RAND
Ρωσική Στρατηγική και Κίνδυνοι Κλιμάκωσης στον Ύπατο Βορρά μετά τον Πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας
Michelle Grisé, Yuliya Shokh, Stephanie Pezard, Alexandra T. Evans, Joe Haberman, Miriam Pasternak Jørgensen, Mark Cozad
Έρευνα — Δημοσιεύθηκε 17 Φεβρουαρίου 2026
Τις τελευταίες δεκαετίες, ο Ύπατος Βορράς (High North) έχει διαδραματίσει ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στη ρωσική στρατηγική σκέψη. Η περιοχή φιλοξενεί ένα ευρύ φάσμα ρωσικών στρατιωτικών δυνατοτήτων, συμπεριλαμβανομένου σημαντικού μέρους του πυρηνικού οπλοστασίου της χώρας· παρέχει πλούσια βάση φυσικών πόρων για τη ρωσική οικονομία· και προσφέρει πρόσβαση σε θαλάσσιες γραμμές επικοινωνίας και διαμετακόμισης στρατηγικής σημασίας, τις οποίες η Ρωσία εκτιμά ότι θα καταστούν ολοένα και πιο ανταγωνιστικές λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
Παράλληλα, η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο NATO — στις 4 Απριλίου 2023 και στις 7 Μαρτίου 2024, αντίστοιχα — υπερδιπλασίασε τα χερσαία σύνορα της Ρωσίας με τη Συμμαχία. Η εξέλιξη αυτή συνέβαλε σε μεταβολές στις ρωσικές αντιλήψεις περί κινδύνου κλιμάκωσης και στρατιωτικής αντιπαράθεσης στον Ύπατο Βορρά, οδηγώντας σε προσαρμογές των διακηρυγμένων στρατηγικών στόχων και της στρατιωτικής διάταξης της Ρωσίας στην περιοχή.
Υπό το πρίσμα αυτών των αλλαγών στο περιβάλλον ασφάλειας, ερευνητές της RAND Corporation εξέτασαν τις ρωσικές αντιλήψεις για τον Ύπατο Βορρά και αξιολόγησαν τον κίνδυνο κλιμάκωσης στην περιοχή τα επόμενα χρόνια. Προσδιόρισαν ποικίλα σενάρια κλιμάκωσης που αφορούν ενδεχόμενη σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και Δύσης στον Ύπατο Βορρά και διοργάνωσαν διαδικτυακά εργαστήρια με ειδικούς στη ρωσική εξωτερική πολιτική και στα ζητήματα της Αρκτικής, προκειμένου να αναλύσουν τα σενάρια αυτά και να εντοπίσουν παράγοντες που θα μπορούσαν να κλιμακώσουν ή να αποκλιμακώσουν την κατάσταση.
Βασικά Ευρήματα
- Οι συνολικοί στόχοι της Ρωσίας στον Ύπατο Βορρά περιλαμβάνουν την προάσπιση της εθνικής της ασφάλειας και της εδαφικής της ακεραιότητας, τη διατήρηση του καθεστώτος της ως μεγάλης δύναμης και την προστασία του οικονομικού δυναμικού της περιοχής.
- Η πρόσφατη διεύρυνση του NATO έχει ενισχύσει τις ρωσικές αντιλήψεις περί απειλής στον Ύπατο Βορρά. Ωστόσο, ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας εμπόδισε τη Ρωσία να υλοποιήσει πλήρως τους στόχους της ως προς τη στρατιωτική της διάταξη στην περιοχή. Η απόφαση της Μόσχας να μετακινήσει συμβατικές δυνάμεις από τον Ύπατο Βορρά προς την Ουκρανία υποδηλώνει ότι θεωρεί τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στην Ουκρανία ως υψηλότερη στρατιωτική προτεραιότητα σε σύγκριση με ένα ενδεχόμενο μέτωπο στον Βορρά.
- Η Ρωσία ενδέχεται να μην επιθυμεί στρατιωτική κλιμάκωση μιας κρίσης που περιορίζεται αποκλειστικά στον Ύπατο Βορρά, ελλείψει ενδείξεων για ευρύτερη μεταβολή της περιφερειακής ισορροπίας ισχύος.
- Παρά την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο NATO, ο Ύπατος Βορράς παραμένει περιοχή σχετικής σταθερότητας. Εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια περιορισμένης συνεργασίας μεταξύ της Ρωσίας και των συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών.
- Το οικονομικό δυναμικό του Ύπατου Βορρά θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την ενίσχυση της ρωσικής μετάβασης σε οικονομία ειρηνικής περιόδου μετά το πέρας του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας. Η περιοχή θα αποτελέσει σημαντικό δείκτη αξιολόγησης των ρωσικών προτεραιοτήτων τα επόμενα χρόνια. Ο βαθμός στον οποίο η Ρωσία προχωρήσει σε νέες επενδύσεις στον Ύπατο Βορρά ενδέχεται να καταδείξει κατά πόσο θεωρεί τη λήξη των εχθροπραξιών στην Ουκρανία ως οριστική.
