του Παντελή Σαββίδη
Παραμονή της επετείου του Πολυτεχνείου, σήμερα, και άρχισαν οι γνωστές αντιπαραθέσεις.
Πενήντα δύο χρόνια απο τότε η επέτειος δεν κατάφερε να ενώσει. Απο την αρχή καθιερώθηκε ως γιορτή της νεολαίας. Λες και στους μεγαλύτερους δεν είχε επιπτώσεις η δικτατορία.
Η σημαντικότερη απο τις επιπτώσεις ήταν η παραχώρηση του 38% του κυπριακού εδάφους στην Τουρκία. Χρησιμοποιώ συνειδητά τον όρο παραχώρηση. Παραχώρηση που ακολούθησε την προδοσία.
Το Πολυτεχνείο δεν έριξε την δικτατορία. Η δικτατορία έπεσε απο την προδοσία της Κύπρου.
Το Πολυτεχνείο έδωσε το όνομά του σε μια γενιά που τότε σπούδαζε.
Ήταν η γενιά που ακολούθησε την προηγούμενη του 114. Πιο ριζοσπαστικοποιημένη.
Δεν κατάφερε να δημιουργήσει κάτι ιδιαίτερο ως πολιτικοιδεολογικό ρεύμα.Τα πολιτικά του παράγωγα, αυτοί που εμφανίστηκαν στην πολιτική εξ ονόματός του όχι, μόνο, δεν ικανοποίησαν την κοινωνία αλλά μερικοί/κες είχαν μια τόσο εκφυλιστική παρουσία που η κοινωνική απέχθεια απέναντί τους επηρέασε και την εικόνα του Πολυτεχνείου στην κοινωνική συνείδηση.
Για το Πολυτεχνείο έχουν ακουστεί αρκετά. Για τα πρόσωπα, τις επιρροές που είχαν, την υποστήριξη που διέθεταν, τις σκοπιμότητες της παρουσίας τους. Δεν υπήρξε, όμως, μια σε βάθος ιστορική έρευνα- κατά το δυνατόν αντικειμενική-που να δίνει πειστικές απαντήσεις.Παραμένει, έτσι, ένα ανεξερεύντητο τοπίο το οποίο ιδεολογικοποιείται με τις αφαιρέσεις που απαιτεί η θεωρητικοποίησή του. Ίσως είναι καλύτερα έτσι. Διότι μετά το 1930, σε επίπεδο πολιτικής και θεωρητικής αυτογνωσίας, και το 1940 σε επίπεδο αποφασιστικότητας να υποστηριχθεί ό,τι με κόπους δημιουργήθηκε απο το 1821, η Ελλάδα δεν έχει να επιδείξει κάτι ιδιαιτέρως σοβαρό είτε στη θεωρία είτε στην πράξη.
Η μεταπολιτευτική πολιτική και συνταγματική τάξη κακώς θεωρείται πως είναι αποτέλεσμα της γενιάς του Πολυτεχνείου. Οι άνθρωποί του που θέλησαν να συμμετάσχουν στην πολιτική διαδραμάτισαν, λόγω ηλικίας, κυρίως, δευτερεύοντα ρόλο.
Η μεταπολιτευτική τάξη οικοδομήθηκε απο την γενιά του 114. Αυτήν- και την πρώτη μεταπολεμική- εξέφρασε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής.
Αυτήν, και τους ηττημένους, κοινωνικά και πολιτικά του Εμφυλίου εξέφρασε ο Ανδρέας Παπανδρέου.
Καραμανλής και Παπανδρέου έθεσαν τα θεμέλια της μεταπολίτευσης.
Η κριτική που γίνεται σ αυτήν την μακρά μεταπολιτευτική πορεία είναι αρνητική. Διότι η σημερινή κατάληξή της δεν δίκαίωσε κανένα πολιτικό όραμα. Αντιθέτως, έφερε την Ελλάδα στο ναδίρ.
Τα εκφυλιστικά φαινόμενα που παρατηρούμε σήμερα είναι κορυφαίο αποτέλεσμα μια τραγικής πορείας που άρχισε το 1974 αλλά είχε τις ρίζες της παλαιότερα. Οι βαθύτατες ρίζες των φαινομένων, ίσως πρέπει να αναζητηθούν στο υποκείμενο της Επανάστασης. Αλλά αυτό είναι δουλειά ιστορικών. Θα αρκεστώ στην επισήμανση ότι οι δύο βασικές συνιστώσες της Επανάστασης ήταν οι Κλέφτες και οι Κοτζαμπάσηδες. Υπήρξαν και οι διανούμενοι που διαμόρφωσαν αυτό που αποκλήθηκε Νεοελληνικός Διαφωτισμός αλλά στην πράξη οι Κλέφτες και οι Κοτζαμπάσηδες επηρέασαν και διαμόρφωσαν τις εξελίξεις.
Σήμερα αντιμετωπίζουμε, ακόμη, τις ιδιομορφίες που χαρακτήριζαν τα στρώματα αυτά της ελληνικής κοινωνίας.
Θα μπορούσαν τα πράγματα να εξελίσοονταν διαφορετικά; Ίσως, αν δεν αποτύγχαναν άλλες επαναστατικές προσπάθειες. Στην πρακτική της Επανάστασης, όχι στην ιδεολογική της προσπάθεια, κυριάρχησε ένα πνεύμα μικροελλαδισμού, παράγωγο των αρχαιοελληνικών επιρροών της πόλεως κράτους.
Η οικουμενική αντίληψη του ελληνισμού θα μπορούσε να αναβιώσει αν δεν αποτύγχανε η εκστρατεία του 1922. Οι τρείς μεγάλες ιστορικές αποτυχίες ήταν η αποτυχία του Υψηλάντη να ξεκινήσει την επανάσταση, η δολοφονία του Καποδίστρια και η Μικρασιατική Εκστρατεία.
Η νεοελλαδική κοινωνία προσπαθεί να συγκροτηθεί με βάση τις γενετικές της αδυναμίες, όπως περιγράφηκαν, και τις τραγικές εμπειρίες των τριών μεγάλων αποτυχιών της.
Η γενιά του Πολυτεχνείου αν ανέλαβε να διαμορφώσει τις εξελίξεις το έκανε μετά το 2000. Δεν είναι σίγουρο ότι είχε ευρύτερη συνείδηση της αποστολής της πέραν της αναπαραγωγής κομματικών φληναφημάτων. Και γι αυτό απέτυχε.
Δυστυχώς, η επόμενη γενιά που εισήλθε στην διαχείριση της εξουσίας με το δίδυμο Τσίπρας-Μητσοτάκης είναι ακόμη χειρότερη. Δεν έχει ούτε έρμα, ούτε συνείδηση αποστολής. Όπου πάμε και ό,τι φάμε.
Χαρακτηριστικό είναι ότι το προδομένο τμήμα του ελληνισμού, η Κύπρος δεν θελει να έχει και πολλά με την Αθήνα. Ούτε και το τμήμα που εγκαταλείφθηκε νωρίτερα. Ο βορειοηειρωτικός ελληνισμός.
Τι μένει; Που πάμε;
Το Πολυτεχνείο αποτέλεσε ιστορική στιγμή, μετά τις εξεγέρσεις σε Δύση και Ανατολή, που θα μπορούσε να επαναπροσδιορίσει στόχους και να αποτελέσει σημείο καμπής μιας άλλης πολιτικής διαχείρισης. Δυστυχώς, ως καμπή απέτυχε. Αποτέλεσε συνέχεια μιας τραγικής πορείας που οδηγεί σε αδιέξοδα.
Δεν ευθύνετι το Πολυτεχνείο. Αλλά δεν μπόρεσε να κάνει και την διαφορά.
Το τραγικό είναι ότι, πλέον, έχουμε αφεθεί στις εκπλήξεις της ιστορίας.
Μέρα λαμπρή η αυριανή. Όλη η Ελλάδα τιμά τους ήρωες. Μεθύστε με το αθάνατο κρασί του Πολυτεχνείου!
Πρόσφατες οι δηλώσεις της εκφωνήτριας του Πολυτεχνείου. Ας χαρούμε λοιπόν.
Δύο σχόλια.
(α) Περί Πολυτεχνείου
Αδυνατώ να αντιληφθώ το νόημα της εξεγέρσεως στο Πολυτεχνείο, πέρα από μια εκδήλωση αντιδραστικότητος και ψευτοεπαναστατισμού.
Τα γεγονότα της Νομικής, λίγους μήνες νωρίτερα, πράγματι συνιστούσαν εναντίωση στην δικτατορία. Τον Νοέμβριο, όμως, είχαμε κυβέρνηση Μαρκεζίνη, που προετοίμαζε εκλογές για τις αρχές του ’74, ενώ είχαν προηγηθεί άρση του στρατιωτικού νόμου και γενική αμνηστία, οδεύαμε, λοιπόν, προς μια ομαλή μεταπολίτευση (και με την Κύπρο ακέραια!).
Προς τί, λοιπόν, η διαμαρτυρία, πού αποσκοπούσε πολιτικώς; Τουναντίον, η αναταραχή που επεκράτησε ενίσχυσε την αμφισβήτηση των Παπαδόπουλου/Μαρκεζίνη από την ομάδα Ιωαννίδη.
Και γιατί επεκράτησε να τιμάται και να μνημονεύεται το “Πολυτεχνείο”, ενώ η “Νομική” κατέληξε στην λήθη;
(β) Μικρασιατική εκστρατεία
Εξεπλάγην από την δήλωση Μπέζου (του ηθοποιού, όχι του μεγιστάνα), στην συνομιλία του με τον πρωθυπουργό, στα πλαίσια του “Greece Talks” (14/11), ότι η Μικρασιατική καταστροφή ήταν ευτύχημα, διότι σκότωσε τον μεγαλοϊδεατισμό μας!
Τα ακριβή του λόγια ήταν:
“… το φαινόμενο του ρωσικού επεκτατισμού έχει να κάνει με τη νοσταλγία, νοσταλγία για αυτοκρατορικά μεγαλεία. Τα ζήσαμε και εμείς αυτά με τη Μεγάλη Ιδέα και ευτυχώς τελείωσαν με τη Μικρασιατική Καταστροφή. Δυστυχώς τέλειωσαν με αυτόν τον τρόπο, αλλά…”
https://www.youtube.com/watch?v=Clj7Y146TmU&t=546s (09:06 κι έπειτα)
https://www.travel.gr/how_to_travel/greece-talks/kyriakos-mitsotakis-kai-giannis-mpez/
Η επίδραση του δηλητηρίου του “Ριζοσπάστη” από το 1935 (άρθρο “Μια επιφύλαξη”, στο πρωτοσέλιδο του φύλλου της 12ης/7/1935) φαίνεται πως ακόμη καλά κρατεί…
ΥΓ:
Αντί άλλων συζητήσεων, αναλύσεων και ντοκυμανταίρ για το “Πολυτεχνείο”, θα συνιστούσα την νυχθημερόν προβολή της κοινής συνεντεύξεως Σταμέλου-Γουνελά, το 2017.
https://www.youtube.com/watch?v=SjrEvFa1OTE
Πολλοί μύθοι, με τους οποίους έχουν γαλουχηθεί/κατηχηθεί γενεές και γενεές (για να υπηρετηθούν σκοπιμότητες), καταρρίπτονται από τους ιδίους τους πρωταγωνιστές.
Απίστευτη δήλωση από έναν ακόμη εκφραστή του Αθηνοκεντρικού κατεστημένου….ανιστορητου και μικρόελλαδιτη…τριζουν τα κόκαλα 1.5εκ
Μικρασιατών και αυτών που πολέμησαν…χαρακτηριστικό παράδειγμα της σήψης
της αθηναϊκής πλουτοκρατίας….σκουπιδι…
Και αναφορικά με το Πολυτεχνείο η διάψευση των προσδοκιών από την νεολαία του Πολυτεχνείου σε κανένα βαθμό δεν δικαιολογεί τα φασιστοειδή που διοικούσαν τότε, που σκότωναν γιατί κάποιος πίστευε σε κατι διαφορετικό και φυσικά οδήγησαν στην τραγωδία της Κύπρου …..Μπατριωτες με την ελληνική σημαία….
Με αντέγραψε ως ΣΑΝ ο πρώτος σχολιαστής αλλά γράφει τα δικά του ακαταλαβίστικα.
Ας όψεται το πληκτρολόγιο .
Του Πολυτεχνείου το ανάγνωσμα , λοιπόν και σήμερα 52 χρόνια μετά , Πολυτεχνείου που ήταν σε τελευταία ανάλυση μια απουσία πρόληψης και αποτυχημένης σχεδίασης και ”κρατικής καταστολής”- στα πλαίσια ”του πάμε και ό,που βγει”, σε μια αναμενόμενη -μετά τον Γαλλικό Μάη του 1968 και τα Σοβιετικά τανκς στην Πράγα τον Αύγουστο του 1968- αντίδραση και της ελληνικής νεολαίας , που βιώνοντας την διαδικασία της ενηλικίωσής της επιδίωκε να αυτονομηθεί ,να αυτοπροσδιοριστεί και να προσανατολιστεί , κάτι που κατάφερε ”συγχρωτιζόμενη ” καθημερινώς στα αμφιθέατρα (τότε η φοίτηση ήταν υποχρεωτική για τους μη εργαζόμενους) και στα ”μπαράκια ”.
Έκτοτε αυτό το Πολυτεχνείο ,που έγινε από το ακηδεμόνευτο ΑΝΤΙΔΙΚΤΑΤΟΡΙΚΟ Φοιτητικό Κίνημα το εξετάζουμε μόνο ιστορικά και όχι ως κοινωνικό Κίνημα , το οποίο ως διάττων αστέρας εξαφανίστηκε μετά το 1974 , κυρίως λόγω της ξεδιάντροπης κομματικοποιήσεως ορισμένων τυχερών και αναγνωρίσιμων φοιτητών του 3ημέρου της καταλήψεως και της αχόρταγης πολιτικής και κομματικής εκμεταλλεύσεως από το επελαύνον ΑνδρεοΠΑΣΟΚ και τις άλλες ”Δημοκρατικές” Δυνάμεις , ενώ όλοι τους ούτε ένα δικό τους τρικ είχαν πετάξει μέχρι της 17 Νοεμβρίου 1973, πολιτική-κομματική εκμετάλλευση που δυστυχώς συνεχίζεται ΕΘΙΜΙΚΑ .
Υ.Γ ”Καπελώθηκε” πλήρως , ιδίως την 10ετία του 1980 από το τριτοδρομικό ΠΑΣΟΚ , η Νεολαία του οποίου ”κατέχει” και την ΑΝΑΛΛΟΙΩΤΗ ”ματωμένη” σημαία του Πολυτεχνείου .
Και μετά λέμε να πάμε μπροστά .
Αν κάποιοι αναρωτιούνται γιατί η Ρωσσία δεν μπορεί να ανήκει στην Ευρώπη, η απάντηση είναι γιατί δεν γουστάρουν τα δαμανάκια και τα κομπετάκια. Ό,τι νεολαιίστικο έγινε σε Αμερική και Ευρώπη κατά της δεκαετίες 60 και 70, ήταν παραγωγές της ΣΙΑ. Μεταξύ άλλων, για να φτιάξει βιογραφικό η επόμενη πολιτική ελίτ, αυτή που τώρα κατασκευάζεται στις ΜΚΟ, στα Εράσμους, στα ιδρύματα. Έργο του Πολυτεχνείου ήταν και να προλάβει τις εκλογές χωρίς “εθνάρχες” (αλλά με ΕΔΑ) που όφειλαν να παραδώσουν τα κλειδιά στους επόμενους. Ήταν και κάτι “φασίστες” που, αντί να ακούνε Μίκυ, διαβάζανε Μπάτση και τρυπάγανε το Αιγαίο. Είχανε και την ΕΣΣΔ ως εμπορικό εταίρο. Και κάτι αποθεματικά που θα έκαναν το νορβηγικό να κοκκινίσει, έπρεπε να θαφτούν ΑΤΟΚΑ στην τράπεζα του Ρότσιλντ. Ζήτω το Πολυτεχνείο. Και αιωνία η μνήμη στην ελληνική βιομηχανία-παιδεία-ασφάλιση. Να ζήσουμε να τις θυμόμαστε…
Και μια τελευταία ερώτηση: Γιατί θεωρούμε “τα φοιτητά” ως έχοντα ανώτερο πολιτικό κριτήριο από τους νέους που δουλεύουν στο κτήμα, στην οικοδομή, στον τόρνο; Επειδή διαβάσανε το ντας καπιτάλ ναούμε; Ή επειδή -ένεκα διασποράς- η ΣΙΑ δεν μπορεί να τους μαντρώσει..;
Μνῆμες τῆς γενιᾶς μας ἀκόμα ζωντανές.
Τό γνωστό μήνυμα τοῦ Γιώργου Σεφέρη γιά τήν Δημοκρατία.
28 Μαρτίου 1968: Ο Σεφέρης για τη Δημοκρατία και την Ελευθερία και οι πνευματικοί άνθρωποι σήμερα…. – Εδεσσαϊκή
῾Ο Π. Ήφαιστος ἔχει ἐπίσης μία ἀξιόλογη ἀνάλυση: «Πολυτεχνείο πριν και μετά».
Αὐτὸ ποὺ ἀναφέρει ὁ κ. Κωνσταντῖνος Α. Καραγιαννίδης γιὰ τὴν πρόσφατη ἀναφορὰ σὲ Μεγαλοϊδεατισμὸ δὲν εἶναι ἡ μόνη. Συναντᾶται προσφάτως καί ἀλλοῦ. Τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια τῶν Ἑλλήνων, τὰ ἄρρητα, `αποκωδικοποιούνται ` ὡς αὐτοκρατορικὲς τάσεις.
Κάποιοι βλέπουν μόνο τὸν χῶρο. Ἡ ἀποκωδικοποίηση δὲν γίνεται ἂν δὲν δεῖς τοὺς ἀνθρώπους. Ἡ πνευματικότητα δὲν πάει πακέτο μὲ τὸν χῶρο ἀλλὰ μὲ τοὺς ἀνθρώπους.
Ἡ Δύση ἔχει τὴν τεχνολογία. Ὁ Γ. Σεφέρης ἔχει γράψει χαρακτηριστικά: «Ἀπὸ τὴ Δύση δὲ γυρίσαμε στὴν Ἑλλάδα χορτάτοι, γυρίσαμε πεινασμένοι»
Ἀγωνίζονται γιὰ ἐνεργειακὲς συμφωνίες καὶ γιὰ τὸν ἄνθρωπο τίποτα. Μόνο ἀναλώνονται νά `συλλάβουν ` τὴν ἐλευθερία, ἁντὶ νὰ μετρηθοῦν καὶ νὰ ὑψωθοῦν ὡς ἐκεῖ.
Μία ὀπτική τοῦ τί σημαίνει Πολυτεχνεῖο σήμερα.
Μνήμη και χρέος ενός άγριου Νοέμβρη