλ, αλλά και από Αραβικά κράτη (Σ. Αραβία, Κατάρ και Ομάν) που βρίσκονται σε μόνιμη διαμάχη με την Τεχεράνη, πως δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για ένα χτύπημα. Συγκεκριμένα επισημάνθηκε στην αμερικανική ηγεσία ότι το Ιρανικό καθεστώς – παρά τις διαδηλώσεις – ενδεχομένως να μην έχει ακόμη αποδυναμωθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να αμερικανικά πλήγματα να αποτελέσουν το καθοριστικό χτύπημα για την ανατροπή του.

Ισραηλινοί και Άραβες υπογράμμισαν στην Ουάσινγκτον ότι είναι προτιμότερο να αναβληθεί η επίθεση, καθώς η κατάσταση στο Ιράν εξελίσσεται ραγδαία και μπορεί να αλλάξει γρήγορα προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Ο φόβος τους είναι πως ένα αμερικανικό χτύπημα θα μπορούσε τελικά να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα και να συσπειρώσει τους Ιρανούς, όπως συνέβη μετά την αμερικανική και ισραηλινή επίθεση τον περασμένο Ιούνιο.

Επιπλέον, σύμφωνα με τους New York Times, οι μοναρχίες του Κόλπου φοβούνται ότι οι συνέπειες μίας κλιμάκωσης ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν θα είναι εις βάρος και της δικής τους ασφάλειας, ενώ προειδοποίησαν τον Λευκό Οίκο και για τις πιθανές συνέπειες στις αγορές πετρελαίου. Φαίνεται μάλιστα να έχουν διαμηνύσει στις δύο πλευρές ότι δεν πρόκειται να εμπλακούν σε τυχόν σύγκρουση, ούτε θα επιτρέψουν τη χρήση του εναέριου χώρου τους, για χτυπήματα κατά του Ιράν.

Το καθεστώς Χαμενεΐ μπορεί να είναι αυτή τη στιγμή αντιδημοφιλές σε μεγάλο ποσοστό των πολιτών, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει πως είναι και αδύναμο. Και επιπλέον τα πρόσωπα που διεκδικούν την εξουσία, όπως ο εξόριστος Ρεζά Παχλαβί, απόγονος της δυναστείας που έλεγχε το Ιράν πριν την Ισλαμική Επανάσταση, δεν έχουν ιδιαίτερη υποστήριξη στη χώρα. «Μου είναι πολύ συμπαθής, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι θα είχε την αποδοχή των Ιρανών», σχολίασε και ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μια παραδοχή της απουσίας μιας εναλλακτικής με δυναμική.

Αναλυτές στην Washington Post σημειώνουν ότι «ενώ οι διαμαρτυρίες αποκαλύπτουν μια βαθιά δημόσια οργή, οι προσδοκίες για επικείμενη κατάρρευση του καθεστώτος μπορεί και να είναι μη ρεαλιστικές». Ή έστω πολύ φιλόδοξες. Επίσης πολλοί εκτιμούν πως ακόμη και ένα άμεσο χτύπημα κατά του Χαμενεΐ, εκτός από την αντίδραση που θα πυροδοτούσε, το πιθανότερο είναι πως δεν θα οδηγούσε σε μια αλλαγή καθεστώτος. Ο Ιρανός ηγέτης έχει ήδη καταρτίσει μια λίστα με τους πιθανούς διαδόχους του σε περίπτωση που σκοτωθεί.

Το πρόβλημα των στόχων

Οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν είναι δεδομένο πως έχουν υποστεί σοβαρό πλήγμα από τον 12ημερο πόλεμο με το Ισραήλ, τον περασμένο Ιούνιο. Όμως το πρόβλημα για τις ΗΠΑ είναι ο εντοπισμός των στόχων για ένα πλήγμα. Προφανώς δεν είναι δύσκολο να βρεθούν οι στρατιωτικές και πολιτικές εγκαταστάσεις του ιρανικού καθεστώτος. Αλλά η ακρίβεια των πληγμάτων σε πυκνοκατοικημένες πόλεις, όπως η Τεχεράνη, αποτελεί πάντα πρόκληση, ακόμη και για τον υπερσύγχρονο στρατό των ΗΠΑ. Οι απώλειες αμάχων σε αστικές περιοχές είναι πάντα μια σοβαρή πιθανότητα και μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να εξαγριώσει τους Ιρανούς κατά των ΗΠΑ και να απονομιμοποιήσει τις διαδηλώσεις.

Το πρόβλημα των δυνάμεων

Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως παρά την επιθετική ρητορική του προέδρου των ΗΠΑ, το Πεντάγωνο δεν έχει μετακινήσει δυνάμεις στην περιοχή. Αντιθέτως, σύμφωνα με τον Guardian, τους τελευταίους μήνες έχει καταγραφεί μείωση της αμερικανικής παρουσίας, γεγονός που περιορίζει τις στρατιωτικές επιλογές.

Από τον Οκτώβριο οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν αεροπλανοφόρα στη Μέση Ανατολή, καθώς το USS Gerald R. Ford μετακινήθηκε στην Καραϊβική το καλοκαίρι και το USS Nimitz αγκυροβόλησε σε λιμάνι της δυτικής ακτής των ΗΠΑ το φθινόπωρο. Αυτό σημαίνει ότι τυχόν αεροπορικά ή πυραυλικά πλήγματα κατά ιρανικών στόχων, ακόμη και κατά του ίδιου του Αγιατολάχ Χαμενεΐ, θα έπρεπε πιθανότατα να πραγματοποιηθούν από ή αμερικανικές και συμμαχικές βάσεις στη Μέση Ανατολή.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, όπως σημειώνει το NDTV, οι ΗΠΑ θα έπρεπε να ζητήσουν άδεια χρήσης βάσεων σε χώρες όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ομάν και η Σαουδική Αραβία, ενδεχομένως ακόμη και της βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι της Κύπρου, ενώ παράλληλα θα έπρεπε να προστατεύσουν αυτές τις βάσεις και τις χώρες που τις φιλοξενούν από πιθανά αντίποινα.

Το bomb or not to bomb;

Το σενάριο μιας επίθεσης στο Ιράν παραμένει πάντα στο τραπέζι, αλλά για την ώρα μπήκε στον «πάγο». Σύμφωνα με τη Washington Post, άλλες επιλογές που εξετάζονται περιλαμβάνουν την οικονομική πίεση με νέες κυρώσεις για αποδυνάμωση του ιρανικού καθεστώτος, τις κυβερνοεπιθέσεις στις υποδομές της ιρανικής κυβέρνησης, αλλά και μέτρα για την αντιμετώπιση των προσπαθειών της Τεχεράνης να μπλοκάρει τις επικοινωνίες των διαδηλωτών.

«Καθώς ο Τραμπ εξισορροπεί τις δημόσιες απειλές με τις ιδιωτικές αμφιβολίες, η αμερικανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει ένα γνωστό δίλημμα: αν θα κλιμακώσει την πίεση με την ελπίδα ουσιαστικής αλλαγής ή αν θα διακινδυνεύσει να εμπλακεί σε μια ακόμη ασταθή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή με απρόβλεπτες συνέπειες», σχολιάζει καταλήγοντας η Washington Post.

https://www.ieidiseis.gr/kosmos/672335/to-bomb-or-not-to-bomb-giati-o-tramp-pagose-to-chtypima-sto-iran/