Μια εξαιρετική μαρτυρία από πρώτο χέρι αποκαλύπτει ότι το φαγητό δεν είναι το μόνο από το οποίο λιμοκτονούν οι Παλαιστίνιοι. Τα καύσιμα είναι σχεδόν εξίσου δυσεύρετα.
Mark Hertsgaard
Πρόωρα μωρά λαμβάνουν φροντίδα σε θερμοκοιτίδα στο Νοσοκομείο Αλ‑Χέλου, όπου διατρέχουν κίνδυνο λόγω ελλείψεων σε καύσιμα, στην Πόλη της Γάζας, στις 17 Ιουλίου 2025. Η κρίση στα καύσιμα που πλήττει όλα τα νοσοκομεία μπορεί να οδηγήσει σε διακοπή λειτουργίας των γεννητριών και ζωτικής ιατρικής τεχνολογίας. (Majdi Fathi / NurPhoto μέσω Getty Images)
Το λογότυπο Covering Climate Now: αυτή η ιστορία αποτελεί μέρος του Covering Climate Now, μιας παγκόσμιας δημοσιογραφικής συνεργασίας που συνιδρύθηκε από την Columbia Journalism Review και το The Nation για την ενίσχυση της κάλυψης της κλιματικής ιστορίας.
«Βήχεις και είναι όλο μαύρο. Μαυρίλα μέσα στη μαυρίλα», λέει ένας Παλαιστίνιος άνδρας που φοράει μπλε βαμβακενή μάσκα Covid στο Toxic Fumes: Gaza Under Siege, ένα εξάλεπτο βίντεο γυρισμένο μέσα στη Γάζα και παρουσιασμένο στο Al Jazeera English. Το βίντεο είναι μέρος της σειράς «Climate & War», μιας σειράς μαρτυριών από πρώτο χέρι παραγγελμένων από τους Arab Reporters for Investigative Journalism, που αναδεικνύει πώς ο πόλεμος, πέραν του τρομακτικού ανθρώπινου κόστους, «οδηγεί σε εκπομπές άνθρακα, καταστρέφει οικοσυστήματα και διασπείρει τοξική ρύπανση». Οι δημοσιογραφικές αναφορές παρέχουν πολύτιμα συμφραζόμενα για τη χθεσινή ιστορική απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου Δικαιοσύνης, που απαιτεί από όλες τις χώρες να μειώσουν ριζικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου ώστε να περιοριστεί η παγκόσμια άνοδος της θερμοκρασίας στο στόχο των 1,5 βαθμών Κελσίου της Συμφωνίας του Παρισιού.
Το Toxic Fumes ανοίγει με σκηνές από απλωμένες σκηνές προσφύγων πάνω σε κατακαμμένο τοπίο. Καπνός αιωρείται πάνω από σωρούς από σκυρόδεμα και στριφογυριστά μεταλλικά θραύσματα, τα απομεινάρια βομβαρδισμένων κτιρίων. Η κάμερα εστιάζει σε έναν εργάτη που φτυαρίζει φωτιά σε έναν πρόχειρο φούρνο. Ο άνδρας με τη μάσκα Covid και ένας τρίτος εργάτης τροφοδοτούν κομμάτια πλαστικού, περισυλλεγμένα από τα βομβαρδισμένα κτίρια, μέσα σε ένα αεροστεγές βαρέλι. Τα πλαστικά προέρχονται από πετρέλαιο· αυτοί οι άνθρωποι, ουσιαστικά, αντιστρέφουν τη διαδικασία διύλισης, εξατμίζοντας πλαστικό σε αδρές μορφές βενζίνης και ντίζελ που θα πουληθούν σε μπουκάλια του λίτρου σε πρόχειρα περιπτέρια κατά μήκος του δρόμου.
Ο αποκλεισμός των προμηθειών τροφίμων στη Γάζα από το Ισραήλ έχει προκαλέσει ευρύτατη καταδίκη, με 28 χώρες να λαμβάνουν τη Δευτέρα το εξαιρετικό μέτρο να ζητήσουν τον άμεσο τερματισμό του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα και να στηλιτεύσουν τη «σταγονόμετρη παροχή βοήθειας» που έχει αφήσει τα δύο τρίτα του προπολεμικού πληθυσμού της Γάζας σε κίνδυνο σοβαρού υποσιτισμού ή λιμοκτονίας, με τα παιδιά να υποφέρουν ιδιαίτερα. «Δεν υπάρχει κανένα περιστατικό από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο όπου η λιμοκτονία να ήταν τόσο σχολαστικά σχεδιασμένη και ελεγχόμενη», δήλωσε ο ειδικός επί του λιμού Alex De Waal. Το Toxic Fumes προσθέτει μια επιπλέον διάσταση στην ιστορία, αποκαλύπτοντας ότι τα καύσιμα είναι σχεδόν εξίσου δυσεύρετα στη Γάζα όσο και το φαγητό, και τι απελπισμένα πράγματα είναι διατεθειμένοι να κάνουν οι άνθρωποι για να επιβιώσουν.
Οι άνδρες που καίνε πλαστικό γνωρίζουν ότι η εργασία τους είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Η καύση πλαστικού παράγει μερικούς από τους πιο καρκινογόνους ρύπους που είναι γνωστοί στον άνθρωπο, και το σημείο όπου εργάζονται θα μπορούσε «να αρπάξει φωτιά ανά πάσα στιγμή», λέει ένα μέλος του συνεργείου. Παρ’ όλα αυτά, ο άνδρας λέει στον δημοσιογράφο: «Μην ρωτάς για τον κίνδυνο. Δεν είναι τόσο επικίνδυνο όσο οι βόμβες που πέφτουν πάνω μας».
Η Γάζα έχει γίνει το πιο επικίνδυνο μέρος στη Γη για να είναι κανείς δημοσιογράφος. «Σχεδόν 200 δημοσιογράφοι σκοτώθηκαν στη Γάζα από τον ισραηλινό στρατό κατά τους πρώτους 18 μήνες του πολέμου», δήλωσε τον Μάιο η οργάνωση Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα. Καθώς το Ισραήλ έχει απαγορεύσει στα διεθνή μέσα ενημέρωσης να εισέλθουν στη Γάζα, σχεδόν όλες οι μαρτυρίες από πρώτο χέρι προέρχονται από δημοσιογράφους που βρίσκονταν ήδη στο έδαφος, οι περισσότεροι —αν όχι όλοι— Παλαιστίνιοι.
Σκηνοθέτης του Toxic Fumes είναι ο Μοχάμεντ αλ‑Σαουάφ, έμπειρος δημιουργός ντοκιμαντέρ που έχει τιμηθεί με το βραβείο Edward R. Murrow και το βραβείο της Βασιλικής Τηλεοπτικής Εταιρείας. Το 2006, ο πατέρας του ίδρυσε την εφημερίδα Felesteen, τη μεγαλύτερης κυκλοφορίας καθημερινή εφημερίδα στη Γάζα. Και οι δύο γονείς του αλ‑Σαουάφ, μαζί με δύο από τους τέσσερις αδελφούς του και τα παιδιά των αδελφών του, σκοτώθηκαν όταν το Ισραήλ βομβάρδισε το οικογενειακό τους σπίτι τον Νοέμβριο του 2023. Οι δύο εναπομείναντες αδελφοί του σκοτώθηκαν σε δεύτερη ισραηλινή επίθεση που τον άφησε επίσης προσωρινά παράλυτο. «Ο θάνατός τους αποστράγγισε τη θέλησή μου για ζωή», είπε ο αλ‑Σαουάφ στο The Intercept. «Κι όμως, προσπαθώ ακόμα να σηκωθώ και να συνεχίσω το έργο και την αποστολή μας.»
Mark Hertsgaard
Ο Mark Hertsgaard είναι ανταποκριτής περιβάλλοντος του περιοδικού The Nation και εκτελεστικός διευθυντής της παγκόσμιας δημοσιογραφικής συνεργασίας Covering Climate Now. Το νέο του βιβλίο τιτλοφορείται «Big Red’s Mercy: Η δολοφονία της Deborah Cotton και μια ιστορία φυλής στην Αμερική».
