Του Thomas Bordeaux
CNN, Λονδίνο
Gianluca Mezzofiore
Νέες δορυφορικές εικόνες από αρκετές καίριες στρατιωτικές βάσεις στην Αραβική Χερσόνησο υποδηλώνουν ότι το Ιράν επιχειρεί να αποδυναμώσει την αεράμυνα καταστρέφοντας αμερικανικής κατασκευής ραντάρ, τα οποία εντοπίζουν εισερχόμενους πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Το σύστημα ραντάρ μιας αμερικανικής πυραυλικής συστοιχίας THAAD στην Ιορδανία επλήγη και, σύμφωνα με όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, καταστράφηκε κατά τις πρώτες ημέρες των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων κατά του Ιράν, όπως προκύπτει από δορυφορική εικόνα που λήφθηκε τη Δευτέρα.
Κτίρια που στέγαζαν παρόμοια συστήματα ραντάρ επλήγησαν επίσης σε δύο τοποθεσίες στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σύμφωνα με ανάλυση του CNN, αν και παραμένει ασαφές αν ο εξοπλισμός υπέστη ζημιές.
Το ραντάρ αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του προηγμένου συστήματος αναχαίτισης πυραύλων, το οποίο χρησιμοποιείται για την εμπλοκή και καταστροφή βαλλιστικών πυραύλων καθώς αυτοί κατευθύνονται προς τον στόχο τους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν οκτώ συστοιχίες THAAD, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν δύο και η Σαουδική Αραβία μία. Η συγκεκριμένη συστοιχία βρισκόταν στην Αεροπορική Βάση Muwaffaq Salti στην Ιορδανία, σε απόσταση άνω των 500 μιλίων από το Ιράν.
Το σύστημα ραντάρ των THAAD είναι το μεταφερόμενο ραντάρ AN/TPY-2, το οποίο κατασκευάζεται από τη Raytheon. Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό της Υπηρεσίας Πυραυλικής Άμυνας (Missile Defense Agency) για το 2025, το κόστος του ανέρχεται σε ποσό που προσεγγίζει τα 500 εκατομμύρια δολάρια.
Η εικόνα δείχνει δύο κρατήρες διαμέτρου περίπου 13 ποδών στην άμμο κοντά στο ραντάρ, γεγονός που υποδηλώνει ότι ενδέχεται να απαιτήθηκαν πολλαπλές προσπάθειες για να πληγεί το σύστημα, το οποίο αναπτύσσεται σε πέντε ρυμουλκούμενες μονάδες μήκους 40 ποδών. Όλες φαίνεται είτε να έχουν καταστραφεί είτε να έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.
Το ραντάρ και η συστοιχία THAAD βρίσκονταν στη Muwaffaq τουλάχιστον από τα μέσα Φεβρουαρίου και φαίνεται να επλήγησαν την 1η ή τη 2α Μαρτίου. Η βάση αυτή έχει αποτελέσει κέντρο έντονης δραστηριότητας για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε δορυφορικές εικόνες που ελήφθησαν πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών, διακρίνονταν πάνω από 50 μαχητικά αεροσκάφη στον διάδρομο στάθμευσης, μαζί με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και μεταγωγικά. Δεκάδες στεγασμένοι χώροι αεροσκαφών πιθανότατα φιλοξενούσαν και άλλα αεροπλάνα, τα οποία παρέμεναν κρυμμένα από τη δορυφορική παρατήρηση.
Ενδέχεται, μάλιστα, να μην πρόκειται για το μοναδικό ραντάρ THAAD που επλήγη κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου με το Ιράν.
Τουλάχιστον τρία κτίρια σε στρατιωτική εγκατάσταση κοντά στο Ruwais και τέσσερα σε εγκατάσταση στο Sader, αμφότερα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, υπέστησαν ζημιές μεταξύ 28 Φεβρουαρίου και 1ης Μαρτίου. Ανάμεσα στα κτίρια που επλήγησαν περιλαμβάνονταν και διαμπερείς υπόστεγοι οχημάτων, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για τη στέγαση συστημάτων ραντάρ των συστοιχιών THAAD και στις δύο τοποθεσίες.
Το CNN κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το συγκεκριμένο ζεύγος εγκαταστάσεων φιλοξενούσε συστοιχίες και ραντάρ THAAD, έπειτα από εξέταση δορυφορικών εικόνων που κατέδειξαν την παρουσία τους στο Sader και στο Ruwais ήδη από το 2016 και το 2018 αντιστοίχως. Στις εικόνες, στοιχεία των συστημάτων ραντάρ διακρίνονται τακτικά ακριβώς έξω από τα υπόστεγα των οχημάτων.
Το CNN δεν ήταν σε θέση να εξακριβώσει άμεσα αν οι συγκεκριμένες θέσεις πυραυλικής άμυνας χρησιμοποιούνταν για τη φιλοξενία συστοιχιών THAAD που ανήκουν στον αμερικανικό στρατό ή εκείνων των δύο που είχαν πωληθεί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Επίσης, δεν ήταν άμεσα διαθέσιμες δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης, ώστε να διαπιστωθεί αν τα συστήματα ραντάρ βρίσκονταν πράγματι στις θέσεις τους κατά τον χρόνο των πληγμάτων.
Η πρόκληση ζημιών στο ραντάρ δεν καθιστά το σύστημα THAAD πλήρως ανενεργό, επισημαίνουν ειδικοί, καθώς υπάρχουν και άλλα μέσα και εναλλακτικές διαμορφώσεις· ωστόσο, αναμφίβολα μειώνει τις επιχειρησιακές του δυνατότητες και την ευελιξία του.
Ο N.R. Jenzen-Jones, ειδικός σε ζητήματα πυρομαχικών και διευθυντής της ερευνητικής εταιρείας Armament Research Services (ARES), δήλωσε στο CNN ότι το ραντάρ δεν μπορεί να αντικατασταθεί εύκολα και χαρακτήρισε την απώλειά του σημαντική.
«Το ραντάρ AN/TPY-2 αποτελεί ουσιαστικά την καρδιά της συστοιχίας THAAD, καθώς επιτρέπει την εκτόξευση πυραύλων αναχαίτισης και συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας δικτυωμένης εικόνας αεράμυνας», ανέφερε. «Πρόκειται επίσης για εξοπλισμό εξαιρετικά υψηλού κόστους. Η απώλεια ακόμη και ενός μόνο ραντάρ αυτού του τύπου θα συνιστούσε επιχειρησιακά σημαντικό γεγονός. Είναι πιθανό ότι μια μονάδα αντικατάστασης θα πρέπει να αναπτυχθεί εκ νέου από άλλη τοποθεσία, κάτι που θα απαιτήσει χρόνο και προσπάθεια».
Το THAAD διαθέτει ευρεία ζώνη εμπλοκής, γεγονός που του επιτρέπει να χρησιμοποιείται για την προστασία μεγάλων περιοχών, σημείωσε ο Jenzen-Jones. «Ωστόσο, χρειάζεται επίσης να λειτουργεί σε πολυεπίπεδη διάταξη με άλλα συστήματα (αντιβαλλιστικής άμυνας) και αεράμυνας, όπως το Patriot, ώστε να εξασφαλίζεται επαρκής κάλυψη έναντι διαφορετικών ειδών απειλών και να παρέχεται ένα ορισμένο επίπεδο προστασίας και στην ίδια τη συστοιχία», πρόσθεσε.
Την Τετάρτη, το CNN μετέδωσε ότι οι ιρανικές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων και εγκαταστάσεων σε ολόκληρη την Αραβική Χερσόνησο έθεσαν στο στόχαστρο και προκάλεσαν ζημιές σε εξοπλισμό επικοινωνιών, ραντάρ και συλλογής πληροφοριών, σε μια προφανή προσπάθεια να αποκοπούν οι εγκαταστάσεις αυτές από τον έξω κόσμο.
Επιπλέον, δορυφορικές εικόνες καταγράφουν ζημιές σε αμερικανικής κατασκευής καταριανό σύστημα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης στο Umm Dahal, σύμφωνα με εικόνες που ανέλυσε ο Sam Lair, ερευνητικός συνεργάτης στο James Martin Center for Nonproliferation Studies.
Εκπρόσωπος του Πενταγώνου δήλωσε στο CNN: «Για λόγους επιχειρησιακής ασφάλειας, δεν πρόκειται να σχολιάσουμε την κατάσταση συγκεκριμένων επιχειρησιακών δυνατοτήτων στην περιοχή». Το CNN έχει επίσης απευθυνθεί στις αρχές της Ιορδανίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Κάτοικοι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ανέφεραν αυξημένη δραστηριότητα μαχητικών αεροσκαφών πάνω από τη χώρα την Τετάρτη. Την Τρίτη, ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό δήλωσε ότι η Γαλλία έχει αναπτύξει μαχητικά αεροσκάφη Rafale στον εναέριο χώρο των ΗΑΕ, προκειμένου να προστατεύσει τις στρατιωτικές της βάσεις εκεί. Δεν έδωσε, ωστόσο, περισσότερες διευκρινίσεις για τις αποστολές που εκτέλεσαν τα αεροσκάφη αυτά ούτε για το αν συμμετείχαν στην κατάρριψη μη επανδρωμένων αεροσκαφών ή πυραύλων που ενδεχομένως απειλούσαν τις βάσεις.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν αναφέρει σημαντική μείωση στον αριθμό των πυραύλων που εκτοξεύονται εναντίον του εδάφους τους από την έναρξη του πολέμου, με τον αριθμό να υποχωρεί σε επτά πυραύλους την Πέμπτη, έναντι 137 το Σάββατο, δηλαδή την πρώτη ημέρα της σύρραξης.
Ωστόσο, οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη συνεχίστηκαν με αμείωτη συχνότητα και πλέον συνιστούν το μεγαλύτερο μέρος των επιθέσεων κατά των ΗΑΕ. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία φιλοξενούν αμερικανικά στρατεύματα στην Αλ Ντάφρα, συγκαταλέγονται μεταξύ των αραβικών κρατών του Κόλπου που έχουν βρεθεί περισσότερο στο στόχαστρο, έχοντας δεχθεί 1.072 επιθέσεις με drones και 196 βαλλιστικούς πυραύλους.
