Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNN, η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών (CIA) εργάζεται για τον εξοπλισμό κουρδικών δυνάμεων, με στόχο να πυροδοτηθεί μια λαϊκή εξέγερση στις απομακρυσμένες περιοχές του Ιράν. Πηγές που γνωρίζουν το σχέδιο αναφέρουν ότι η κίνηση αποσκοπεί στο να καθηλωθούν ιρανικές δυνάμεις κατά μήκος των συνόρων με το Ιράκ και να καταστεί δυνατή η εκδήλωση αναταραχής σε μεγάλες πόλεις. Η Τεχεράνη έχει ήδη απαντήσει με επιθέσεις drones.
Από τη συντακτική ομάδα ILH
Δημοσιεύθηκε: 03-04-2026 08:54
Κούρδισσες μαχήτριες. Φωτογραφία: AP
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν τις προσπάθειές τους για τη δημιουργία αντιπολίτευσης στο εσωτερικό του Ιράν. Σύμφωνα με πηγές των υπηρεσιών πληροφοριών που μίλησαν στο CNN, η αμερικανική πρωτοβουλία δεν περιορίζεται σε εθνοτικές ομάδες όπως οι Κούρδοι και οι Μπαλόχ. Επικεντρώνεται επίσης στη συγκέντρωση υποστήριξης από το εσωτερικό του τακτικού στρατού του Ιράν, από δημόσια πρόσωπα, από τοπικές ηγεσίες και ακόμη και από σχετικά μετριοπαθείς ανώτερους αξιωματούχους εντός του καθεστώτος.
Ο ίδιος ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί αυτήν την προσπάθεια σε συνέντευξή του στο Politico την Τρίτη. Όταν ρωτήθηκε αν είναι πλέον αργά να εξεταστεί η συνεργασία με πρόσωπα μιας νέας ιρανικής κυβέρνησης, ο Τραμπ απάντησε: «Όχι, δεν είναι πολύ αργά. Σαράντα εννέα σκοτώθηκαν, μην το ξεχνάτε, οπότε είναι αρκετά βαθύ, σωστά; Αναδύονται καινούργιοι. Πολλοί άνθρωποι θέλουν τη θέση. Κάποιοι από αυτούς θα είναι πολύ καλοί.»
Το καθεστώς του Ιράν στηρίζεται σε δύο διακριτούς στρατιωτικούς πυλώνες: τον τακτικό στρατό, που έχει ως αποστολή την υπεράσπιση των συνόρων της χώρας, και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), μια παράλληλη δύναμη που δημιουργήθηκε μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 ως αντίβαρο στον στρατό, ο οποίος τότε θεωρούνταν πιστός στον σάχη. Οι Φρουροί της Επανάστασης υπάγονται απευθείας στον Ανώτατο Ηγέτη και όχι στον εκλεγμένο πρόεδρο, ενώ ελέγχουν επίσης την πολιτοφυλακή Μπασίτζ (Basij), το βασικό εργαλείο του καθεστώτος για την καταστολή διαμαρτυριών. Η προσδοκία όσων στηρίζουν το σχέδιο είναι ότι ο τακτικός στρατός θα αποδειχθεί περισσότερο προσηλωμένος στο Ιράν ως κράτος και, σε μια στιγμή κρίσης, θα κινηθεί εναντίον του ιδεολογικού κατεστημένου που καθοδηγείται από τους διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης και την κληρικαλική ηγεσία.
Θα γείρουν οι μειονότητες την πλάστιγγα;
Στο πλαίσιο των επαφών, Αμερικανοί αξιωματούχοι πραγματοποιούν συνομιλίες με Κούρδους ηγέτες στο βόρειο Ιράν και στο Ιράκ, με ηγέτες μπαλοχικών πολιτοφυλακών στο νοτιοανατολικό Ιράν, καθώς και με άλλες ομάδες της αντιπολίτευσης. Σύμφωνα με τις αναφορές, στόχος είναι να προετοιμαστούν αυτοί οι παράγοντες για μια «καθοριστική ημέρα», μετά τη φθορά των δυνάμεων του καθεστώτος —ιδίως των Φρουρών της Επανάστασης— όταν θα μπορούσε να επέλθει η επιδιωκόμενη αλλαγή. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιδιώκουν αλλαγή καθεστώτος, και οι διάφορες ομάδες αναμένεται να συμμετάσχουν σε αυτό που πιθανότατα θα εξελιχθεί σε εσωτερική αναμέτρηση, καθώς οι πολυάριθμοι υποστηρικτές του καθεστώτος είναι απίθανο να παραδοθούν χωρίς μάχη.
Εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών υποδεικνύουν ότι η διαδικασία θα απαιτούσε τουλάχιστον μία εβδομάδα, ακόμη κι αν τα πλήγματα κατά της ιρανικής ηγεσίας —ιδιαίτερα των Φρουρών της Επανάστασης— αποδειχθούν ιδιαίτερα αποτελεσματικά και εξουδετερωθεί το μεγαλύτερο μέρος της ανώτατης διοίκησης. Αναφορές υποστηρίζουν ότι οι Φρουροί της Επανάστασης προετοιμάζονται για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, μαζί με συνδεδεμένες μονάδες όπως η πολιτοφυλακή Basij, και η εκτίμηση είναι ότι η σύγκρουση θα είναι σφοδρή. Ένα πιθανό σενάριο είναι ότι περιφερειακές επαρχίες, όπου τα αυτονομιστικά κινήματα είναι ισχυρά, θα μπορούσαν να κινηθούν νωρίτερα από το αναμενόμενο, καταλαμβάνοντας πόλεις και εδάφη.
Μεταξύ των εθνοτικών μειονοτήτων του Ιράν, δρουν υπόγειες οργανώσεις με μακρά ιστορία και αποδεδειγμένη ικανότητα να πλήττουν το καθεστώς των αγιατολάχ, οι οποίες έχουν διεξαγάγει παρατεταμένες αντάρτικες εκστρατείες. Στη βορειοδυτική κουρδική περιοχή του Ιράν, επιχειρούν αρκετές κουρδικές αντάρτικες ομάδες, οι περισσότερες από τις οποίες υποστηρίζονται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο από την αυτόνομη Κουρδική Περιφερειακή Κυβέρνηση (KRG) στο Ιράκ.
Στις 22 Φεβρουαρίου, πέντε ιρανικά κουρδικά κόμματα, με επικεφαλής το Δημοκρατικό Κόμμα του Κουρδιστάν του Ιράν (Kurdistan Democratic Party of Iran), συγκρότησαν κοινό συνασπισμό με διακηρυγμένο στόχο την ανατροπή του ισλαμικού καθεστώτος. Ο συνασπισμός διαθέτει μαχητές Πεσμεργκά εκπαιδευμένους στο Ιράκ, οι οποίοι γνωρίζουν καλά το ορεινό ανάγλυφο κατά μήκος των συνόρων των δύο χωρών. Κατά την Επιχείρηση “Roaring Lion”, πραγματοποιήθηκαν αρκετές επιθέσεις εναντίον ιρανικών οχυρών/θέσεων κατά μήκος της μεθορίου, με στόχο να αποδυναμωθεί ο έλεγχος της Τεχεράνης στην περιοχή και ενδεχομένως να ανοίξει ο δρόμος για μια ένοπλη κουρδική εξέγερση.
Μπαλόχ και Άραβες — και οι φόβοι εσωτερικού κατακερματισμού
Μια ακόμη εθνοτική ομάδα που εμπλέκεται σε συνεχιζόμενη αναταραχή είναι οι Μπαλόχ, μια σουνιτική μειονότητα κατανεμημένη στο Ιράν, το Πακιστάν και το Αφγανιστάν, που επιδιώκει αυτοδιάθεση και αυτονομία. Τα τελευταία χρόνια, οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν πραγματοποιήσει —όπως περιγράφεται— μια πρωτοφανή καταστολή κατά της μπαλοχικής μειονότητας. Η βασική οργάνωση που δρα στην ιρανική πλευρά είναι η Jaish al-Adl, η οποία τον Δεκέμβριο του 2025 συγχωνεύθηκε με άλλες ομάδες στο «Λαϊκό Μέτωπο Μαχητών» (Popular Fighters Front) και κήρυξε μια ευρεία εκστρατεία κατά του καθεστώτος.
Η τρίτη εθνοτική μειονότητα στο Ιράν με ιστορικό ένοπλης αντίστασης είναι ο αραβικός πληθυσμός στη νότια επαρχία Χουζεστάν (Khuzestan). Κατά κύριο λόγο σιιτικός και αριθμώντας πάνω από 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους, ο συγκεκριμένος πληθυσμός έχει βιώσει σημαντικές αναταραχές. Το 2022 ξέσπασαν μεγάλης κλίμακας διαδηλώσεις στην επαρχία κατά της κυριαρχίας της Τεχεράνης, και σημειώθηκαν ανταλλαγές πυρών μεταξύ Αράβων αυτονομιστών και δυνάμεων του καθεστώτος, με αποτέλεσμα αρκετούς νεκρούς.
Η ιδέα αξιοποίησης των εθνοτικών μειονοτήτων του Ιράν, παρότι είναι «πρακτική» δεδομένης της παρουσίας οργανωμένων ομάδων αντίστασης επί του πεδίου, είναι ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη στο ευρύτερο φάσμα της ιρανικής αντιπολίτευσης. Πολλοί αντίπαλοι του καθεστώτος υιοθετούν εθνικιστικές αντιλήψεις και ενδέχεται να δυσκολεύονται να συνεργαστούν με αντάρτες, των οποίων τα αιτήματα για αυτονομία έρχονται σε σύγκρουση με την εδαφική ακεραιότητα του Ιράν.
Όσοι υποστηρίζουν αυτή τη στρατηγική εκτιμούν ότι, σε ένα σενάριο όπου το Ιράν θα βρεθεί αντιμέτωπο με μια υπαρξιακή εσωτερική σύγκρουση, παράλληλα με εξωτερική στρατιωτική και οικονομική πίεση, οι εκλεγμένοι πολιτικοί ηγέτες θα ενεργούσαν υπεύθυνα και —μαζί με τον τακτικό στρατό— θα στέκονταν απέναντι σε αυτό που οι επικριτές περιγράφουν ως μια «νοοτροπία Μασάντα» (Masada mindset) υπό την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης. Στη συνέχεια, θα αναλάμβαναν τον έλεγχο του μηχανισμού λήψης αποφάσεων. Όποια κι αν είναι η ακριβής πολιτική διαμόρφωση, αυτό θα συνιστούσε ένα μεταβατικό στάδιο προς ένα Ιράν «μετά την Ισλαμική Δημοκρατία». Η κυρίαρχη εκτίμηση είναι ότι μια αλλαγή στο καθεστώς πρέπει να προηγηθεί οποιασδήποτε ουσιαστικής αλλαγής από το ίδιο το καθεστώς.
