του Δρ. Ηρακλή Γωνιάδη
Λογικό και αναμενόμενο να επιδιώκεις προκοπή και καταξίωση στον τόπο σου αναζητώντας το χώρο εκδίπλωσης των προσόντων τα οποία κατέκτησες συνδυάζοντάς τα με την επιχειρηματική ιδέα ή ευκαιρία δημιουργίας της νεοφυούς επιχείρησής σου. Καθόλου κατακριτέο προκειμένου να αποφύγεις το brain drain το οποίο εξακολουθεί να ταλανίζει τη χώρα-παρά τους περί του αντιθέτου ισχυρισμούς των κυβερνώντων- ελπίζοντας πως θα διαψεύσεις το παλαιόθεν ειπωθέν και πλειστάκις βεβαιωθέν: ουδείς προφήτης στον τόπο του! Στην προσπάθειά σου αυτή πρέπει να λάβεις υπόψη ότι η επιχειρηματική ιδέα (καινοτομία ή ευκαιρία) μπορεί μεν να πυροδοτήσει την εκκίνησή της αλλά όχι και να διασφαλίσει τη διαρκή κίνησή της στο επιχειρηματικό στερέωμα καθώς απαιτούνται περισσότερα «καύσιμα», είτε αφορούν στις επιχειρηματικές σου δεξιότητες είτε στην εξίσου σημαντική τακτική ανανέωση των προτάσεών σου προς την αγορά που στοχεύεις.
Η όποια επιχειρηματική σου ιδέα, με άλλα λόγια, χωρίς τις απαραίτητες δεξιότητες διαχείρισής της πολύ σύντομα (τρία με πέντε χρόνια) καθίσταται θνησιγενής κληροδοτώντας υποχρεώσεις προς τρίτους (ιδιώτες και κράτος) ικανές να σε βυθίσουν οικονομικά και, κυρίως, ψυχολογικά. Συνήθης περίπτωση επιχειρηματικής αποτυχίας και όχι αποτυχημένης καινοτομίας! Συνεπώς, δεν είναι αρκετό να αισθάνεσαι πως είναι αρκετή να σε γλυτώσει από την ανωνυμία του brain drain προς χώρες οι οποίες αναγνωρίζουν εμπράκτως επωνυμία και δεξιότητες στον φορέα τους παρέχοντάς του όλα τα μέσα διαμόρφωσης μιας αντάξιας της επένδυσής τους σταδιοδρομίας και ποιότητας ζωής. Πρέπει και να την υποστηρίξεις στο ιδιαίτερα αντιπαραγωγικό εγχώριο περιβάλλον, εξοπλισμένος κατάλληλα προκειμένου να διαμορφώσεις συνθήκες αξιοπρεπούς διαβίωσης με όχημα τη νέα σου επιχείρηση η βιώσιμη πορεία της οποίας εξαρτάται από την ανθεκτικότητά της.
Κατά την προσπάθειά σου αυτή οφείλεις, επιπλέον, να αποφύγεις και κάποιες κακοτοπιές συναισθηματικού τύπου καθώς δεν έχεις την πολυτέλεια αυτή σε ένα εχθρικό προς την επιχειρηματικότητα περιβάλλον, πόσο μάλλον όταν πρέπει να φοράς πολλά «καπέλα» αρκετά των οποίων περιλαμβάνουν επαναλαμβανόμενες και χρονοβόρες εργασίες μιας καθημερινότητας με έντονους ρυθμούς αλλαγών. Πρόσεχε, τα λάθη συναισθήματος κοστίζουν περισσότερο από εκείνα της λογικής και η πιθανή σου πίστη ότι κατέχεις την απόλυτη αλήθεια περί του τι συμφέρει στην αγορά χωρίς να την έχεις τσεκάρει ως προς τις ανάγκες της και την αγοραστική της δυνατότητα, είναι πολύ πιθανό να σε εκτροχιάσει. Η αισιοδοξία και η αυτοπεποίθηση είναι απαραίτητα συστατικά του εγχειρήματός σου όταν αυτό εδράζεται στα αποτελέσματα της έρευνάς σου πως αυτό που προτείνεις λύνει πληρέστερα κάποιο υπαρκτό πρόβλημα με ανταγωνιστική σχέση μεταξύ αξίας και τιμής.
Δημιουργώντας, δε, μια μικρότερη βιώσιμη εκδοχή της πρότασής σου, εκτός από την αποδοχή της, είναι δυνατό να επιτύχεις και κάποια έσοδα τα οποία θα στηρίξουν τις δαπάνες περαίωσης της επένδυσης (πόσο μάλλον όσο περιμένεις την-καθυστερημένη- επιχορήγηση από κάποιο «αναπτυξιακό» πρόγραμμα στο οποίο εντάχθηκες) ή εγκαθίδρυσης της επιχείρησης, ή και κάλυψης πιθανών λαθών απειρίας της οικονομικής σου διαχείρισης. Ένα ελάχιστα βιώσιμο προϊόν/υπηρεσία και μικρές οικονομικές αποφάσεις, δηλαδή, μπορούν να σε κρατήσουν εδώ (brain remain) επικαιροποιώντας διαρκώς την πληροφόρησή σου για τα τρέχοντα της αγοράς και τις τάσεις συγκέντρωσής της σε λίγους «παίκτες» από την κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Οφείλεις, επίσης, να γνωρίζεις το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη χώρα μας καθώς, παρά το πλήθος των κανονισμών και των προγραμμάτων ενίσχυσής τους από την Ε. Ένωση, είναι πολύ ρευστό για να επαναπαυθείς στα όσα ήξερες χθες με δεδομένη την πρακτική της κυβέρνησης να επιδιώκει «πλεονάσματα» αποδομώντας κρατικές δομές και αγορά, ή να εξυπηρετεί συμφέροντα των «ευεργετών» της με αποφάσεις πρόσκαιρης ενίσχυσης των εσόδων τους. Για παράδειγμα, την περίοδο 2019-2025 έγιναν έξι, τουλάχιστον, αλλαγές του φορολογικού και ηλεκτρονικού συστήματος πληρωμών (Mydata, pos, ταμειακές μηχανές κλπ.) συνεπεία των οποίων αντικαταστάθηκαν χιλιάδες συσκευές σε κόστος (απρόβλεπτο, συνήθως) των επιχειρήσεων.
Η προσφυγή στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), έστω και μέσω των δωρεάν εφαρμογών όπως το ChatGPT, το Perplexity, το Gemini κλπ., θέτοντας την ακριβέστερη δυνατή ερώτηση για την άγνοια ή την απορία περί τα εκάστοτε ισχύοντα στο υπερρευστό επιχειρηματικό περιβάλλον της χώρας μας, θα σου παρέχει μια εικόνα ή ένα ερέθισμα για να ψαχθείς περισσότερο μέσα από εξειδικευμένες ιστοσελίδες σαν, π.χ., το taxheaven.gr κ.ά, χωρίς να αποκλείεις τον Φοροτεχνικό-Λογιστή σου, σημαντικό συνοδοιπόρο στην επιχειρηματική σου διαδρομή για να τον επιλέξεις επιπόλαια. Με τα ίδια εργαλεία ΤΝ, επιπλέον, μπορείς να διατηρείς επικαιροποιημένη της εικόνα του ανταγωνισμού σου εντοπίζοντας, πιθανώς, νέες ευκαιρίες πλήρωσής των κενών του έχοντας κατά νου πως η τύχη βρίσκεται εκεί όπου η προετοιμασία συναντά την ευκαιρία!
Μια άλλη, προς αποφυγή, πολυτέλεια είναι δυνατό να προκαλέσει η έπαρση της επιχειρηματικής σου εκκίνησης και η πιθανή βιασύνη να δημιουργήσεις μια αυλή από ακόλουθους και όχι από ανθρώπους ικανούς να συνδράμουν στο όνειρο. Προβαίνοντας, δηλαδή, σε επιπόλαιες-ίσως και περιττές- προσλήψεις στελεχών στους οποίους δεν μπορείς να εμπιστευθείς την εκχώρηση εξουσίας και ευθύνης στη λήψη αποφάσεων επιδιώκοντας την αποσυμφόρησή σου και τη μείωση του στρες το οποίο βιώνεις ένεκα των πολλών «καπέλων», όπως επισημάνθηκε προηγουμένως. Όταν περιβάλλεσαι από ακόλουθους δημιουργούνται εντάσεις κατά την προσπάθειά τους να κερδίσουν την εύνοιά σου φορτώνοντάς σε με πρόσθετες έγνοιες, διαβρώνοντας κάθε προσπάθεια επίτευξης και καθιέρωσης σχέσεων εμπιστοσύνης διαχέοντας, συγχρόνως, μια αρνητικότητα στην αγορά.
Η εμπιστοσύνη δεν είναι μόνο απαραίτητη για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού, αλλά συνιστά και την «πρώτη ύλη» της δημιουργικότητας για τη δημιουργία κουλτούρας καινοτομίας εντός των δομών του. Συνεπώς, δεν θέλεις αυλή αλλά ομάδα-όταν κριθεί άκρως αναγκαίο, επιμένω- με ισχυρές διαπροσωπικές σχέσεις των οποίων καταλύτης είσαι εσύ αποτρέποντας το μηδενικό άθροισμα της εξυπνάδας των μελών της, καθιστώντας τις συγκρούσεις ή τριβές ομόρροπες προς τους στόχους της επιχείρησής σου. Σημαντικό για τούτο είναι να υπάρχει κοινή ζωή και έξω από το εργασιακό περιβάλλον για την περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων και της αίσθησης ενός κοινού σκοπού η επίτευξη του οποίου εξυπηρετεί κάθε μέλος της.
Καθώς «η τιμή είναι το μοναδικό στοιχείο του μίγματος μάρκετινγκ το οποίο αποφέρει έσοδα» ενώ «όλα τα άλλα-προϊόν, διανομή και προώθηση- προκαλούν έξοδα», όπως το έθεσε ο Ph. Kotler, πολύ σημαντική στη διαμόρφωσή της είναι η κατανόηση της πρότασης αξίας από τον υποψήφιο πελάτη, όχι μόνο για την αποδοχή της αλλά και για την έναρξη σχέσεων εμπιστοσύνης μαζί του προκειμένου να διατηρηθεί στο πελατολόγιό σου επαναλαμβάνοντας τις αγορές του. Η επανάληψη είναι αυτή που διασφαλίζει την κερδοφορία σου, οπότε μην αντιμετωπίζεις την πώληση ως το τέλος μιας συναλλαγής αλλά σαν την αρχή μιας σχέσης! Ενισχυτική των προσπαθειών σου είναι και η «φιλικότητα» της πρότασής σου, δηλαδή, η ευκολία χρήσης της με την υφιστάμενη τεχνογνωσία και τον εξοπλισμό του αγοραστή-χρήστη ώστε να μη συνεπάγεται πρόσθετο κόστος· η φθηνή κτήση με ακριβή χρήση αποτρέπει την αγορά της.
Η αναφορά στις δυσκολίες[1] διασφάλισης βιωσιμότητας της επιχείρησής σου δεν εξαντλείται σε ένα άρθρο οπότε είναι εξυπνότερο και συγχρόνως πρακτικό να καταφεύγεις και σε πολλές άλλες πηγές πληροφόρησής σου (βιβλία, διαδίκτυο, τεχνητή νοημοσύνη κλπ.) ώστε να διατηρείς αδιάλειπτη επαφή με μια πραγματικότητα η οποία στην «Ελλάδα του Μητσοτάκη» βομβαρδίζεται συνεχώς από μέτρα επαύξησης του κόστους λειτουργίας της, όπως άλλωστε και της ύπαρξης του καθενός μας. Η συγκέντρωση της αγοράς σε ολίγους «μεγάλους» παίκτες παρέχει τη δυνατότητα οικονομικής στήριξης κομμάτων και πολιτευτών αλλά όχι και την ανάπτυξή της καθώς ολιγαρχία και καινοτομία κινούνται σε ασύμπτωτα πεδία.
[1] Βλ. Πλοηγός στα αχαρτογράφητα νερά της επιχειρηματικότητας, Εκδόσεις Μπαρμπουνάκη, Θεσσαλονίκη 2022.
