Η Αλβανία συνεχίζει γρήγορα τις ενταξιακές της διαπραγματεύσεις με την ΕΕ, αλλά παραμένουν σοβαρές εκκρεμότητες στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη διασφάλιση δίκαιων εκλογών
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε στη δημοσιότητα το σχέδιο ψηφίσματος για την Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 2025 σχετικά με την Αλβανία, αποτυπώνοντας με αναλυτικό τρόπο την πρόοδο, αλλά και τις σοβαρές εκκρεμότητες που εξακολουθούν να συνοδεύουν την ενταξιακή πορεία της χώρας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το κείμενο επιβεβαιώνει ότι η διεύρυνση παραμένει στρατηγική επιλογή της ΕΕ για τη σταθερότητα και την ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου, ενώ αναγνωρίζει πως η Αλβανία έχει διατηρήσει σαφή και σταθερό ευρωπαϊκό προσανατολισμό, με πλήρη ευθυγράμμιση στην κοινή εξωτερική και αμυντική πολιτική της Ένωσης.
Ενταξιακή πορεία με ταχύτητα, αλλά όχι χωρίς όρους
Σύμφωνα με το ψήφισμα, η Αλβανία είναι υποψήφια χώρα από το 2014, ξεκίνησε διαπραγματεύσεις το 2022, ολοκλήρωσε επιτυχώς το screening το 2023 και άνοιξε όλα τα διαπραγματευτικά κεφάλαια μέσα σε μόλις 13 μήνες, από τον Οκτώβριο του 2024 έως τον Νοέμβριο του 2025. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χαρακτηρίζει τον ρυθμό αυτόν «εξαιρετικό», υπογραμμίζει όμως ότι η πρόοδος πρέπει να είναι ουσιαστική και μη αναστρέψιμη, όχι απλώς τυπική.
Η φιλοδοξία της αλβανικής κυβέρνησης να κλείσει τις διαπραγματεύσεις έως το τέλος του 2027 χαιρετίζεται, ωστόσο συνοδεύεται από σαφή προειδοποίηση: η αξιοπιστία της διεύρυνσης εξαρτάται από την πλήρη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων στην πράξη.
Δημοκρατικοί θεσμοί και εκλογές
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο εκλογικό πλαίσιο. Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι γενικά επαρκές για τη διεξαγωγή ανταγωνιστικών εκλογών, ωστόσο το Κοινοβούλιο επαναλαμβάνει σοβαρές ανησυχίες για:
- ανισότιμο πολιτικό ανταγωνισμό,
- κατάχρηση διοικητικών πόρων,
- καταγγελίες για εξαγορά ψήφων,
- πιέσεις προς ψηφοφόρους.
Τονίζεται ότι οι συστάσεις του ΟΑΣΕ/ODIHR και της Επιτροπής της Βενετίας δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί πλήρως, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να καλεί κυβέρνηση και αντιπολίτευση σε συνολική και ουσιαστική εκλογική μεταρρύθμιση, σε συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών.
Πολιτική πόλωση και κοινοβουλευτικός έλεγχος
Το ψήφισμα εκφράζει έντονη ανησυχία για τη συνεχιζόμενη πολιτική πόλωση και τον συγκρουσιακό δημόσιο λόγο, που –όπως επισημαίνεται– υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, τη λειτουργία του Κοινοβουλίου και τον αποτελεσματικό έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας.
Ζητείται ενίσχυση της διαφάνειας στη νομοθετική διαδικασία, ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και ισχυρότερος ρόλος των ανεξάρτητων θεσμών.
Κράτος δικαίου και Δικαιοσύνη
Θετικά αποτιμάται η συνέχιση της μεταρρύθμισης της Δικαιοσύνης και η διαδικασία επανελέγχου (vetting) δικαστών και εισαγγελέων, η οποία έχει ενισχύσει τη λογοδοσία. Παρά ταύτα, παραμένουν σοβαρά προβλήματα:
- χαμηλή αποδοτικότητα των δικαστηρίων,
- συσσωρευμένες εκκρεμείς υποθέσεις,
- ασυνέπεια στη νομολογία,
- απόπειρες άσκησης αθέμιτων πιέσεων.
Το Κοινοβούλιο ζητεί περαιτέρω ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της λειτουργικής ικανότητας των οργάνων δικαστικής διακυβέρνησης, καθώς και επενδύσεις σε υποδομές και ψηφιοποίηση.
Διαφθορά και οργανωμένο έγκλημα
Η διαφθορά χαρακτηρίζεται «σοβαρό και επίμονο πρόβλημα». Παρά τη βελτίωση του θεσμικού πλαισίου, η Αλβανία καλείται να επιδείξει απτά αποτελέσματα σε έρευνες, διώξεις και τελεσίδικες καταδίκες, ιδίως σε υποθέσεις υψηλού επιπέδου.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και των δικτύων διακίνησης ναρκωτικών, με ενίσχυση της συνεργασίας με ευρωπαϊκούς οργανισμούς.
Θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερία των ΜΜΕ
Το ψήφισμα επισημαίνει την ανάγκη ουσιαστικής προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης και του πλουραλισμού των μέσων ενημέρωσης. Ζητείται:
- διαφάνεια στην ιδιοκτησία των ΜΜΕ,
- προστασία των δημοσιογράφων από πολιτικές και οικονομικές πιέσεις,
- αποτελεσματική διερεύνηση απειλών και επιθέσεων.
Παράλληλα, καλείται η Αλβανία να ενισχύσει την προστασία μειονοτήτων και ευάλωτων ομάδων, ενώ εκφράζεται ανησυχία για ρητορική κατά των ζητημάτων φύλου στον πολιτικό λόγο.
Οικονομία, κοινωνικός διάλογος και περιβάλλον
Αναγνωρίζεται η συμμετοχή της Αλβανίας στο νέο αναπτυξιακό σχέδιο της ΕΕ για τα Δυτικά Βαλκάνια, όμως υπογραμμίζεται ότι παραμένουν δομικές αδυναμίες, όπως η παραοικονομία και το δυσμενές επιχειρηματικό περιβάλλον.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον κοινωνικό διάλογο, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εκφράζει δυσαρέσκεια για τη σπάνια σύγκληση του Εθνικού Συμβουλίου Εργασίας και να ζητεί ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων.
Στον τομέα του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγής, η έκθεση καταγράφει μηδενική πρόοδο το τελευταίο έτος, στοιχείο που χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα ανησυχητικό.
Εξωτερική πολιτική και στήριξη της ΕΕ
Θετικά αποτιμάται η πλήρης ευθυγράμμιση της Αλβανίας με την εξωτερική πολιτική της ΕΕ, η συμμετοχή της σε αποστολές ασφάλειας και ο ρόλος της στη σταθερότητα της περιοχής. Η ευρωπαϊκή χρηματοδοτική στήριξη μέσω IPA III και του Μηχανισμού Μεταρρυθμίσεων και Ανάπτυξης χαιρετίζεται, με σαφή όμως όρο τη σύνδεσή της με μετρήσιμα και επαληθεύσιμα αποτελέσματα.
Συμπέρασμα
Το συνολικό μήνυμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι σαφές: η Αλβανία έχει διανύσει μεγάλη απόσταση και κινείται γρήγορα προς την ΕΕ, αλλά η τελική έκβαση της ενταξιακής πορείας θα κριθεί από την ποιότητα της δημοκρατίας, το κράτος δικαίου και την ουσιαστική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων – όχι από τα χρονοδιαγράμματα.
Σοβαρές εκκρεμότητες στην ενταξιακή πορεία της Αλβανίας σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
