Οι διαδηλώσεις που σαρώνουν το Ιράν πλησίασαν το όριο των δύο εβδομάδων το Σάββατο, με την κυβέρνηση της χώρας να αναγνωρίζει τη συνέχιση των κινητοποιήσεων, παρά την εντεινόμενη καταστολή, την ώρα που η Ισλαμική Δημοκρατία παραμένει αποκομμένη από τον υπόλοιπο κόσμο.
Ο Άλι Ραχμανί δήλωσε ότι ο ιρανικός λαός «αγωνίζεται με σφοδρότητα για την ελευθερία του», έναν αγώνα στον οποίο η μητέρα του, Ναργκές Μοχαμαντί, συμμετέχει «εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια».
Οι διαδηλώσεις που αμφισβητούν τη θεοκρατία του Ιράν έχουν συμπληρώσει δύο εβδομάδες, με διαδηλωτές να κατακλύζουν τους δρόμους της Τεχεράνης και της Μασχάντ. Ακτιβιστές αναφέρουν ότι τουλάχιστον 116 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και 2.600 έχουν συλληφθεί. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει εκφράσει τη στήριξή του προς τους διαδηλωτές, αφήνοντας να εννοηθεί το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχους σε περίπτωση αμερικανικού πλήγματος κατά του Ιράν.
(Ακολουθούν εικόνες από πλάνα που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και δείχνουν διαδηλωτές στους δρόμους της Τεχεράνης, παρά την εντεινόμενη καταστολή, 9–10 Ιανουαρίου 2026.)
ΝΤΟΥΜΠΑΪ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (AP) — Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου προειδοποίησε την Κυριακή ότι ο αμερικανικός στρατός και το Ισραήλ θα αποτελέσουν «νόμιμους στόχους» εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες πλήξουν την Ισλαμική Δημοκρατία, με αφορμή τις συνεχιζόμενες διαδηλώσεις που συγκλονίζουν τη χώρα, όπως έχει απειλήσει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ διατύπωσε την απειλή αυτή καθώς οι πανεθνικές διαδηλώσεις κατά της ιρανικής θεοκρατίας έβλεπαν διαδηλωτές να πλημμυρίζουν τους δρόμους της πρωτεύουσας και της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης της χώρας έως τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής, ξεπερνώντας το όριο των δύο εβδομάδων. Τουλάχιστον 203 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στη βία που συνοδεύει τις κινητοποιήσεις, σύμφωνα με ακτιβιστές, οι οποίοι εκφράζουν φόβους ότι ο πραγματικός αριθμός των νεκρών είναι πολύ μεγαλύτερος.
Με το διαδίκτυο στο Ιράν εκτός λειτουργίας και τις τηλεφωνικές γραμμές κομμένες, η αποτίμηση των διαδηλώσεων από το εξωτερικό γίνεται ολοένα και δυσκολότερη.
Όσοι βρίσκονται εκτός χώρας φοβούνται ότι το μπλακ άουτ στην ενημέρωση ενθαρρύνει σκληροπυρηνικά στοιχεία εντός των ιρανικών δυνάμεων ασφαλείας να προχωρήσουν σε αιματηρή καταστολή.
Ο Τραμπ εξέφρασε τη στήριξή του στους διαδηλωτές, γράφοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «το Ιράν κοιτάζει την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ίσως όπως ποτέ άλλοτε. Οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να βοηθήσουν!!!». Οι New York Times και Wall Street Journal, επικαλούμενες ανώνυμους Αμερικανούς αξιωματούχους, ανέφεραν το βράδυ του Σαββάτου ότι στον Τραμπ είχαν παρουσιαστεί στρατιωτικές επιλογές για πλήγμα κατά του Ιράν, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί τελική απόφαση.
Συγκέντρωση στο κοινοβούλιο
Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ζωντανά τη συνεδρίαση του κοινοβουλίου. Ο Καλιμπάφ, σκληροπυρηνικός πολιτικός που στο παρελθόν έχει θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία, εκφώνησε ομιλία στην οποία επαίνεσε την αστυνομία και τους παραστρατιωτικούς Φρουρούς της Επανάστασης, ιδίως την εθελοντική πολιτοφυλακή Μπασίτζ, επειδή «στάθηκαν ακλόνητοι» κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων.
Στη συνέχεια, απείλησε ευθέως το Ισραήλ — το οποίο αποκάλεσε «κατεχόμενα εδάφη» — και τον αμερικανικό στρατό, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο προληπτικού πλήγματος.
«Σε περίπτωση επίθεσης κατά του Ιράν, τόσο τα κατεχόμενα εδάφη όσο και όλα τα αμερικανικά στρατιωτικά κέντρα, βάσεις και πλοία στην περιοχή θα αποτελέσουν νόμιμους στόχους μας», δήλωσε ο Καλιμπάφ. «Δεν θεωρούμε ότι περιοριζόμαστε στο να αντιδράσουμε μετά το γεγονός και θα δράσουμε με βάση οποιαδήποτε αντικειμενική ένδειξη απειλής».
Οι βουλευτές έσπευσαν προς το βήμα στο ιρανικό κοινοβούλιο, φωνάζοντας: «Θάνατος στην Αμερική!».
Παραμένει ασαφές πόσο σοβαρά εξετάζει το Ιράν το ενδεχόμενο εξαπόλυσης πλήγματος, ιδίως μετά την καταστροφή της αντιαεροπορικής του άμυνας κατά τον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο. Κάθε απόφαση για πόλεμο θα ανήκε στον 86χρονο Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ο αμερικανικός στρατός δήλωσε ότι στη Μέση Ανατολή είναι «τοποθετημένος με δυνάμεις που καλύπτουν όλο το φάσμα των μαχητικών δυνατοτήτων, ώστε να υπερασπιστούν τις δυνάμεις μας, τους εταίρους και συμμάχους μας και τα συμφέροντα των ΗΠΑ». Τον Ιούνιο, το Ιράν στόχευσε αμερικανικές δυνάμεις στην αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ, ενώ ο 5ος Στόλος του αμερικανικού Ναυτικού, που δραστηριοποιείται στη Μέση Ανατολή, εδρεύει στο νησιωτικό βασίλειο του Μπαχρέιν.
Το Ισραήλ, στο μεταξύ, «παρακολουθεί στενά» την κατάσταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, δήλωσε Ισραηλινός αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς δεν είχε εξουσιοδότηση να απευθύνεται σε δημοσιογράφους. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, είχε κατά τη διάρκεια της νύχτας συνομιλία με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, για ζητήματα που περιλάμβαναν και το Ιράν, πρόσθεσε ο αξιωματούχος.
«Ο λαός του Ισραήλ, ολόκληρος ο κόσμος, είναι γεμάτοι δέος μπροστά στη σπουδαία γενναιότητα των πολιτών του Ιράν», δήλωσε ο Νετανιάχου, γνωστός εδώ και χρόνια για τη σκληρή του στάση απέναντι στο Ιράν.
Η αμερικανική οργάνωση Human Rights Activists News Agency, που βασίζεται σε ακτιβιστές εντός του Ιράν οι οποίοι διασταυρώνουν τις πληροφορίες, ανακοίνωσε την Κυριακή νέο απολογισμό 203 νεκρών — μια σημαντική αύξηση. Από αυτούς, οι 162 είναι διαδηλωτές και οι 41 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, σύμφωνα με την οργάνωση. Η ίδια ανέφερε επίσης ότι έχει λάβει αναφορές για πολύ περισσότερους θανάτους, τις οποίες εξακολουθεί να αξιολογεί, ενώ πάνω από 3.280 άτομα έχουν συλληφθεί.
Η οργάνωση έχει δώσει ακριβείς απολογισμούς και σε προηγούμενα κύματα αναταραχών στην Ισλαμική Δημοκρατία. Η ιρανική κυβέρνηση δεν έχει ανακοινώσει συνολικά στοιχεία για τα θύματα των διαδηλώσεων.
Το Associated Press δεν έχει καταφέρει να επαληθεύσει ανεξάρτητα τον απολογισμό, καθώς οι επικοινωνίες με το Ιράν έχουν διακοπεί.
Στο Βατικανό, ο πάπας Λέων ΙΔ΄ αναφέρθηκε στο Ιράν ως τόπο «όπου οι συνεχιζόμενες εντάσεις εξακολουθούν να κοστίζουν πολλές ζωές».
«Ελπίζω και προσεύχομαι ο διάλογος και η ειρήνη να καλλιεργηθούν με υπομονή, προς όφελος του κοινού καλού ολόκληρης της κοινωνίας», δήλωσε.
Διαδηλώσεις στην Τεχεράνη και τη Μασχάντ
Βίντεο που στάλθηκαν διαδικτυακά από το Ιράν, πιθανότατα μέσω δορυφορικών πομπών Starlink, φέρονται να δείχνουν διαδηλωτές να συγκεντρώνονται στη συνοικία Πουνάκ, στα βόρεια της Τεχεράνης. Εκεί, όπως φαίνεται, οι αρχές απέκλεισαν δρόμους, ενώ οι διαδηλωτές κουνούσαν τα αναμμένα κινητά τους τηλέφωνα. Άλλοι χτυπούσαν μεταλλικά αντικείμενα, ενώ στον ουρανό έσκαγαν πυροτεχνήματα.
«Το μοτίβο των διαδηλώσεων στην πρωτεύουσα έχει λάβει σε μεγάλο βαθμό τη μορφή διάσπαρτων, βραχύβιων και ευέλικτων συγκεντρώσεων, μια προσέγγιση που διαμορφώθηκε ως απάντηση στη βαριά παρουσία των δυνάμεων ασφαλείας και στην αυξημένη πίεση στο πεδίο», ανέφερε η Human Rights Activists News Agency. «Υπήρξαν αναφορές για drones επιτήρησης που πετούσαν από πάνω και για κινήσεις των δυνάμεων ασφαλείας γύρω από τα σημεία των διαδηλώσεων, γεγονός που υποδηλώνει συνεχή παρακολούθηση και έλεγχο ασφαλείας».
Στη Μασχάντ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Ιράν, περίπου 725 χιλιόμετρα (450 μίλια) βορειοανατολικά της Τεχεράνης, πλάνα φέρονται να δείχνουν διαδηλωτές να έρχονται αντιμέτωποι με τις δυνάμεις ασφαλείας. Διαδηλώσεις φαίνεται επίσης να πραγματοποιήθηκαν στο Κερμάν, περίπου 800 χιλιόμετρα (500 μίλια) νοτιοανατολικά της Τεχεράνης.
Η ιρανική κρατική τηλεόραση, το πρωί της Κυριακής, έδειξε ανταποκριτές της να εμφανίζονται στους δρόμους αρκετών πόλεων, παρουσιάζοντας εικόνες ηρεμίας με εμφανή χρονοσήμανση στην οθόνη. Η Τεχεράνη και η Μασχάντ δεν περιλαμβάνονταν σε αυτές τις μεταδόσεις.
Η κυβερνητική ρητορική κλιμακώθηκε επίσης την Κυριακή. Ο Αλί Λαριτζανί, ανώτατος αξιωματούχος ασφαλείας, κατηγόρησε ορισμένους διαδηλωτές ότι «σκοτώνουν ανθρώπους ή καίνε ανθρώπους, κάτι που μοιάζει πολύ με όσα κάνει το ISIS», αναφερόμενος στο Ισλαμικό Κράτος με το ακρωνύμιό του.
Η κρατική τηλεόραση μετέδωσε κηδείες μελών των δυνάμεων ασφαλείας που σκοτώθηκαν, ενώ ανέφερε ότι άλλοι έξι σκοτώθηκαν στο Κερμανσάχ. Στην επαρχία Φαρς, η βία στοίχισε τη ζωή σε 13 ανθρώπους, ενώ επτά μέλη των δυνάμεων ασφαλείας σκοτώθηκαν στην επαρχία Βόρειο Χορασάν, πρόσθεσε. Παράλληλα, έδειξε ένα αγροτικό όχημα γεμάτο σορούς σε σάκους νεκρών και, αργότερα, εικόνες από νεκροτομείο.
Ακόμη και ο μεταρρυθμιστής πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος προσπαθούσε να εκτονώσει την οργή πριν οι διαδηλώσεις κλιμακωθούν τις τελευταίες ημέρες, υιοθέτησε σκληρότερο τόνο σε συνέντευξη που μεταδόθηκε την Κυριακή.
«Οι άνθρωποι έχουν ανησυχίες, πρέπει να καθίσουμε μαζί τους και, αν είναι καθήκον μας, να επιλύσουμε τις ανησυχίες τους», δήλωσε ο Πεζεσκιάν. «Όμως το ανώτερο καθήκον είναι να μην επιτρέψουμε σε μια ομάδα ταραχοποιών να έρθει και να καταστρέψει ολόκληρη την κοινωνία».
Περισσότερες διαδηλώσεις προγραμματίζονται για την Κυριακή
Ο εξόριστος διάδοχος του ιρανικού θρόνου, Ρεζά Παχλαβί, κάλεσε στο πιο πρόσφατο μήνυμά του τους διαδηλωτές να βγουν στους δρόμους την Κυριακή.
Σε ορισμένες διαδηλώσεις, διαδηλωτές φώναξαν συνθήματα υπέρ του σάχη, όμως δεν είναι σαφές αν αυτό συνιστά στήριξη στον ίδιο τον Παχλαβί ή αν αντανακλά την επιθυμία επιστροφής σε μια εποχή πριν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Η στήριξη του Παχλαβί προς το Ισραήλ, καθώς και η στήριξη που λαμβάνει από αυτό, έχει προκαλέσει επικρίσεις στο παρελθόν, ιδίως μετά τον 12ήμερο πόλεμο.
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου με αφορμή την κατάρρευση του ιρανικού ριάλ, το οποίο διαπραγματεύεται σε επίπεδα άνω του 1,4 εκατομμυρίου προς 1 δολάριο, καθώς η οικονομία της χώρας πιέζεται από διεθνείς κυρώσεις που έχουν επιβληθεί εν μέρει λόγω του πυρηνικού της προγράμματος. Οι κινητοποιήσεις εντάθηκαν και εξελίχθηκαν σε άμεσες εκκλήσεις που αμφισβητούν ευθέως τη θεοκρατία του Ιράν.
Στη σύνταξη του ρεπορτάζ συνέβαλε και η δημοσιογράφος του Associated Press, Μέλανι Λίντμαν, από το Τελ Αβίβ του Ισραήλ.
Τζον Γκάμπρελ
Ο Γκάμπρελ είναι διευθυντής ειδήσεων για τον Περσικό Κόλπο και το Ιράν στο Associated Press. Από τότε που εντάχθηκε στο AP το 2006, έχει ανταποκριθεί από όλες τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, το Ιράν και άλλες περιοχές σε ολόκληρο τον κόσμο.
