Από “σύμμαχοι”, στο απέναντι στρατόπεδο: Το διπλό παιχνίδι Κατάρ, ΗΑΕ και Μπαχρέιν
Ανάλυση της άσκησης Iniochos 2025 και των σιωπηλών μετατοπίσεων στην Ανατολική Μεσόγειο
Η φετινή άσκηση Iniochos 2025, που έλαβε χώρα στην αεροπορική βάση της Ανδραβίδας, δεν ήταν απλώς μια πολυεθνική στρατιωτική συνεργασία. Ήταν μια επίδειξη ισχύος και μια διπλωματική δήλωση — όχι μόνο για το τι σχεδιάζουν οι σύμμαχοι, αλλά κυρίως για το ποιον αφήνουν εκτός.
Ανάμεσα στις 11 συμμετέχουσες χώρες —ΗΠΑ, Ινδία, Ισραήλ, Ελλάδα, Κύπρος, Ηνωμένο Βασίλειο— ξεχώρισαν οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου: Κατάρ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Μπαχρέιν. Και αν η παρουσία του Ισραήλ θεωρείται πλέον αναμενόμενη, η πτήση καταριανών και εμιρατινών μαχητικών δίπλα σε ισραηλινά αεροσκάφη δεν πέρασε απαρατήρητη — ιδίως από μια Τουρκία που έλαμψε διά της απουσίας της.
«Δικοί μας άνθρωποι»: Η οδυνηρή ειρωνεία για την Άγκυρα
Το Κατάρ, που η τουρκική ηγεσία επανειλημμένα έχει αποκαλέσει “σύμμαχο στις δύσκολες μέρες”, όχι μόνο συμμετείχε στην άσκηση, αλλά —σύμφωνα με ισραηλινές πηγές— προσπάθησε να αποκρύψει τη συμμετοχή του. Η Ελλάδα όμως δεν έκανε τη χάρη της σιωπής. Αντιθέτως, την αποκάλυψε, στέλνοντας μήνυμα προς πολλαπλούς αποδέκτες: οι σχέσεις στη Μεσόγειο δεν είναι πια μονοσήμαντες — είναι καιροσκοπικές.
Δεν είναι τυχαίο πως το Κατάρ έχει επενδύσει στην Τουρκία πάνω από 33 δισ. δολάρια, σε στρατηγικούς τομείς όπως ΜΜΕ, τραπεζικό σύστημα, ακίνητα και αμυντική βιομηχανία. Παρόμοια, τα ΗΑΕ και το Μπαχρέιν έχουν πραγματοποιήσει κινήσεις “επαναπροσέγγισης” με την Άγκυρα. Κι όμως, όλα αυτά τα κράτη συμμετείχαν στην άσκηση χωρίς την Τουρκία, σε κοινό αεροπορικό σενάριο με το Ισραήλ και την Κύπρο — δύο χώρες με τις οποίες η Άγκυρα διατηρεί παγωμένες ή εχθρικές σχέσεις.
Η απουσία που φωνάζει: Η Τουρκία σε δεύτερο πλάνο
Το Iniochos 2025 παρουσιάστηκε ως “επιχείρηση σταθερότητας” για την Ανατολική Μεσόγειο και τις διασυνδέσεις εμπορίου Ινδίας-Ευρώπης. Ωστόσο, το πιο αξιοσημείωτο γεγονός είναι η απουσία της Τουρκίας από αυτό το νέο πλέγμα “ασφάλειας χωρίς την Τουρκία”, ένα πλέγμα που διαμορφώνεται από την Ελλάδα με την ανοχή (και συμμετοχή) της Δύσης και των Αράβων.
Η Τουρκία δεν αντέδρασε δημόσια στη συμμετοχή του Κατάρ, παρότι η παρουσία του δίπλα σε ισραηλινά αεροσκάφη δύσκολα μπορεί να χωνευτεί από ένα καθεστώς που επενδύει επικοινωνιακά στην υπεράσπιση της Παλαιστίνης. Πίσω από τη σιωπή της Άγκυρας, ωστόσο, κρύβεται η πραγματικότητα της περιορισμένης της επιρροής στο νέο αμυντικό τόξο που σχηματίζεται από Κρήτη έως Ινδία.
Τι σημαίνει αυτό για Ελλάδα και Κύπρο
Η στρατηγική αξία της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας ενισχύεται, όχι μόνο μέσω των διμερών συμφωνιών με ΗΠΑ και Γαλλία, αλλά και μέσω αυτών των πολυεθνικών ασκήσεων. Η Κύπρος, με την επίσης παρούσα συμμετοχή της, επανατοποθετείται σταθερά στον χάρτη της ευρωπαϊκής και μεσανατολικής ασφάλειας, πέρα από το στενό της ρόλο ως κράτος-μέλος της Ε.Ε.
Η Ελλάδα δεν δείχνει απλώς να “απομονώνει την Τουρκία” — αυτό είναι πολύ πιο ρευστό και προσωρινό. Εκείνο που κερδίζει σταθερά είναι η αξιοπιστία ως εταίρος, με προβλέψιμη συμπεριφορά, σε αντίθεση με την τακτική και συχνά αντιφατική στρατηγική της Άγκυρας.
Η Iniochos 2025 είναι λιγότερο μια στρατιωτική άσκηση και περισσότερο μια φωτογραφία της νέας γεωπολιτικής ισορροπίας. Η Τουρκία δεν λείπει απλώς από τον ουρανό του Αιγαίου — λείπει από το δωμάτιο όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις για την Ανατολική Μεσόγειο. Και οι “φίλοι” της, απλώς παραμένουν φίλοι μόνο όταν αυτό τους συμφέρει.
ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ ΤΗΣ SOZCU
Ο “φίλος” της Τουρκίας στο αντίπαλο μπλοκ
Μια νέα συμμαχία σχηματίστηκε στη στρατιωτική άσκηση Iniochos που διεξήχθη στο Αιγαίο. Η άσκηση, με σκοπό την προετοιμασία για ενδεχόμενες απειλές στην Ανατολική Μεσόγειο, τελούσε υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και τη φιλοξενία της Ελλάδας. Στην άσκηση συμμετείχαν η Κυπριακή Δημοκρατία, η Ινδία, η Μεγάλη Βρετανία, αλλά και χώρες που θεωρούνται “φίλες” της Άγκυρας, όπως το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, με κοινή παρουσία στον αέρα μαζί με το Ισραήλ. Όλοι ήταν εκεί, εκτός από την Τουρκία.
Η πολυεθνική άσκηση “Iniochos 2025” πραγματοποιείται στην αεροπορική βάση της Ανδραβίδας, από 31 Μαρτίου έως 11 Απριλίου, και εξελίχθηκε από στρατιωτική άσκηση σε διπλωματική επίδειξη ισχύος. Ανάμεσα στις 11 συμμετέχουσες χώρες περιλαμβάνονται το Ισραήλ, το Κατάρ, η Κυπριακή Δημοκρατία, τα ΗΑΕ και το Μπαχρέιν, ενώ η Τουρκία αποκλείστηκε. Ενδεικτικά, στον ουρανό πέταξαν μαζί το ισραηλινό αεροσκάφος έγκαιρης προειδοποίησης G550 Nachshon, τα μαχητικά F-15QA του Κατάρ, τα Mirage 2000-9 των Εμιράτων και τα F-16 του Μπαχρέιν.
Μυστική πρόσκληση στο Κατάρ
Η πιο αξιοσημείωτη συμμετοχή ήταν αυτή του Κατάρ. Παρά τη γνωστή οικονομική στήριξη του προς τη Χαμάς και τον ρόλο του ως διαμεσολαβητή στον πόλεμο της Γάζας, το Κατάρ συνεργάστηκε με το Ισραήλ στη διάρκεια της άσκησης. Μάλιστα, σύμφωνα με ισραηλινά δημοσιεύματα, η Ντόχα επιδίωξε η συμμετοχή της να μείνει κρυφή, κάτι που η ελληνική πλευρά δεν σεβάστηκε, αποκαλύπτοντας την παρουσία του Κατάρ. Μέσα στον διπλωματικό λαβύρινθο της Μέσης Ανατολής, Κατάρ και Ισραήλ βρέθηκαν στην ίδια αίθουσα ενημέρωσης, σχεδιάζοντας από κοινού ασκήσεις έναντι υποθετικών κοινών απειλών.
Ζώνη ασφάλειας χωρίς την Τουρκία
Η άσκηση παρουσιάστηκε ως μέσο προώθησης της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και διασφάλισης των εμπορικών οδών από την Ινδία προς την Ευρώπη. Ωστόσο, σε αυτήν τη νέα περιφερειακή ασπίδα ασφαλείας, η Τουρκία απουσιάζει πλήρως. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η συμμετοχή του Κατάρ, το οποίο διατηρεί στην Τουρκία πάνω από 220 εταιρείες, με επενδύσεις που ξεπερνούν τα 33 δισεκατομμύρια δολάρια στους τομείς των ΜΜΕ, των τραπεζών, των ακινήτων και της αμυντικής βιομηχανίας. Παρ’ όλα αυτά, η Άγκυρα δεν αντέδρασε δημόσια στη συμμετοχή του “φίλου” Κατάρ στον αντίπαλο συνασπισμό.
Φίλος στις δύσκολες μέρες
Ο Ερντογάν είχε δηλώσει μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου 2016: «Το Κατάρ αποδείχθηκε φίλος στις δύσκολες μέρες». Κατά την επίσκεψή του στη Ντόχα τον Δεκέμβριο του 2021, είχε επίσης τονίσει πως «η ασφάλεια και η σταθερότητα του Κατάρ δεν διαχωρίζονται από εκείνες της Τουρκίας».
Κατηγορίες για δωροδοκία
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, κατηγορείται στη χώρα του για αποδοχή χρημάτων από το Κατάρ: 15 εκατομμύρια δολάρια το 2012 και 50 εκατομμύρια το 2018, με σκοπό την επανεκλογή του. Η συμμετοχή του Ισραήλ στην άσκηση Iniochos είχε ανασταλεί το 2023 λόγω εντάσεων με την Τουρκία, ενώ το 2024 εν μέσω του πολέμου στη Γάζα, επανήλθε στο προσκήνιο, εντείνοντας τις περιφερειακές ζυμώσεις.
