Στρατηγική συνδιαλλαγή στην Ουάσιγκτον: τι έδωσε και τι πήρε ο Erdoğan από τον Trump

Η συνάντηση του Τούρκου προέδρου Recep Tayyip Erdoğan με τον Αμερικανό ομόλογό του Donald Trump στον Λευκό Οίκο δεν αποτέλεσε απλώς μια ακόμη εθιμοτυπική διπλωματική συνάντηση. Αντιθέτως, ανέδειξε μια σύνθετη διαπραγμάτευση, όπου οι δημόσιες φιλοφρονήσεις έκρυβαν πίσω τους έναν αμοιβαίο υπολογισμό συμφερόντων. Ο Trump, που κατά κανόνα υποδέχεται τους ξένους ηγέτες με επιφυλάξεις ή δηκτικά σχόλια, αυτή τη φορά επεφύλαξε στον Erdoğan μια πρωτοφανή σειρά επαίνων – κίνηση που, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, προανήγγειλε και τις απαιτήσεις που θα ακολουθούσαν.

Στον τομέα της άμυνας, ο Trump άφησε να εννοηθεί ότι μπορεί να κινηθεί για την άρση των κυρώσεων CAATSA που επιβλήθηκαν στην Τουρκία μετά την αγορά των ρωσικών S-400, ανοίγοντας τον δρόμο για μια μερική επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35. Παράλληλα, έδωσε σήμα για νέες εμπορικές συμφωνίες στον τομέα της αεροναυπηγικής, με την Boeing να βρίσκεται στο επίκεντρο, την ώρα που η Turkish Airlines διαπραγματεύεται ήδη μεγάλη παραγγελία νέων αεροσκαφών.

Η αμερικανική πλευρά προσέφερε επίσης περαιτέρω συνεργασία στην ενέργεια, προτείνοντας αυξημένες εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις ΗΠΑ, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση της Τουρκίας από τη Ρωσία. Για την Άγκυρα, η προοπτική διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας αποτελεί οικονομική ανάσα, αλλά και διπλωματικό εργαλείο σε μια περίοδο που οι ρωσοτουρκικές ισορροπίες παραμένουν εύθραυστες.

Σε αντάλλαγμα, ο Erdoğan εμφανίστηκε διατεθειμένος να ενισχύσει την ενεργειακή στροφή προς τις ΗΠΑ, αποδεχόμενος αυξημένες εισαγωγές αμερικανικών καυσίμων και περιορίζοντας σταδιακά τις αγορές ρωσικού πετρελαίου.

Ακόμη σημαντικότερη, όμως, ήταν η έμμεση μετατόπιση της τουρκικής στάσης έναντι του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Σύμφωνα με πηγές της τουρκικής αντιπροσωπείας, στο τραπέζι βρέθηκε η αμερικανική πρόταση να αναγνωριστεί de facto ο οικουμενικός χαρακτήρας του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, εξέλιξη που υπονομεύει τις φιλοδοξίες της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας να διατηρήσει την πρωτοκαθεδρία στον ορθόδοξο κόσμο. Η Ουάσιγκτον βλέπει στο ζήτημα αυτό έναν τρόπο να αποδυναμώσει τη ρωσική επιρροή σε επίπεδο «θρησκευτικής γεωπολιτικής», ενώ η Άγκυρα, εγκαταλείποντας την παραδοσιακή άρνηση που επικαλούνταν τη Συνθήκη της Λοζάνης, επιδιώκει ανταλλάγματα σε άμυνα και οικονομία.

Η συζήτηση επεκτάθηκε και στο ζήτημα της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, με τον Trump να δεσμεύεται ότι θα στηρίξει διμερείς επαφές για την υλοποίηση της απόφασης – κίνηση με σαφές μήνυμα προς τον Ορθόδοξο κόσμο.

Παρά τις θετικές ενδείξεις για συνεργασία, το Συριακό παρέμεινε ακανθώδες. Ο Trump δήλωσε ότι παραμένει προσηλωμένος στις προηγούμενες συνεννοήσεις για την ασφάλεια στα σύνορα, αλλά ο προϋπολογισμός των ΗΠΑ για το 2026 προβλέπει σημαντική ενίσχυση της κουρδοσυριακής δύναμης SDF, γεγονός που διατηρεί τις τουρκικές ανησυχίες.

Επιπλέον, η αναφορά του Αμερικανού προέδρου στις τουρκικές εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου θεωρήθηκε από την Άγκυρα προειδοποιητική βολή για πιέσεις στο μέλλον.

Η πιθανή αναγνώριση του οικουμενικού χαρακτήρα του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως συνιστά στρατηγικό κέρδος για την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία, ενισχύοντας τη διεθνή θέση του Φαναρίου και ταυτόχρονα περιορίζοντας την επιρροή της Μόσχας στην Ορθοδοξία.

Η επίσκεψη Erdoğan στις ΗΠΑ κατέδειξε ότι Άγκυρα και Ουάσιγκτον εξακολουθούν να χρειάζονται η μία την άλλη: η Τουρκία για την ενίσχυση της οικονομίας και της άμυνάς της, οι ΗΠΑ για τη διατήρηση ενός κρίσιμου συμμάχου στο ΝΑΤΟ και την αποδυνάμωση της ρωσικής σφαίρας επιρροής.

Ο Τούρκος πρόεδρος φεύγει από την Ουάσιγκτον με σημαντικές υποσχέσεις αλλά και με δεσμεύσεις που θα δοκιμάσουν την ισορροπία της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, ενώ ο Trump καταγράφει μια διπλωματική νίκη τόσο στον ενεργειακό όσο και στον εκκλησιαστικό «πόλεμο» με τη Μόσχα.

© IBNA 2025

ibnaeu.com