ΤΙ ΣΥΝΕΒΗ ΣΤΟ FIR ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ ΠΩΣ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΧΘΕΙ

Την Κυριακή παρουσιάστηκε σοβαρή δυσλειτουργία στο δίκτυο επικοινωνιών της ΥΠΑ, επηρεάζοντας την επικοινωνία πιλότων και ελεγκτών και τη λειτουργία τηλεφωνικών γραμμών στο κέντρο ελέγχου περιοχής Αθηνών – Μακεδονίας. Τα αεροδρόμια λειτουργούσαν κανονικά αλλά δεν μπορούσαν να στείλουν τα αεροπλάνα πέραν της περιοχής τους.

Οι συχνότητες επικοινωνιών λειτουργούν με πομπούς, δέκτες και αναμεταδότες σε όρη. Περνάνε από γραμμές και κέντρα του παλαιού ΟΤΕ, σήμερα Deutsche Telekom.

Η φύση της βλάβης

Σύμφωνα με τα έως τώρα στοιχεία, σε κάποιο σημείο του συστήματος κύριου και εφεδρικού, δημιουργήθηκε θόρυβος, ο οποίος επηρέασε εκτεταμένα όλα τα επιμέρους συστήματα. Ο θόρυβος αυτός δεν συνδέεται με τα radar (τα οποία λειτουργούσαν κανονικά) αλλά με τις συχνότητες και τις τηλεφωνικές γραμμές, γεγονός που υποδηλώνει πρόβλημα σε υποδομές.

Χαρακτηριστικό είναι ότι σύμφωνα με τα λεγόμενα του Προέδρου του συλλόγου των Ηλεκτρονικών Μηχανικών Ασφαλείας Εναέριας Κυκλοφορίας κ. Κανδεράκη στο kontra news δεν υπήρχε ο θόρυβος αυτός στα συστήματα με υποδομές της ίδιας της ΥΠΑ – αλλά σε αυτά που περνάνε μέσω ΟΤΕ. Το φαινόμενο διήρκεσε περίπου από τις 9 το πρωί έως τις 5 το απόγευμα, ενώ εξετάζεται εάν σχετίζεται με τον πάροχο cosmote telecom ή με κάποιο τεχνικό εξοπλισμό.

Διαδικασίες ασφάλειας και αντίδρασης

Η διερεύνηση του πώς ακριβώς δημιουργήθηκε ο θόρυβος βρίσκεται σε εξέλιξη, με ανοιχτό το ενδεχόμενο να πρόκειται για τυπική τεχνική βλάβη που, αν και σπάνια, προβλέπεται ως πιθανότητα σε πολύπλοκα δίκτυα.
Σε τέτοιες περιπτώσεις όμως ενεργοποιούνται προκαθορισμένες διαδικασίες από τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας.

Η αεροναυτιλία είναι σχεδιασμένη έτσι ώστε όταν το σύστημα αποτυγχάνει να αποτυγχάνει με τρόπο ασφαλή για τις πτήσεις.

Οι Ηλεκτρονικοί Μηχανικοί Ασφαλείας Εναέριας Κυκλοφορίας καλούνται διαρκώς να στηρίζουν το αεροπορικό έργο με εξοπλισμό προηγούμενων δεκαετιών, που απαιτεί συνεχή συντήρηση και τεχνική επαγρύπνηση.
Ακόμη και με την εισαγωγή νεότερων συστημάτων, τα προβλήματα δεν θα εκλείψουν πλήρως, καθώς θα προστεθούν νέες προκλήσεις, όπως οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την κυβερνοασφάλεια.
Το Eurocontrol εξάλλου αναφέρει λεπτομερώς κάθε μήνα καθυστερήσεις στην Ευρώπη που οφείλονται σε συστήματα και σε άλλους λόγους.

Ανάγκη για εφεδρείες και εκσυγχρονισμό

Η πρόσφατη εμπειρία αναδεικνύει την ανάγκη για ακόμη περισσότερες εφεδρείες σε κρίσιμα συστήματα όχι μόνο στην Αθήνα αλλά σε ολόκληρο το δίκτυο της χώρας. Η ύπαρξη πολλαπλών, ανεξάρτητων ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΩΝ επιπέδων ασφαλείας μειώνει σημαντικά την πιθανότητα εκτεταμένων επιπτώσεων από μια μεμονωμένη βλάβη.

Την ίδια στιγμή, η συζήτηση για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών δεν μπορεί να αποκοπεί από το καθεστώς ιδιοκτησίας τους.

Η εξάρτηση από υποδομές, που ανήκουν εν μέρει ή πλήρως σε ξένα εταιρικά σχήματα, δημιουργεί πρόσθετα ερωτήματα για το επίπεδο ελέγχου και ευελιξίας του ελληνικού κράτους σε κρίσιμες στιγμές.

Δημόσιος έλεγχος υποδομών

Η παραχώρηση των αεροδρομίων σε γερμανικό όμιλο και η μεταβίβαση του ΟΤΕ σε γερμανικά συμφέροντα έχουν τροφοδοτήσει τον φόβο ότι ανάλογη πορεία μπορεί να ακολουθήσει και η αεροναυτιλία.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η θέση ότι όλες οι κρίσιμες υποδομές μιας χώρας – από τις τηλεπικοινωνίες έως τις μεταφορές – οφείλουν να παραμένουν υπό ουσιαστικό κρατικό έλεγχο.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι, σε ορισμένα κράτη όπου βασικές υποδομές είχαν δοθεί πλήρως σε ιδιώτες, παρατηρείται τάση επανακρατικοποίησης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Ηνωμένο Βασίλειο, μια κατ’ εξοχήν καπιταλιστική οικονομία, το οποίο έχει προχωρήσει σε μερική επανακρατικοποίηση των σιδηροδρόμων, με εταιρείες όπως η South Western Railway να επιστρέφουν σταδιακά σε δημόσιο έλεγχο.

ΚΑΙ ΚΑΤΙ ΑΚΟΜΗ

Το συμβάν αναδεικνύει στην επικαιρότητα και ένα άλλο ζήτημα. Τις κυβερνοεπιθέσεις που μπορεί να δεχθεί το σύστημα του FIR. Και αν είναι συχνές τι γίνεται;

Το αρχικό σύστημα internet δημιουργήθηκε για τις ανάγκες του αμερικανικού στρατού, λεγόταν ARPANET και η φιλοσοφία του ήταν αν κοπεί ή επηρεαστεί ένα μέρος των επικοινωνιών πως θα λειτουργήσει το υπόλοιπο. Ήταν, δηλαδή, ένα σύστημα που μπορούσε να λειτουργήσει τοπικά, περιφερειακά. Δεν υπήρχε κέντρο που αν χτυπηθεί να καταρρεύσει ολόκληρο.

Αν η δομή του συστήματος FIR Αθηνών βασιζόταν σε αυτήν την φιλοσοφία θα μπορούσε με την κυβερνοεπίθεση στο κέντρο να λειτουργήσουν τα άλλα συστήματα οπότε η βλάβη να ήταν πολύ μικρότερη ή και να είχε αποτραπεί.

Το χάος που προκλήθηκε στα ελληνικά αεροδρόμια, με πτήσεις καθηλωμένες και το FIR Αθηνών κλειστό, δεν είναι απλώς ένα ακόμη «τεχνικό πρόβλημα». Είναι ένα καμπανάκι για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε κρίσιμες υποδομές στη χώρα: με λογική συγκεντρωτισμού σε έναν κόσμο που απαιτεί ανθεκτικότητα.

Η Ελλάδα εκτός απο το FIR Αθηνών έχει και ένα ακόμη FIR Μακεδονίας. Το οποίο, μόνο κατ όνομα λέγεται Μακεδονίας. Όλη η χρήση του γίνεται απο την Αθήνα. 

Πέραν του ότι αυτό δείχνει την ολοκληρωτική δομή και νοοτροπία ενός κράτους που δεν κατάφερε στα 200 τόσα χρόνια του βίου του να αποκτήσει σοβαρές δομές, είναι και άκρως επικίνδυνο.

Η ανθεκτικότητα των σύγχρονων συστημάτων βασίζεται και στην αποκέντρωση και την αποκεντρωτική λειτουργία τους.

Αν λειτουργούσε το FIR Μακεδονίας θα μπορούσε να γίνει απο εκεί η διαχείριση των πτήσεων και η Ελλάδα να μην εξευτελιζόταν διεθνώς (ευτυχώς δεν θρηνήσαμε και θύματα).

Αλλά το αθηναϊκό κατεστημένο προτιμά να ξευτελίζει την χώρα παρά να την οργανώσει με σύγχρονη αποκεντρωτική λογική.