Οι δικτατορίες του 21ου αιώνα δεν χρειάζονται τανκς, πραξικοπήματα και στρατιωτικούς νόμους. Υπάρχουν πολύ πιο «έξυπνοι» τρόποι για να επιβληθούν. Τρόποι θεσμικοί, νομικοί, επικοινωνιακοί. Τρόποι που διατηρούν το δημοκρατικό περίβλημα, αδειάζοντας όμως πλήρως το περιεχόμενο.
Η smart dictatorship δεν καταργεί τις εκλογές· τις αδειάζει. Δεν φιμώνει ανοιχτά· ποινικοποιεί επιλεκτικά. Δεν επιβάλλεται με τη βία· κυβερνά μέσω φόβου, εξάρτησης και ελέγχου.
Πρώτον: Νομιμοποιείς τη μειοψηφία
Διαμορφώνεις το εκλογικό και θεσμικό πλαίσιο έτσι ώστε να μπορείς να κυβερνάς με ένα μικρό κομμάτι του εκλογικού σώματος. Με αποχή, μπόνους, στρεβλώσεις και επικοινωνιακή υπεροπλία, μια κυβέρνηση μπορεί να εμφανίζεται «πανίσχυρη» ενώ στην πραγματικότητα στηρίζεται σε ένα ισχνό ποσοστό της κοινωνίας. Η εξουσία δεν αντλείται από τη λαϊκή πλειοψηφία, αλλά από τη θεσμική μηχανική.
Δεύτερον: Ελέγχεις την πληροφορία
Τα Μέσα Ενημέρωσης δεν χρειάζεται να φιμωθούν. Αρκεί να ταΐζονται. Δημόσιο χρήμα, διαφημιστικά πακέτα, «λίστες», κρατικές χορηγίες και επιλεκτική πρόσβαση στην εξουσία. Ο στόχος δεν είναι η πολυφωνία, αλλά η μονοκαλλιέργεια υποστήριξης. Ό,τι δεν χειροκροτεί, εξαφανίζεται. Ό,τι κριτικάρει, στιγματίζεται.
Τρίτον: Συγκεντρώνεις την εξουσία
Όλα περνούν από το γραφείο σου. Το βαφτίζεις «επιτελικό κράτος», αλλά στην πράξη πρόκειται για κάθετη συγκέντρωση εξουσιών. Υπουργεία, ανεξάρτητες αρχές, μηχανισμοί ελέγχου λειτουργούν υπό άμεση ή έμμεση καθοδήγηση του κέντρου. Η διάκριση των εξουσιών παραμένει στα βιβλία, όχι στην πράξη.
Τέταρτον: Ελέγχεις τη Δικαιοσύνη
Η δικαιοσύνη δεν χρειάζεται να καταλυθεί. Αρκεί να επιλέγει πότε και σε ποιον θα παρέμβει. Δεν κινείται για μεγάλα σκάνδαλα, κρατική διαφθορά ή δομικές ευθύνες εξουσίας. Κινείται όμως αστραπιαία όταν κάποιος πολίτης ξεφεύγει από το επιτρεπτό πλαίσιο λόγου.
Είναι χαρακτηριστική χρκτηριστική η περίπτωση του νεραού αγρότη Θωμά Μόσχου, που κλητεύθηκε από την Ωραία Κοιμωμένη σε άλλες περιπτώσεις, τον Άρειο Πάγο για «διασπορά ψευδών ειδήσεων» σχετικά με το εμβόλιο της ευλογιάς.
Η δικαιοσύνη στην Ελλάδα δεν υπάρχει για να προστατεύει τον πολίτη. Υπάρχει για να πειθαρχεί τον πολίτη. Όταν χρειάζεται, επεμβαίνει. Όταν δεν χρειάζεται, σιωπά.
Ο «επικίνδυνος» αγρότης
Και εδώ η ειρωνεία αγγίζει το παράλογο. Ο Θωμάς Μόσχος δεν είναι τυχαίος. Νέος αγρότης, μορφωμένος, με βαθιά γνώση της βιολογικής καλλιέργειας, με πραγματική αγάπη για τη γη και τα ζώα του. Το 2023 βραβεύτηκε ως ο καλύτερος βιοκαλλιεργητής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τέτοιους ανθρώπους θα έπρεπε να προβάλλει ένα υγιές κράτος. Αντί γι’ αυτό, τον κλητεύει. Όχι επειδή διέπραξε έγκλημα, αλλά επειδή μίλησε. Επειδή εξέφρασε άποψη. Επειδή δεν ευθυγραμμίστηκε απόλυτα.
Αυτός είναι ο ορισμός της smart dictatorship:
δεν φοβάται τους ανίκανους· φοβάται τους ικανούς που σκέφτονται.
Ευρωπαϊκό μοντέλο αυταρχισμού
Όποιος νομίζει ότι αυτά είναι «ελληνική ιδιαιτερότητα» κάνει λάθος. Στη Γερμανία διώκονται πολίτες για κριτική σε κυβερνητικούς αξιωματούχους. Στην Ευρώπη οικοδομείται ένα νέο δόγμα: ελευθερία λόγου υπό όρους. Όχι με λογοκρισία, αλλά με ποινικοποίηση.
Συμπέρασμα
Η smart dictatorship δεν χρειάζεται στρατιωτικές μπότες. Χρειάζεται:
- ελεγχόμενα ΜΜΕ
- επιλεκτική δικαιοσύνη
- συγκεντρωτική εξουσία
- και πολίτες φοβισμένους ή κουρασμένους
Η δημοκρατία δεν πεθαίνει με πραξικόπημα.
Πεθαίνει σιωπηλά, νόμιμα και «έξυπνα».
Καληνύχτα
