Του Alec Mally, Αθήνα – Πρώην Γενικού Προξένου των ΗΠΑ στη Θεσσαλονίκη
Το Αμερικανικό Προξενείο στη Θεσσαλονίκη. Photo: financenews.gr
Πλέον, το κοινό έχει ενημερωθεί από τα μέσα ενημέρωσης ότι ένας μεγάλος αριθμός πρεσβειών και προξενείων των Ηνωμένων Πολιτειών εξετάζονται για ενδεχόμενο κλείσιμο, με τον αριθμό αυτό να έχει αυξηθεί σημαντικά από περίπου έξι στην Ευρώπη προηγουμένως. Ανάμεσα στις προξενικές εγκαταστάσεις που εξετάζονται – συνολικά δεκαεπτά – περιλαμβάνεται και το Γενικό Προξενείο των ΗΠΑ στη Θεσσαλονίκη, μαζί με δύο στη Γερμανία, πέντε στη Γαλλία και δύο στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, για να αναφέρουμε μερικά.
Αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο για το προσωπικό του Γενικού Προξενείου μας στη Θεσσαλονίκη. Από τότε που ολοκληρώθηκε η θητεία μου ως Γενικός Πρόξενος το 2004, γνωρίζω τουλάχιστον δύο αποτυχημένες προσπάθειες για το κλείσιμό του, συνήθως μετά από εισηγήσεις επιθεωρητικών ομάδων που αξιολογούν την αξία του προξενείου με βάση πολλαπλά κριτήρια – όχι μόνο την παροχή υπηρεσιών στους Αμερικανούς κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι αποτελούν μια ιδιαίτερα δραστήρια κοινότητα στη βόρεια Ελλάδα.
Αυτοί οι «λογιστάδες» του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δείχνουν μικρό ενδιαφέρον για τον αντίκτυπο που έχουν οι προτάσεις τους στις διμερείς σχέσεις, στις διαπροσωπικές επαφές και στα γεωπολιτικά δεδομένα, και επικεντρώνονται κυρίως στο κόστος. Είναι φανερό πως το Υπουργείο Κυβερνητικής Αποδοτικότητας του Elon Musk (DOGE) έχει εμπλακεί, όμως όπως σημειώθηκε και νωρίτερα, οι εσωτερικές διαδικασίες του Υπουργείου αξιολογούν επίσης τη χρησιμότητα κάθε ευρωπαϊκού προξενείου σε σύγκριση με άλλα που επιτελούν παρόμοιο έργο σε γειτονικές χώρες. Δεν πρόκειται μόνο για «λογιστικά μυαλά»: έχουν υπάρξει και προτάσεις από ανώτερα στελέχη της Πρεσβείας μας στην Αθήνα για μετατροπή της Θεσσαλονίκης σε Εικονική Διπλωματική Παρουσία (Virtual Presence Post – VPP), που στην πράξη σημαίνει αποκλειστικά διαδικτυακές υπηρεσίες χωρίς φυσική παρουσία διπλωματών στην πόλη. Άλλη μια κακή ιδέα που, ευτυχώς, δεν προχώρησε.
Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι πολλά από αυτά τα σχέδια για κλείσιμο λόγω κόστους θα προχωρήσουν, καθώς αναμένεται αντίδραση από ομάδες πολιτών και ομογενειακά λόμπι, τα οποία ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη. Το Γενικό Προξενείο Θεσσαλονίκης έχει ενισχυθεί στελεχιακά τα τελευταία χρόνια, με τρεις Αμερικανούς διπλωμάτες πλέον να υπηρετούν εκεί – σημαντική αύξηση σε σύγκριση με το πρόσφατο παρελθόν, όταν λειτουργούσε για μεγάλο διάστημα με μόλις έναν διπλωμάτη.
Η γεωπολιτική σημασία της Θεσσαλονίκης – και πλέον και της Αλεξανδρούπολης – ως κόμβοι άμυνας και διαμετακόμισης για το ΝΑΤΟ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς και ο ρόλος της βόρειας Ελλάδας ως περιφερειακός ενεργειακός κόμβος, κέντρο τεχνολογίας, αμερικανικής εκπαίδευσης και καινοτομίας, έχουν αυξήσει κατακόρυφα τη στρατηγική αξία της διατήρησης μιας δυναμικής διπλωματικής παρουσίας στην περιοχή – γι’ αυτό και η αύξηση προσωπικού.
Είναι πιθανόν να υπάρξει περιθώριο για μερική αναδιάρθρωση αντί για πλήρες κλείσιμο του Προξενείου, όπως έχουμε ξαναδεί σε παλαιότερες φάσεις προσαρμογής της πολιτικής μας στην περιοχή. Διαχρονικά, το Γενικό Προξενείο Θεσσαλονίκης αποτέλεσε ένα κρίσιμο παρατηρητήριο για τα Βαλκάνια, στη συνέχεια ένα κέντρο συντονισμού για τη δημιουργία των πρεσβειών μας στην περιοχή, σημείο εξωστρέφειας προς τον ελληνικό πληθυσμό εκτός πρωτεύουσας, και σήμερα παρέχει υπηρεσίες απαραίτητες για τη στήριξη του πολέμου στην Ουκρανία και την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι οποιαδήποτε απόφαση για τη Θεσσαλονίκη θα προκαλέσει αντιδράσεις στις επικείμενες ακροάσεις της Γερουσίας για την επικύρωση της υποψηφιότητας της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ ως νέας Πρέσβειρας των ΗΠΑ – μια υποψήφια με άμεση πρόσβαση στον Πρόεδρο Τραμπ, σε αντίθεση με πολλούς σταδιοδρομικούς διπλωμάτες που αντιμετωπίζουν ανάλογες απειλές κλεισίματος στις χώρες τους.
Θα ήταν ένα εξαιρετικά αρνητικό μήνυμα για τον Υπουργό Ρούμπιο να βρεθεί στην αμήχανη θέση να ορκίζει μια νέα Πρέσβειρα που αποστέλλεται για να προΐσταται στο κλείσιμο ενός τόσο σημαντικού διπλωματικού φυλακίου, σε μια περίοδο όπου οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις βρίσκονται στο απόγειό τους.
