Όταν ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επισκέφθηκε την Πολωνία τον Μάιο, ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ μίλησε για «μια νέα αρχή … στις πολωνογερμανικές σχέσεις». Ο Τουσκ ζήτησε επίσης τη σύγκληση συνόδου του λεγόμενου Τριγώνου της Βαϊμάρης, της συμμαχίας που δημιουργήθηκε το 1991 ανάμεσα σε Γαλλία-Γερμανία-Πολωνία ως χώρος εργασίας για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Οι υπουργοί Εξωτερικών των τριών χωρών συνεργάστηκαν μετά τις δολοφονίες διαδηλωτών στην πλατεία Μαϊντάν του Κιέβου το 2014, αλλά τα τελευταία χρόνια η συμμαχία έχει ατονήσει, κυρίως λόγω της θεωρούμενης επιφυλακτικότητας του πρώην καγκελάριου Όλαφ Σολτς ως προς την αποστολή όπλων στην Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή.
Ο Μερτς, ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν και ο Τουσκ έχουν εκφράσει τη δέσμευσή τους στις δυνατότητες του φόρουμ, ωστόσο –όπως επισημαίνει η ερευνήτρια διεθνούς πολιτικής Ρέιτσελ Χέρινγκ– υπάρχει ανησυχία ότι ο εκλεγμένος πρόεδρος της Πολωνίας, Καρόλ Ναβρότσκι, ένθερμος εθνικιστής, θα μπλοκάρει φιλοευρωπαϊκή νομοθεσία που θα μπορούσε να προωθήσει τους στόχους του.
Φιλίπ Τεΐζ
Επιμελητής έκδοσης, Παρίσι
Υποψήφιος Διδάκτωρ, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης, Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήμιο Άστον
Δημοσιεύθηκε: 17 Ιουνίου 2025, 20:09 ώρα Κεντρικής Ευρώπης
Οι αποφάσεις που έλαβε ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, με την άνοδό του στην εξουσία τον Μάιο, δείχνουν ότι μια περιφερειακή εταιρική σχέση, που είχε ατονήσει τα τελευταία χρόνια, ετοιμάζεται να αποκτήσει εκ νέου σημασία στο ευρωπαϊκό σκηνικό. Ο Μερτς ταξίδεψε αμέσως στο Παρίσι και τη Βαρσοβία για να συναντήσει τον Εμανουέλ Μακρόν και τον Ντόναλντ Τουσκ, στέλνοντας το μήνυμα ότι το λεγόμενο Τρίγωνο της Βαϊμάρης αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για τη νέα του κυβέρνηση.
Μετά την επίσκεψη του Μερτς στην Πολωνία, ο Πολωνός πρωθυπουργός Τουσκ δήλωσε: «Μια νέα αρχή, ίσως η σημαντικότερη των τελευταίων δώδεκα και πλέον ετών, στις πολωνογερμανικές σχέσεις».
Αν ο Τουσκ έχει δίκιο, τότε το Τρίγωνο της Βαϊμάρης –η συμμαχία ανάμεσα σε Γαλλία, Γερμανία και Πολωνία– αναμένεται να διαδραματίσει κομβικό ρόλο. Η εν λόγω συμμαχία ιδρύθηκε το 1991 ως φόρουμ συνεργασίας των τριών χωρών για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Η λειτουργία του περιλάμβανε την υποστήριξη της ενσωμάτωσης της Πολωνίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και τη δημιουργία ενός πρόσθετου διαύλου για τη Γερμανία, με στόχο τη φιλία και τη συμφιλίωση με τους ανατολικούς της γείτονες.
Η «ειδική σχέση» Γαλλίας-Γερμανίας είχε ήδη εδραιωθεί, όπως και ο κοινός τους ρόλος ως «κινητήριος δύναμη της Ευρώπης». Ωστόσο, η ένταξη της Πολωνίας κρίθηκε καθοριστική. Ως μεγάλη και επιδραστική χώρα της Κεντρικής Ευρώπης, η Πολωνία μπορούσε να εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας και εταίρο στη διαδικασία ευρωπαϊκής διεύρυνσης, μετά την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων. Εκτός από ένα μικρότερο φόρουμ συντονισμού σε θέματα ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, το Τρίγωνο της Βαϊμάρης έχει κατά καιρούς διαδραματίσει ενεργό διεθνή ρόλο. Κατά την κρίση στην Ουκρανία το 2014, οι υπουργοί των τριών χωρών ηγήθηκαν διαπραγματεύσεων εξ ονόματος της ΕΕ.
Ωστόσο, η σημασία και η αποτελεσματικότητα του Τριγώνου της Βαϊμάρης έχουν φθίνει τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας της επιδείνωσης των σχέσεων μεταξύ των κυβερνήσεων Γαλλίας, Γερμανίας και Πολωνίας.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, ανέδειξε εκ νέου τη σημασία του Τριγώνου της Βαϊμάρης. Ωστόσο, στις πρώτες ημέρες του πολέμου, παρόλο που και οι τρεις κυβερνήσεις καταδίκασαν την εισβολή, η Πολωνία, η Γερμανία και η Γαλλία ήταν μακριά από μια κοινή γραμμή.
Η επιφυλακτική αντίδραση της Γερμανίας προκάλεσε επικρίσεις στην Πολωνία –αλλά και σε άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Πολλοί στην περιοχή ήταν εδώ και καιρό επιφυλακτικοί απέναντι στη γερμανική πολιτική έναντι της Ρωσίας και είχαν προειδοποιήσει για την επιθετικότητα της Μόσχας, αλλά δεν αισθάνονταν ότι οι ανησυχίες τους λαμβάνονταν σοβαρά υπόψη.
Ενώ η πολωνική κυβέρνηση έσπευσε να προσφέρει ουσιαστική στρατιωτική υποστήριξη στην Ουκρανία, η Γερμανία, υπό τον πρώην καγκελάριο Όλαφ Σολτς, απέκτησε γρήγορα τη φήμη υπερβολικά διστακτικού εταίρου στα μάτια των πιο επιθετικών συμμάχων της. Αυτό οδήγησε την Πολωνία να στραφεί προς συμμαχίες ασφαλείας στη Σκανδιναβία και τις Βαλτικές χώρες.
Την ίδια στιγμή, η διστακτικότητα του Σολτς και ο προσανατολισμός του προς την Ουάσιγκτον για την ανάληψη ηγετικού ρόλου προκάλεσαν απογοήτευση και στη Γαλλία, όπου η έννοια της «ευρωπαϊκής κυριαρχίας» στα ζητήματα ασφάλειας έχει πολύ μεγαλύτερη απήχηση.
Όταν η νέα κυβέρνηση του Μερτς ξεκαθάρισε πως θέτει την εξωτερική πολιτική και το Τρίγωνο της Βαϊμάρης στις άμεσες προτεραιότητές της, υπήρξε η αίσθηση ότι τα πράγματα επρόκειτο να αλλάξουν. Βρισκόμαστε ακόμη σε αρχικό στάδιο, όμως η ρητορική και των τριών ηγετών του Τριγώνου δείχνει δέσμευση να αξιοποιήσουν πραγματικά το φόρουμ αυτό, με σαφή επίγνωση των προηγούμενων αποτυχιών.
Νέες προκλήσεις στην Πολωνία
Ωστόσο, η πορεία δεν προβλέπεται χωρίς εμπόδια. Η εκλογή του εθνικιστή Καρόλ Ναβρότσκι στην προεδρία της Πολωνίας, στις αρχές Ιουνίου, αποτέλεσε πλήγμα για όσους υποστηρίζουν ένα νέο, ισχυρό Τρίγωνο της Βαϊμάρης.
Η σημερινή κυβέρνηση της Πολωνίας είναι ένας κεντρώος, φιλοευρωπαϊκός συνασπισμός υπό τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ. Η ανησυχία πλέον είναι ότι ο Ναβρότσκι, ο οποίος στηρίζεται από το εθνικιστικό και ευρωσκεπτικιστικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), θα μπλοκάρει φιλοευρωπαϊκή νομοθεσία, όπως έκανε και ο προκάτοχός του. Το PiS, που κυβέρνησε την Πολωνία την περίοδο 2015–2023, έχει ιστορικό σκληρής ρητορικής κατά της Γερμανίας και της ΕΕ.
Αν και ο Ναβρότσκι δεν έχει αμφισβητήσει ακόμη τη στρατιωτική υποστήριξη της Πολωνίας προς την Ουκρανία, η κυβέρνηση Τουσκ καλείται πλέον να ισορροπήσει ανάμεσα στη δική της πιο φιλελεύθερη, φιλογερμανική και φιλοευρωπαϊκή ατζέντα και τις εναλλακτικές απόψεις που εκπροσωπεί ο Ναβρότσκι – και οι οποίες, προφανώς, υποστηρίζονται από ένα σημαντικό μέρος του πολωνικού εκλογικού σώματος.
Ποιο είναι το μέλλον του Τριγώνου της Βαϊμάρης;
Δεδομένου του κεντρικού ρόλου που κατέχουν οι χώρες του Τριγώνου της Βαϊμάρης στην Ευρώπη και την ΕΕ, η συμμαχία τους έχει συνέπειες που υπερβαίνουν κατά πολύ το διμερές ή περιφερειακό επίπεδο. Με τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται και το καθεστώς των ΗΠΑ ως εταίρου ασφάλειας να παραμένει αβέβαιο μετά την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, ένας ισχυρός και ενωμένος πυλώνας στο κέντρο της Ευρώπης θα αποτελούσε στρατηγικό πλεονέκτημα για την ΕΕ και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Μέχρι στιγμής, το Τρίγωνο της Βαϊμάρης δεν έχει ανταποκριθεί στις υψηλές προσδοκίες που το συνοδεύουν, συχνά εξαιτίας εσωτερικών πολιτικών διαφορών. Ωστόσο, διαθέτει ανεκμετάλλευτο δυναμικό. Η διχασμένη Ευρώπη –και κατ’ επέκταση μια διαιρεμένη ΕΕ– εξυπηρετεί τα συμφέροντα της κυβέρνησης Πούτιν και σίγουρα δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες της Ουκρανίας για έναν ενιαίο και αξιόπιστο σύμμαχο.
Το Τρίγωνο της Βαϊμάρης, φέρνοντας κοντά τρία βασικά κράτη μέλη –και μάλιστα με την κομβική συμμετοχή μιας χώρας της Κεντρικής Ευρώπης– μπορεί τόσο συμβολικά όσο και ουσιαστικά να ενισχύσει την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας.
Αυτό απαιτεί την επίτευξη συμβιβασμών με στόχο τη συγκρότηση κοινής γραμμής σε ζητήματα ασφάλειας σε επίπεδο ΕΕ, την ανάδειξη θεμάτων και πολιτικών που αξίζουν συλλογικής συζήτησης, αλλά και την ενίσχυση της αμοιβαίας κατανόησης, ιδιαίτερα όταν οι προσεγγίσεις σε ζητήματα ασφάλειας διαφέρουν. Οι θέσεις και τα μηνύματα της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Πολωνίας έχουν βαρύνουσα σημασία για τα υπόλοιπα κράτη μέλη της ΕΕ, αλλά και για την ίδια την Ουκρανία. Οι συντονισμένες προσπάθειες αυτών των τριών χωρών θα μπορούσαν να έχουν ακόμη μεγαλύτερη πολιτική και διπλωματική ισχύ.
Ευχαριστούμε. Κύριε Σαββίδη η Γερμανία κι η Γαλλία δεν μπορούν να αντιληφθούν τους Πολωνούς ως μη υποδεέστερους. Κι οι Πολωνός νιώθουν το εκατό τους υποδεέστερους. Επίσης οι Γερμανοί δεν μπορούν να αντιληφθούν τους Πολωνούς ως μη υπανθρώπους. Δεν είναι υπερβολή είναι η αλήθεια.
Επίσης στο άρθρο έχετε μια εικόνα των Γερμανών στην σύνοδο στην Αλβανία όπου περνούσαν οι Αλβανοί τον υπερεθνικισμο και ναζισμο τους σε pop μορφή. Δείτε τις <> ζωγραφιές στο φόντο. Επίσης γιατί γίνεται η σύνοδος της εε στην Αλβανία; είναι η Αλβανία μέλος της εε;
Σε λίγα χρόνια η Ελλάδα δεν θα έχει Γερμανούς Γάλλους Δανούς τύπου σοιμπλε να της κουνάνε το δάχτυλο και να την προσβάλουν. Θα έχουμε αλβανούς ουτσεκαδες να μας βρίζουν ότι είμαστε τα σκουπίδια κι η οπισθοδρομηση της Ευρώπης. Οι Αλβανοί ξέρουν καλά να βάζουν λόγια στους Γερμανούς εναντίον μας και να παρουσιάζονται οι Αλβανοί ως μαχητές της προοδευτικής εε ενάντια στους υπανθρωπους φιλορωσους οποσθοδρομηκους ορθοδοξους. Η Ελλάδα είναι σε άμεσο κίνδυνο από τους ουτσεκαδες και δη της παροικίας ουτσεκαδων στις γερμανόφωνες χώρες. Μας μισουν