Το Σάββατο, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ενεργοποίησε 2.000 μέλη της Εθνοφρουράς της Καλιφόρνια προκειμένου να καταστείλει τις διαμαρτυρίες ενάντια στις απελάσεις της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) στο Λος Άντζελες. Οι διαδηλώσεις είχαν ξεκινήσει λίγες ημέρες νωρίτερα σε διάφορα σημεία της πόλης, μικρές αλλά ιδιαίτερα ορατές, με ορισμένα περιστατικά βίας, ευκαιριακές λεηλασίες και φθορές σε περιουσίες. Ο Κυβερνήτης της Καλιφόρνια Γκάβιν Νιούσομ αμφισβήτησε την ανάγκη ομοσπονδιακής παρέμβασης και κατήγγειλε την απόφαση του Τραμπ ως παράνομη και εμπρηστική, κατηγορώντας την για την όξυνση των διαμαρτυριών.
Αν και οι διαδηλώσεις είχαν σε μεγάλο βαθμό εκτονωθεί μέχρι τότε, την Τρίτη ο Τραμπ έστειλε επιπλέον πάνω από 2.000 μέλη της Εθνοφρουράς και 700 πεζοναύτες εν ενεργεία στην περιοχή. Το κέντρο του Λος Άντζελες πέρασε μια ήρεμη νύχτα υπό καθεστώς απαγόρευσης κυκλοφορίας, ωστόσο οι αντι-ICE (και ευρύτερα αντι-Τραμπ) κινητοποιήσεις έχουν ήδη αρχίσει να εξαπλώνονται σε άλλες μεγάλες πόλεις, όπως η Νέα Υόρκη, το Σικάγο, το Σαν Φρανσίσκο, το Όστιν, το Ντάλας και η Ατλάντα, ενώ έχουν προγραμματιστεί νέες διαδηλώσεις σε Λας Βέγκας, Μινεάπολη, Σαν Αντόνιο και Σιάτλ. Ο Κυβερνήτης του Τέξας, Γκρεγκ Άμποτ, έχει ήδη καλέσει την Εθνοφρουρά ενόψει ενδεχόμενης αναταραχής στην πολιτεία του.
Οκτώ βασικά συμπεράσματα:
- Η απόφαση του Τραμπ να στείλει ομοσπονδιακά στρατεύματα στο Λος Άντζελες ήταν ακραία. Ήταν η πρώτη φορά εδώ και 60 χρόνια που αναπτύχθηκε η Εθνοφρουρά σε αμερικανική πολιτεία χωρίς τη συγκατάθεση του κυβερνήτη της. Η τελευταία φορά ήταν το 1965, όταν ο Πρόεδρος Λίντον Τζόνσον ομοσπονδιοποίησε την Εθνοφρουρά της Αλαμπάμα κόντρα στη θέληση του Κυβερνήτη Τζορτζ Γουάλας, προκειμένου να προστατεύσει τους διαδηλωτές των πολιτικών δικαιωμάτων υπό τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Προφανώς, σήμερα η ομοσπονδιακή υπεροχή έναντι των πολιτειακών δικαιωμάτων προβάλλεται σε εντελώς διαφορετικό πλαίσιο, από έναν εντελώς διαφορετικό πρόεδρο και με εντελώς διαφορετικό σκοπό.
- Είναι νόμιμη – προς το παρόν. Η αποστολή στρατευμάτων από τον Τραμπ είναι πολιτικά οριακή, αλλά εφόσον οι στρατιωτικές δυνάμεις περιορίζονται στην προστασία ομοσπονδιακού προσωπικού και εγκαταστάσεων, χωρίς να αναλαμβάνουν καθήκοντα επιβολής του νόμου (όπως μέχρι στιγμής έχει αναφερθεί), τότε παραμένει εντός των ορίων της προεδρικής εξουσίας. Αυτή είναι μια κρίσιμη νομική διάκριση, καθώς ο Νόμος Posse Comitatus του 1878 απαγορεύει στις εν ενεργεία στρατιωτικές δυνάμεις να εμπλέκονται στην επιβολή του νόμου στο εσωτερικό, εκτός αν ο πρόεδρος επικαλεστεί τον Νόμο περί Εξέγερσης του 1807. Αυτό το βήμα ο Τραμπ δεν το έχει κάνει ακόμη, γεγονός που δείχνει ότι εξακολουθεί να το θεωρεί υψηλό εμπόδιο, όπως και κατά τις διαδηλώσεις για τον Τζορτζ Φλόιντ το 2020.
- Η πόρτα για πιο ριζοσπαστική χρήση των εξουσιών έκτακτης ανάγκης είναι ανοιχτή. Από την άλλη πλευρά, ο Τραμπ χαρακτήρισε τους διαδηλωτές στο Λος Άντζελες ως «βίαιο εξεγερμένο όχλο» (γνωρίζει κάτι παραπάνω για τέτοιους…) και την Τρίτη αρνήθηκε να αποκλείσει το ενδεχόμενο να επικαλεστεί τον Νόμο περί Εξέγερσης. Επίσης προειδοποίησε ότι οποιοσδήποτε διαδηλωτής –ειρηνικός ή όχι– στην παρέλαση του Σαββατοκύριακου στην Ουάσιγκτον «θα αντιμετωπιστεί με πολύ ισχυρή δύναμη», ενώ ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ υπαινίχθηκε επιθυμία για πιο εκτεταμένη χρήση του στρατού εντός αμερικανικού εδάφους. Το μοτίβο δείχνει ότι ο πήχης του Τραμπ για ενεργοποίηση των εξουσιών έκτακτης ανάγκης ή για χρήση στρατιωτικών δυνάμεων εναντίον Αμερικανών πολιτών είναι πλέον χαμηλότερος σε σχέση με την προηγούμενη θητεία του, όταν οι θεσμικοί του σύμβουλοι τον συγκρατούσαν. Δεν θα μου προκαλούσε έκπληξη αν η κυβέρνηση επικαλούνταν τον Νόμο περί Διεθνών Εξουσιών Οικονομικής Έκτακτης Ανάγκης του 1977 (γνωστός ως IEEPA – χρησιμοποιήθηκε για αντίποινα δασμών στην Ημέρα Απελευθέρωσης) για να παγώσει τα περιουσιακά στοιχεία Αμερικανών πολιτών ή οργανώσεων που κατηγορούνται για συνέργεια με «ξένους εισβολείς» (δηλαδή μετανάστες χωρίς χαρτιά). Ή αν αξιοποιούσε τον Νόμο περί Επικοινωνιών για να πιέσει τις πλατφόρμες του διαδικτύου να περιορίσουν περιεχόμενο που σχετίζεται με διαμαρτυρίες. Αυτά τα σενάρια ίσως μοιάζουν υπερβολικά, αλλά το ίδιο ίσχυε και για τη μονομερή ανάπτυξη της Εθνοφρουράς και του Σώματος Πεζοναυτών στο Λος Άντζελες, λιγότερο από 200 ημέρες μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας Τραμπ. Σήμερα, ο Τραμπ έχει δείξει πως είναι διατεθειμένος να δοκιμάσει τα νομικά και πολιτικά όρια της εκτελεστικής εξουσίας, αψηφώντας τα προηγούμενα και τις πιθανότητες επιτυχίας.
- Η αποστολή στρατευμάτων του Τραμπ στο Λος Άντζελες είχε πολιτικό στόχο, όχι την αποκατάσταση της τάξης
Η πρωτοβουλία του Τραμπ να στείλει στρατεύματα στο Λος Άντζελες δεν αποσκοπούσε στην αποκατάσταση της ειρήνης. Η πόλη δεν είχε επηρεαστεί σοβαρά από τις διαδηλώσεις, οι οποίες περιορίζονταν σε μερικά τετράγωνα στο κέντρο. Η αστυνομία του Λος Άντζελες είχε τον έλεγχο της κατάστασης (τουλάχιστον μέχρι που ο Τραμπ κλιμάκωσε την ένταση), και οι τοπικές αρχές δεν έβλεπαν κανένα λόγο να ζητήσουν ομοσπονδιακή ενίσχυση. Αντιθέτως, προειδοποίησαν ότι η παρουσία ομοσπονδιακών δυνάμεων θα μπορούσε να αυξήσει την ένταση και να θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια ασφάλεια. Ο Τραμπ όμως δεν επιδίωκε την επίλυση ενός ζητήματος ασφάλειας – έπαιζε πολιτικό παιχνίδι.
5. Ο Τραμπ επιδιώκει δημόσιες συγκρούσεις για το μεταναστευτικό. Είναι το μοναδικό ζήτημα στο οποίο διατηρεί σταθερά θετικά ποσοστά αποδοχής, με εξαίρεση την προσωρινή πτώση που προκάλεσε η κακοδιαχείριση της υπόθεσης Αμπρέγκο Γκαρσία. Για τον Τραμπ, η σκλήρυνση της στάσης απέναντι στους μετανάστες αποφέρει διπλό πολιτικό όφελος: πρώτον, αποσπά την προσοχή από αρνητικά πρωτοσέλιδα –όπως η αποτυχία στις εμπορικές διαπραγματεύσεις, η αδυναμία επίλυσης του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας ή η προβληματική ρήξη με τον Ίλον Μασκ– και, δεύτερον, εξαναγκάζει τους Δημοκρατικούς να υπερασπίζονται θέσεις και πρόσωπα που δεν συγκινούν το ευρύ κοινό, όπως έκαναν στην υπόθεση Γκαρσία (μέχρι που ο Λευκός Οίκος το παράκανε) και στο Χάρβαρντ.
6. Οι εικόνες από τις διαδηλώσεις στο Λος Άντζελες εξυπηρετούν επικοινωνιακά τον Τραμπ. Φωτογραφίες με φλεγόμενα αυτόνομα οχήματα Waymo και διαδηλωτές που κρατούν μεξικανικές σημαίες ενισχύουν το ψευδές αφήγημα του Λευκού Οίκου πως οι μετανάστες χωρίς έγγραφα είναι επικίνδυνοι ξένοι εισβολείς και όσοι τους υποστηρίζουν είναι ριζοσπάστες αντιαμερικανοί. Έτσι, ο Τραμπ κατορθώνει να παρουσιάσει τους αντιπάλους των μαζικών απελάσεων ως απειλές για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια. Το γεγονός ότι μόνο ένας μικρός αριθμός ταραχοποιών ήταν παράτυποι μετανάστες δεν έχει σημασία· ο Τραμπ ποντάρει –ορθά, κατά τη γνώμη μου– πως αυτές οι εικόνες θα μετατοπίσουν τη δημόσια γνώμη υπέρ πιο επιθετικών πολιτικών απέλασης.
7. Περισσότερες απελάσεις έρχονται. Αν και ο Τραμπ έχει επιτύχει μια σχετική μείωση στις παράνομες διελεύσεις των συνόρων, ο αριθμός των απελάσεων υπολείπεται αισθητά τόσο των προεκλογικών του υποσχέσεων όσο και των επιπέδων που καταγράφηκαν κατά την τελευταία χρονιά της θητείας του Τζο Μπάιντεν. Αυτό είναι αναμενόμενο, καθώς οι μαζικές απελάσεις εντός της επικράτειας είναι πολιτικά, οικονομικά και λειτουργικά πολύ πιο περίπλοκες από την επιτήρηση των συνόρων. Όμως, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ, έδωσε πρόσφατα εντολή στην ICE να κλιμακώσει τις επιχειρήσεις της: να πάψει να επικεντρώνεται σε μετανάστες με ποινικά μητρώα, αιτήσεις ασύλου ή εκκρεμείς δικαστικές διαδικασίες και αντ’ αυτού να «βγαίνει έξω και να συλλαμβάνει παράτυπους μετανάστες» σε χώρους εργασίας και σχολεία – δηλαδή, όποιον φαίνεται ύποπτος, χωρίς τεκμηριωμένη υποψία, πόσω μάλλον ένταλμα. Αυτή ακριβώς η προσέγγιση ήταν που πυροδότησε τις διαδηλώσεις στο Λος Άντζελες. Η κοινωνική αντίδραση εξυπηρετεί τους στόχους του Μίλερ: καθώς παρουσιάζεται ότι ο Τραμπ τιμά την υπόσχεσή του για απελάσεις, οι αντιπαραθέσεις με τις αρχές ενισχύουν τη λαϊκή στήριξη για πιο επιθετικές και ορατές επιχειρήσεις, ειδικά σε περιοχές που διοικούνται από Δημοκρατικούς. Αυτές θα προκαλέσουν νέες διαδηλώσεις, που θα αντιμετωπιστούν με περαιτέρω καταστολή, και ο φαύλος κύκλος θα συνεχιστεί.
8. Στο μεταναστευτικό, μην ποντάρετε στην TACO. Ο Τραμπ αντιμετωπίζει λιγότερους εσωτερικούς περιορισμούς στην υλοποίηση της μεταναστευτικής του ατζέντας απ’ ό,τι σε οποιονδήποτε άλλο τομέα. Εκτός κι αν η επιθετική του στάση πλήξει τα ποσοστά αποδοχής του, είναι πιθανό να εντείνει ακόμη περισσότερο τη ρητορική και την καταστολή: περισσότερες εφόδους, περισσότερες συγκρούσεις με κυβερνήτες και δημάρχους των Δημοκρατικών, περισσότερες αποστολές στρατευμάτων για την καταστολή των διαδηλώσεων. Οι μαζικές απελάσεις θα αποδιοργανώσουν την κοινωνική ζωή σε πόλεις όπως το Λος Άντζελες, η Νέα Υόρκη, το Σαν Φρανσίσκο και το Σικάγο. Η αντίδραση στις υπερβολές –όπως οι οικογενειακοί χωρισμοί και οι συλλήψεις από λάθος– θα αποτελέσει την κύρια πηγή εσωτερικής αναταραχής τους προσεχείς μήνες. Αλλά ο Τραμπ δεν θα υποχωρήσει. Είναι μια σύγκρουση που ο Λευκός Οίκος θέλει.
Η αποστολή στρατευμάτων στο Λος Άντζελες δεν είχε ως στόχο τον έλεγχο των δρόμων, αλλά τον έλεγχο της αφήγησης. Η στρατηγική είναι εξ αρχής συγκρουσιακή: οι μετανάστες και οι Δημοκρατικοί παρουσιάζονται ως αντίπαλοι, και οι κοινωνικές εντάσεις λειτουργούν όχι ως πρόβλημα αλλά ως εργαλείο. Πολιτικά, αυτό το εγχειρίδιο μπορεί να αποδώσει. Όμως, μακροπρόθεσμα, το αποτέλεσμα θα είναι περισσότερη σύγκρουση: μεταξύ πόλεων και Ουάσιγκτον, μεταξύ κόκκινων και μπλε πολιτειών, μεταξύ πολιτών και στρατού, και μεταξύ αντίθετων εκδοχών για την ταυτότητα της Αμερικής. Το πιο πολιτικά διχασμένο και δυσλειτουργικό βιομηχανικό κράτος του κόσμου θα γίνει ακόμη πιο πολωμένο.
