Μπέρντ Ρίγκερτ
Οι πρόεδροι της Ρωσίας και των ΗΠΑ δεν φαίνεται να κατέληξαν σε καμία συγκεκριμένη απόφαση, συμπεριλαμβανομένης συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα ταξιδέψει πλέον στην Ουάσιγκτον για νέες συνομιλίες τη Δευτέρα.
Αμέσως μετά την άκαρπη σύνοδο στο Άνκορατζ, ο Ντόναλντ Τραμπ σήκωσε το τηλέφωνο. Ενημέρωσε τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Κίεβο για όσα συζήτησε με τον προσκεκλημένο του, τον Ρώσο ηγέτη Βλαντιμίρ Πούτιν, στην άλλη άκρη του κόσμου, χωρίς την Ουκρανία και την υπόλοιπη Ευρώπη παρούσες στο τραπέζι.
Ο Ζελένσκι αντέδρασε άμεσα και ανακοίνωσε ότι θα βρίσκεται στον Λευκό Οίκο τη Δευτέρα για να συναντηθεί με τον Αμερικανό πρόεδρο στην Ουάσιγκτον. Παραμένει ασαφές τι ακριβώς θα συζητηθεί.
Ο Τραμπ και ο Πούτιν δεν αποκάλυψαν εάν συμφώνησαν σε εκεχειρία, εδαφικές παραχωρήσεις από την Ουκρανία ή στο πολιτικό μέλλον της Ουκρανίας.
Ο ανταποκριτής μας, Νίκολας Κόννολι, μετέφερε την αρχική αντίδραση από το Κίεβο ως ανακούφιση, δεδομένου ότι ο Τραμπ δεν φαίνεται να πρόδωσε εντελώς την Ουκρανία παραδίδοντάς την στη Μόσχα.
Οι μάχες και οι επιθέσεις με drones μεταξύ των ρωσικών δυνάμεων εισβολής και του ουκρανικού στρατού συνεχίστηκαν ακόμη και κατά τη διάρκεια της συνόδου στην Αλάσκα.
«Ο νικητής είναι ο Πούτιν»
Εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης στο Βερολίνο επιβεβαίωσε ότι ο Τραμπ ενημέρωσε επίσης τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και άλλους Ευρωπαίους ηγέτες για τις συνομιλίες στην Αλάσκα εκείνο το πρωί.
Ο Μερτς και οι Ευρωπαίοι συζήτησαν στη συνέχεια πώς να κινηθούν δίχως τη συμμετοχή του Τραμπ. Ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης δεν αποκάλυψε τι ακριβώς συμφωνήθηκε, αν πράγματι υπήρξε κάποια συμφωνία κατά τη σύνοδο.
Οι Ευρωπαίοι συνεχίζουν να υποστηρίζουν μια τριμερή σύνοδο με συμμετοχή Τραμπ, Πούτιν και Ζελένσκι.
Στις πρώτες τους δηλώσεις, ειδικοί της εξωτερικής πολιτικής από τα κόμματα της Μπούντεσταγκ εξέφρασαν ελάχιστες ελπίδες για πρόοδο.
«Ο νικητής αυτής της συνόδου είναι ο Πούτιν. Έτυχε υποδοχής στο ανώτατο επίπεδο στις ΗΠΑ και ταυτόχρονα κατάφερε να παρακάμψει τις απειλές περί δευτερογενών κυρώσεων. Και όλα αυτά χωρίς να κάνει καμία υποχώρηση», δήλωσε ο βουλευτής Νόρμπερτ Ρέτγκεν του CDU σε πολλές συνεντεύξεις.
Μόλις τέσσερα λεπτά για τον Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ αγαπά να μιλά, ειδικά για τις υποτιθέμενες επιτυχίες του ως διαπραγματευτής και ηγέτης. Αυτή τη φορά στην Αλάσκα, τα πράγματα ήταν διαφορετικά.
Ο αυτοαποκαλούμενος «αρχι-διαπραγματευτής» κράτησε την εμφάνισή του ενώπιον των δημοσιογράφων εξαιρετικά σύντομη — μόλις τέσσερα λεπτά.
Μετά τη τρίωρη συνάντηση με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στη στρατιωτική βάση κοντά στο Άνκορατζ, ο Τραμπ αρκέστηκε στο να δηλώσει ότι είχαν μια «εξαιρετικά παραγωγική συνάντηση».
Είπε ότι συμφώνησαν σε πολλά, με «ένα μεγάλο θέμα» να παραμένει ανοιχτό.
«Αυτό δεν το κλείσαμε ακόμη. Αλλά υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να τα καταφέρουμε κι εκεί», είπε ο Τραμπ με φιλικό τόνο. Δεν έδωσε περαιτέρω διευκρινίσεις.
Στην πραγματικότητα, ο Τραμπ δεν ανέφερε καν την Ουκρανία ονομαστικά. Μόνο μία φορά έκανε αναφορά στον ρωσικό επιθετικό πόλεμο: «Θα σταματήσουμε τον θάνατο πέντε χιλιάδων ανθρώπων την εβδομάδα. Ο Πρόεδρος Πούτιν το θέλει κι αυτός».
Ο Τραμπ επίσης δεν ανέφερε ότι ο Πούτιν, πρώην κατάσκοπος της KGB, θα μπορούσε να πετύχει αυτόν τον στόχο άμεσα, σταματώντας απλώς τις επιθέσεις στην Ουκρανία.
Αποδέχεται ο Τραμπ τη ρωσική αφήγηση;
Ο καλεσμένος από τη Μόσχα παρέμεινε εξαιρετικά ευγενής και ήρεμος. Χωρίς να ανοιγοκλείσει βλέφαρο, ισχυρίστηκε ότι η «κατάσταση» στην Ουκρανία αφορά την ασφάλεια της Ρωσίας.
«Μπορεί να ακούγεται παράξενο υπό τις παρούσες συνθήκες», είπε ο Πούτιν, «αλλά όλα όσα γίνονται στον αδελφό λαό της Ουκρανίας είναι τραγωδία για εμάς, μια τρομερή πληγή. Γι’ αυτό η χώρα μας ενδιαφέρεται σοβαρά να τη σταματήσει».
Ο Πούτιν έδωσε την εντύπωση ότι η Ρωσία απειλείται και αντιδρά σε «προκλήσεις».
Πρόκειται για αντιστροφή της πραγματικότητας, την οποία πιθανώς παρουσίασε και στον Τραμπ κατά τις συνομιλίες στην Αλάσκα.
Πολλοί παρατηρητές, που παρακολουθούν στενά τη μεταβαλλόμενη διάθεση και τις ασυνάρτητες δηλώσεις του 79χρονου προέδρου των ΗΠΑ, πιστεύουν ότι ο Τραμπ επαναλαμβάνει ό,τι άκουσε τελευταίο.
Το ερώτημα είναι λοιπόν πόσο θα υιοθετήσει την ρωσική αφήγηση.
Τώρα «στον Ζελένσκι» η απόφαση
Μέχρι την περασμένη Τετάρτη, φαινόταν πως ο Τραμπ στήριζε την Ουκρανία.
Σύμφωνα με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, ο Τραμπ είχε «σε μεγάλο βαθμό» συμφωνήσει με τα αιτήματα της Δύσης προς τη Ρωσία.
Ο Μερτς είχε οργανώσει από το Βερολίνο προπαρασκευαστική σύνοδο και είχε διατυπώσει πέντε σημεία για τις διαπραγματεύσεις στην Αλάσκα.
Ανάμεσά τους ήταν και η απαίτηση ότι μόνο η Ουκρανία θα αποφασίζει για τα εδάφη της και για τους όρους μιας εκεχειρίας.
Ο Τραμπ ανέφερε αυτό το αίτημα στη σύντομη δήλωσή του. Είπε ότι στο τέλος «εκείνοι» θα πρέπει να αποφασίσουν, εννοώντας τον Ζελένσκι και τους ηγέτες των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα τους καλέσει άμεσα για να τους ενημερώσει.
Δεν είναι σαφές αν θα μπορέσει να ανακοινώσει κάποιες συγκεκριμένες συμφωνίες με τη Ρωσία κατά τις τηλεφωνικές συνομιλίες του.
Καθ’ οδόν προς την Ουάσιγκτον, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι τώρα εναπόκειται στον Ζελένσκι να έρθει σε συμφωνία με τη Μόσχα.
Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι θα ταξιδέψει στην Ουάσιγκτον τη Δευτέρα «για να συζητήσει όλες τις λεπτομέρειες για τον τερματισμό των θανάτων και του πολέμου», έγραψε στην πλατφόρμα X.
Είχε συνομιλήσει τηλεφωνικά επί μία ώρα με τον Τραμπ, ενώ αργότερα συνδέθηκαν και Ευρωπαίοι ηγέτες.
«Στηρίζουμε την πρόταση του Προέδρου Τραμπ για τριμερή συνάντηση μεταξύ Ουκρανίας, ΗΠΑ και Ρωσίας», έγραψε ο Ζελένσκι.
Και συνέχισε: «Είναι σημαντικό οι Ευρωπαίοι να συμμετέχουν σε κάθε στάδιο, ώστε να διασφαλιστούν αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας μαζί με την Αμερική».
Περίεργη υποτακτικότητα του Τραμπ προς τον Πούτιν
Μετά τη συνάντηση, ο Τραμπ είπε στους δημοσιογράφους ότι είχε «φανταστική σχέση με τον Πρόεδρο Πούτιν, με τον Βλαντιμίρ». Πριν από τη συνάντηση, τον είχε χαρακτηρίσει «έξυπνο τύπο».
Μερικές εβδομάδες νωρίτερα, ωστόσο, είχε δηλώσει ότι ο Πούτιν λέει πολλές ανοησίες και δεν τηρεί τις υποσχέσεις του, αλλά αντιθέτως εντείνει τις επιθέσεις στην Ουκρανία μετά από κάθε τηλεφωνική τους συνομιλία.
Ωστόσο, στις προσωπικές συναντήσεις με τον Ρώσο ηγέτη, ο Τραμπ φαίνεται πάντα να συγκρατείται.
Ούτε μια λέξη κριτικής, ούτε έμμεση, δεν ειπώθηκε από τον Τραμπ. Είναι, βεβαίως, πολύ λιγότερο συγκρατημένος με άλλους ξένους ηγέτες.
Ο Τραμπ παρακολούθησε τα οκτάλεπτα σχόλια του Πούτιν και τις αναφορές στην ιστορία των ρωσοαμερικανικών σχέσεων με ένα σχεδόν παγωμένο χαμόγελο.
Είχε δείξει την ίδια έκφραση στο Ελσίνκι το 2018. Τότε οι δύο άνδρες είχαν την πρώτη τους μακρά σύνοδο.
Ο Τραμπ μάλιστα είχε φτάσει στο σημείο να δηλώσει ότι εμπιστεύεται τον άνθρωπο του Κρεμλίνου περισσότερο από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες.
Ο Πούτιν δεν φείστηκε φιλοφρονήσεων, επαινώντας τις μεγάλες προοπτικές συνεργασίας μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας και ευχαριστώντας ευγενικά την κυβέρνηση Τραμπ για τις προσπάθειές της να τερματίσει τη σύγκρουση στην Ουκρανία.
Ωστόσο, πρόσθεσε αμέσως ότι πρέπει να εξαλειφθούν οι «ρίζες της σύγκρουσης». Εννοούσε, φυσικά, τους δεσμούς της Ουκρανίας με τη Δύση, την ένταξη χωρών της Ανατολικής Ευρώπης στο ΝΑΤΟ και τα στρατεύματα του ΝΑΤΟ στα ανατολικά σύνορα.
Επόμενη στάση: Μόσχα;
Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι ελάχιστα απτά αποτελέσματα ανακοινώθηκαν. Δεν υπήρξε καμία αναφορά σε εκεχειρία ή βήματα προς αυτήν.
Ο Τραμπ είχε ανακοινώσει ότι, εάν η σύνοδος στην Αλάσκα στεφθεί με επιτυχία, θα ακολουθούσε τριμερής συνάντηση μεταξύ αυτού, του Πούτιν και του Ζελένσκι.
Αλλά τίποτα τέτοιο δεν ανακοινώθηκε μετά τις συνομιλίες. «Ίσως ξανασυναντηθούμε σύντομα», είπε ο Τραμπ αόριστα.
Ο Ρώσος ηγέτης προσκάλεσε τότε τον Τραμπ στη Μόσχα στα αγγλικά. «Ίσως αυτό συμβεί», απάντησε ο Τραμπ, αν και παραδέχθηκε ότι θα δεχθεί κριτική γι’ αυτό.
Αν η Μόσχα γίνει ο επόμενος τόπος διαπραγμάτευσης, τότε είναι σχεδόν αδύνατο ο Ζελένσκι να παραστεί.
Πριν από τη σύνοδο, ο Τραμπ είχε απειλήσει τη Ρωσία με «σοβαρές συνέπειες» εάν ο Πούτιν δεν κινηθεί προς εκεχειρία.
Αν αυτές οι συνέπειες —δηλαδή νέες, σκληρές οικονομικές κυρώσεις προς συνεργάτες της Ρωσίας όπως η Ινδία και η Κίνα— θα επιβληθούν τελικά, παραμένει ασαφές.
Πάντως, ο Τραμπ υπαινίχθηκε ότι «μετά από όσα συνέβησαν σήμερα, είναι μάλλον απίθανο να αυξηθούν οι δασμοί προς την Κίνα».
Δυστυχώς, ο Τραμπ είπε ελάχιστα για το τι συνέβη στην πραγματικότητα.
