- Η Αλβανία εφάρμοζε αυθαίρετα για δεκατέσσερα συνεχή έτη χωρικά ύδατα εύρους δεκαπέντε ναυτικών μιλίων παραβιάζοντας τις διεθνείς συμβάσεις για το Δίκαιο της Θάλασσας.
- Οι ΗΠΑ απέστειλαν το 1989 επίσημο σημείωμα διαμαρτυρίας μέσω της Γαλλίας καταγγέλλοντας τη χάραξη των αλβανικών θαλασσίων ζωνών και τον περιορισμό της ελεύθερης ναυσιπλοΐας για τα πολεμικά πλοία.
- Η πίεση της Ουάσιγκτον ανάγκασε την κυβέρνηση των Τιράνων να υποχωρήσει το 1990 και να μειώσει την έκταση των χωρικών της υδάτων στο διεθνώς αναγνωρισμένο όριο των 12 ναυτικών μιλίων.
Τον Μάρτιο του 1990, η Αλβανία υπέβαλε στα Ηνωμένα Έθνη την απόφαση που καθόρισε τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια, το μέγιστο δηλαδή όριο που προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Ωστόσο, η κίνηση αυτή ήταν το αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας διπλωματικής αντιπαράθεσης.
Μέχρι την απόφαση εκείνη και για 14 συνεχή έτη, η Αλβανία εφάρμοζε μια αυθαίρετη επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 15 ναυτικά μίλια, ξεκινώντας από την ακτή και εφαρμόζοντας το σύστημα της ευθυγράμμισης (ευθείες γραμμές βάσης).
Η επέκταση των 15 μιλίων είχε εγκριθεί αρχικά με το διάταγμα αρ. 5384 στις 23 Φεβρουαρίου 1976. Παρά την υποβολή της στον ΟΗΕ, η απόφαση αυτή δεν έγινε ποτέ δεκτή από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες θεωρούσαν ότι παραβίαζε τις διεθνείς συμβάσεις.
Για τον λόγο αυτό, η Ουάσιγκτον απέστειλε τότε επίσημο σημείωμα διαμαρτυρίας στην αλβανική κυβέρνηση, δηλώνοντας κατηγορηματικά ότι η επέκταση των 15 μιλίων ήταν αντίθετη με τις διατάξεις του διεθνούς δικαίου και ότι η τροποποίηση του βασικού συστήματος χάραξης ήταν απαράδεκτη.
«Η διαμαρτυρία των ΗΠΑ κατά της τροποποίησης του νόμου 4650 της Αλβανίας! Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αναφέρονται στον αλβανικό νόμο με αριθ. 5384 της 23ης Φεβρουαρίου 1976… που στοχεύει να τοποθετήσει τα χωρικά ύδατα στα 15 μίλια και ορίζει ότι ξένα πολεμικά πλοία μπορούν να εισέλθουν μόνο με ειδική άδεια», ανέφερε χαρακτηριστικά η επιστολή της Ουάσιγκτον εκείνη την εποχή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες υπενθύμιζαν περαιτέρω ότι η επέκταση αυτή αποτελούσε ευθεία παραβίαση του άρθρου 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
«Ο ισχυρισμός για χωρικά ύδατα στα 15 ναυτικά μίλια δεν βασιζόταν σε καμία διεθνή αρχή και πρακτική. Είναι διεθνώς αναγνωρισμένο ότι τα χωρικά ύδατα δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα 12 ναυτικά μίλια», συνέχιζε το έγγραφο, τονίζοντας ότι η πρακτική της Αλβανίας ερχόταν σε σύγκρουση με την παγκόσμια κοινότητα.
Οι αντιρρήσεις των ΗΠΑ δεν περιορίζονταν μόνο στην υπέρβαση των 3 μιλίων, αλλά και στον παράνομο τρόπο μέτρησης από την ακτή. Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, η αλβανική ακτογραμμή δεν διέθετε τις γεωγραφικές προϋποθέσεις (όπως έντονες παραμορφώσεις ή νησιωτικά συμπλέγματα) που θα δικαιολογούσαν τη χρήση ευθείας γραμμής βάσης.
«Το τμήμα της ευθείας γραμμής από το ακρωτήριο Ρόδον έως τις εκβολές του ποταμού Βιόσα και από το ακρωτήριο Γλώσσα Αυλώνος έως το ακρωτήριο των Αγίων Σαράντα θεωρήθηκαν παράνομα ως περιοχές εσωτερικών υδάτων», σημείωναν οι ΗΠΑ, ξεκαθαρίζοντας ότι οι περιοχές αυτές δεν αποτελούσαν νόμιμους κόλπους.
Το σημείωμα διαμαρτυρίας καλούσε την Αλβανία να συμμορφωθεί με το διεθνές δίκαιο και να διασφαλίσει την ελεύθερη διέλευση όλων των πλοίων, εμπορικών και πολεμικών, χωρίς την ανάγκη προηγούμενης άδειας.
Το έγγραφο, με ημερομηνία 22 Ιουνίου 1989, παραδόθηκε στην Αλβανία μέσω του γαλλικού Υπουργείου Εξωτερικών, καθώς εκείνη την περίοδο Τίρανα και Ουάσιγκτον δεν διατηρούσαν διπλωματικές σχέσεις.
Τελικά, υπό το βάρος των διεθνών πιέσεων και λίγο πριν την κατάρρευση του παλαιού καθεστώτος, η Αλβανία υποχώρησε. Λιγότερο από έναν χρόνο μετά τη διαμαρτυρία, άλλαξε τη νομοθεσία της και μείωσε την έκταση των χωρικών της υδάτων από τα 15 στα 12 ναυτικά μίλια, εναρμονιζόμενη με τα διεθνή πρότυπα.
