Ρούντι Ρινάλντι: Το συλλογικό”Εμείς” στην Ελλάδα του 2026

Εισαγωγικά

Πολλά θα μπορούσαν να ειπωθούν για δύο σημαντικά κοινωνικά φαινόμενα, τη μορφή-κίνημα και τη μορφή-κόμμα. Έχουν γραφτεί άπειρα και για τα δύο. Υπάρχει και η θεωρία και οι συζητήσεις για τα δύο, όπως υπάρχει και η ιστορία, η πολυμορφία και ο τρόπος που υπήρξαν ή υπάρχουν είτε τα κινήματα είτε τα κόμματα. Όπως άλλωστε και η εξουσία, το πολιτικό σύστημα, η πολιτική σκηνή, το μπλοκ κοινωνικών δυνάμεων, η τεχνοπολιτική, η επικοινωνία, ο κυβερνητισμός-διαχείριση εντός ορισμένων ορίων, η ανάθεση και η διαμεσολάβηση, ενώ γίνεται λόγος και για στρεβλή εκπροσώπηση, λαϊκισμό, καθεστώτα έκτακτης ανάγκης και τόσα άλλα. Στο παρόν σημείωμα δεν θα τα προσπεράσουμε αλλά, παραμένοντας κάπως υποψιασμένοι ότι αυτά υπάρχουν και είναι πυκνά, ή και εμφανίζονται όχι με τόσο καθαρές και τακτοποιημένες μορφές, θα επικεντρωθούμε σε δύο-τρία ζητήματα που υπάρχουν στην Ελλάδα κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες (2010-2026). Αυτή η προσγείωση ή αυτοπεριορισμός θα κάνει ίσως πιο εμφανείς ορισμένους δικούς μας προσδιορισμούς και εκτιμήσεις για το τι είναι αναγκαίο, σήμερα-τώρα, για το κεντρικό θέμα που μας απασχολεί: το συλλογικό «Εμείς» στην Ελλάδα του 2026. Επειδή το κεντρικό ζήτημα του υποκειμένου δεν αφορά κάτι στιγμιαίο, όπως μια έκρηξη οργής ή ένα αυθόρμητο κίνημα, ούτε μια εκλογική διαδικασία ή ένα ποσοστό, αλλά το πώς και με ποιο σχέδιο και πρόταση μπορούμε να απαντήσουμε στο Υπαρξιακό Πρόβλημα της χώρας. Αυτό έτσι κι αλλιώς προϋποθέτει πολλά πράγματα σε επίπεδο αντίστασης και νέας συνείδησης, σε επίπεδο κίνησης και εναλλακτικού σχεδίου που υπερβαίνει αυτά που κραδαίνει η κυρίαρχη άποψη περί «πολιτικής» ως διαχείρισης, ως κυβερνησιμότητας, ως καθεστώτος παγίωσης ενός μοντέλου μεταπρατικού και εξαρτημένου. Άρα, κίνημα, κόμμα, ανάθεση στην Ελλάδα 2010-2026.

Το 2010 είχαμε τη Χρεοκοπία της χώρας και το πέρασμα σε ένα νέο καθεστώς, μνημονίων και διεθνούς επιτροπείας. Συνέβη δηλαδή μια μεγάλη καθεστωτική αλλαγή. Τα μνημόνια δεν ήταν γενικά διεθνείς συμβάσεις συνεργασίας ανάμεσα σε μια κυβέρνηση και έναν διεθνή οργανισμό, μια τράπεζα, ή άλλο κράτος. Στο έδαφος της Χρεοκοπίας επιβλήθηκε ένα καθεστώς επιτήρησης και αφαίμαξης της ελληνικής οικονομίας και του πολιτικού σκηνικού, ένας ζουρλομανδύας λεηλασίας της χώρας, υποθήκευσης του δημόσιου πλούτου για 99 χρόνια, μείωσης των μισθών και των συντάξεων, απολύσεων και κλεισίματος επιχειρήσεων, αμέσου ελέγχου σε όλα τα οικονομικά και πολιτικά δρώμενα εντός της χώρας. Το σοκ ήταν μεγάλο, και σαν αντίδραση εμφανίστηκε ένα μεγάλο κίνημα, το αντιμνημονιακό, που αγκάλιασε ευρύτατους τομείς (σχεδόν το 80% της κοινωνίας). Τροποποίησε συνειδήσεις και στάσεις των απλών ανθρώπων, γεννήθηκαν μορφές νέες όπως οι Πλατείες, μεγάλα δίκτυα αλληλεγγύης, κινήματα, διαθέσεις. Γκρεμίστηκε το δικομματικό σύστημα Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ, άλλαξαν οι συσχετισμοί στην πολιτική σκηνή, απολύθηκαν πρωθυπουργοί (ΓΑΠ), τοποθετήθηκαν τραπεζίτες στη θέση τους, έγιναν δύο εκλογικές αναμετρήσεις το 2012, δοκιμάστηκαν κυβερνήσεις συνεργασίας… Για να φθάσουμε το 2015 ένα κόμμα της αριστεράς, ο ΣΥΡΙΖΑ, να σχηματίσει κυβέρνηση αφού συγκέντρωσε 36% (από 4,5% που είχε προ της Χρεοκοπίας και των μνημονίων, δηλαδή μέσα σε 5 χρόνια). Χωρίς την εμφάνιση του αντιμνημονιακού κινήματος, και ιδιαίτερα την τεράστια ορμή που είχε το δίχρονο 2010-2012 σαν έκφραση του λαϊκού ριζοσπαστισμού [βλ. και προηγούμενο σημείωμα στο φύλλο 758], δεν θα συνέβαιναν αυτά.

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ λειτούργησε για ένα 6μηνο σε μια διαδικασία διαπραγμάτευσης-παγίδευσης. Έψαχνε να βρει έναν τρόπο συμβιβασμού, αλλά η ευρωκρατία είχε τιμωρητικές διαθέσεις (για να μην ανοίξουν ανάλογες ορέξεις και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες). Ήδη από το 2012 είχε ξεκινήσει μια διαδικασία προσαρμογής και απορρόφησης του αντιμνημονιακού κινήματος στο δρόμο του κοινοβουλευτισμού-κυβερνητισμού, για να υποστραφεί η δυναμική του. Την ίδια στιγμή η πολιτικοποίηση, η συνείδηση του ίδιου του κινήματος ήταν τέτοια που άφησε χώρο ή οδηγήθηκε εύκολα στην «ανάθεση» σε ένα κόμμα και σε έναν νέο πολιτικό, τον Αλέξη Τσίπρα, να κάνουν αυτοί την κύρια δουλειά.

Ο ριζοσπαστισμός, η τάση, το ρεύμα υπήρχε ακόμα και μετά τους πρώτους μήνες διακυβέρνησης, και αυτό φάνηκε πολύ καθαρά στην υπόθεση του Δημοψηφίσματος του Ιουλίου 2015. Δημοψήφισμα που επιλέχθηκε σαν ελιγμός του Τσίπρα πριν τη συνθηκολόγηση (που είχε ήδη επιλεγεί). Όμως ο ριζοσπαστισμός, και ειδικά η νεολαία της εποχής, το πήραν στις πλάτες τους και έδωσαν το εκπληκτικό 62,5% «ΟΧΙ». Χρειάστηκε το ίδιο βράδυ να γίνει ένα πραξικόπημα το οποίο ενορχήστρωσαν οι Ευρωκράτες, η Προεδρία της Δημοκρατίας, τα τότε κόμματα (συμβούλιο αρχηγών κομμάτων), αλλά απ’ ό,τι φαίνεται και παράγοντες νευραλγικών τομέων (στράτευμα, ΕΥΠ κ.λπ). Η λαϊκή ετυμηγορία έπρεπε να καταστρατηγηθεί και η πολιτική ηγεσία (μέσω όλων των κομμάτων) να υπογράψει το 3ο και χειρότερο μνημόνιο, που λίγο αργότερα μας έφερε και την κυβέρνηση του Χίλτον. Το σοκ της ήττας του αντιμνημονιακού κινήματος (γιατί τότε καταγράφηκε μια ήττα μεγάλων διαστάσεων) επέδρασε στο να αποσυρθεί το κίνημα από την κεντρική πολιτική σκηνή, και να κατακλύσει την κοινωνία μια περίοδος σύγχυσης και απογοήτευσης.

Παρόλο που σύσσωμο το πολιτικό σύστημα διατείνεται ότι έχουμε βγει από τα Μνημόνια (τεράστιο ψέμα), παρόλο που άνοιξε δρόμος στην αυτοδυναμία της Ν.Δ. υπό τον Κ. Μητσοτάκη (που κυβερνά χωρίς αντιπολίτευση για 6 χρόνια), το Υπαρξιακό Πρόβλημα της χώρας έχει οξυνθεί. Τα γεωπολιτικά συμβάντα, η πορεία της οικονομίας (παρά τις αντίθετες επίσημες διακηρύξεις), η πανδημία και η κρίση που προκάλεσε, και κυρίως τα αποτελέσματα των πολιτικών που όρισαν τα 3 μνημόνια, οδήγησαν σε διάλυση των υποδομών, ιδιωτικοποίηση αεροδρομίων, μεταφορών, υγείας, παιδείας, διάλυση της αγροτικής οικονομίας, μετατροπή της χώρας σε κόμβο ενεργειακό-μεταπρατικό-στρατιωτικό, μετανάστευση 500 χιλιάδων νέων και έντονο δημογραφικό πρόβλημα. Αυτά, μαζί με «φυσικές» καταστροφές που συνοδεύονταν αμέσως από προγράμματα «πράσινης μετάβασης» και αισχροκέρδειας, μαζί και με ένα εκτεταμένο δίκτυο διαφθοράς και μαφιοποίησης, αποτέλεσαν το υλικό υπόστρωμα ενός άλλου, διαφορετικού κινήματος (πάντα έκφραση του ριζοσπαστισμού). Του κινήματος των Τεμπών. Διαφορετικό κίνημα από αυτό του αντιμνημονίου, αλλά λειτουργών σαν βαθύ και ενεργό ρήγμα στο εσωτερικό της ελληνικής κοινωνίας.

Το κίνημα των Τεμπών φτιάχτηκε από χαροκαμένους ανθρώπους που, μέσα από το σοκ της συστημικής δολοφονίας και της επιχείρησης «μπαζώματος» που ακολούθησε, βρήκαν το σθένος και το κουράγιο να δημιουργήσουν έναν σύλλογο. Και μέσα από απίστευτη προσπάθεια και ενέργειες έφεραν στο φως στοιχεία που με περισσή αισχύνη το πολιτικό σύστημα ήθελε να αποκρύψει και να συγκαλύψει. Η προσπάθεια μιας φούχτας ανθρώπων με επικεφαλής μια μάνα-σύμβολο συναντήθηκε με μια διάχυτη συγκίνηση, και την επίγνωση ότι στο τρένο μπορούσε να βρεθεί ο καθένας – στην ουσία πάνω στο τρένο βρίσκονταν όλη η Ελλάδα. Έτσι εκκολάφθηκε ένα πελώριο (στην αρχή επιμέρους) κίνημα. Το κίνημα αυτό ζητούσε Οξυγόνο, Αλήθεια, Δικαιοσύνη, Τιμωρία. Η ηθική διάσταση είχε μια εξέχουσα θέση μέσα σε αυτό το κίνημα, που ήρθε σε σύγκρουση με πολλούς μηχανισμούς του πολιτικού συστήματος (άρθρο 86, κόμματα και τρόπος λειτουργίας τους απέναντι στην κοινωνία, διαδικασίες του κοινοβουλίου, ακαταδίωκτο πάσης φύσεως, δικαστική εξουσία και διάβρωσή της, εξαφάνιση στοιχείων και μαρτύρων, απειλές κ.λπ.).

Σιγά-σιγά και μέσα από μια διαδικασία βασανιστική ανελίχθηκε σε ένα πολιτικο-κοινωνικό κίνημα που άρχισε να συζητά και να θέτει ζητήματα που αφορούν την πολιτειακή σφαίρα της χώρας. Το κίνημα αυτό μπήκε ορμητικά στην πολιτική ζωή του τόπου με δύο συγκλονιστικά συλλαλητήρια (Ιανουάριος και Φεβρουάριος 2025), και μαζικότατες συγκεντρώσεις σε όλες τις γωνιές της χώρας. Τώρα μια συνέντευξη της κυρίας Καρυστιανού στον σταθμό Κόντρα προανήγγελλε τη δημιουργία Κινήματος-Κόμματος που θα παρουσιαστεί στις επόμενες εκλογές. Ανοίγει έτσι ένας νέος κύκλος, όπου στην πολιτική κονίστρα πρέπει να υπολογίζεται και αυτή η παράμετρος. Ο θόρυβος που προκάλεσε αυτή η δήλωση ήταν και είναι τεράστιος. Το πολιτικό σύστημα είναι θορυβημένο και ετοιμάζει τις αντιδράσεις του (επίθεση, δολοφονία χαρακτήρων, συκοφάντηση, πλαγιοκοπήσεις, εκμετάλλευση αντιθέσεων ανάμεσα στους γονείς θυμάτων, τρολς και ό,τι άλλο μπορούμε να φανταστούμε).

Ποια η βασική διαφορά του κινήματος των Τεμπών; Δεν βγαίνει από κάποιο κομματικό εργαστήρι, από τη σύμπραξη κάποιων δυνάμεων. Προκύπτει από ένα βαθύτατο ρήγμα. Ακολουθεί μια δική του ιδιαίτερη διαδρομή, όπου το ηθικό στοιχείο συναντιέται με το πολιτικό σε μια βάση αντισυστημική (δηλαδή σε γραμμή σύγκρουσης με το υπάρχον πολιτικό-κομματικό-μιντιακό σύστημα), με μια ανεξαρτησία από τα κέντρα ολιγαρχών και με μια φυσική ηγεσία (την κα Καρυστιανού) που χαρακτηρίζεται από μια αποφασιστικότητα και μια πάλη επί 3 χρόνια. Η οποία σιγά-σιγά αντιλαμβάνεται πως χωρίς τον πολιτικό αγώνα και χωρίς να τεθούν σημαντικά πολιτειακά ζητήματα δεν μπορούν να γίνουν μεγάλες αλλαγές. Η ίδια έχει εκφράσει μέσα στο τελευταίο χρόνο δυο-τρία μεγάλα προτάγματα: «Δεν θα γίνουμε γρανάζι του συστήματος», «Η κοινωνία δεν είναι επιχείρηση», «Πρέπει να τα αλλάξουμε όλα», «Πρέπει να φτιάξουμε πολιτεία». Τα βάζει συνολικά με κυβέρνηση και αντιπολίτευση, και κατανοεί πως η δικαστική εξουσία ελέγχεται και δεν κάνει τη δουλειά της. Πρόκειται για μια γυναίκα που μέσα από τη δική της διαδρομή φτάνει σε αυτές τις διαπιστώσεις – κι όχι γιατί μετείχε σε κάποιο κόμμα, ή σε ένα πρωτύτερο κίνημα. Είναι δε αποφασισμένη, επειδή οι δεσμοί αίματος τη δένουν στενά με το αίτημα της Δικαιοσύνης και της Τιμωρίας των ενόχων. Μέσα από αυτή τη διαδρομή επικοινωνεί μια τάση υπαρκτή μέσα στην κοινωνία. Μια τάση που αναφέρεται στην κυρία Καρυστιανού. Μια τάση που θέλει ένα τέλος σε αυτό το τέλμα και σε αυτήν την απίστευτη διάλυση – διαφθορά – ατιμωρησία.

Όταν είναι μπλοκαρισμένα τα πάντα –μπλοκαρισμένη χώρα, κοινωνία και πολιτικό σύστημα– η ανάδυση του κινήματος των Τεμπών και οι δυνατότητες που ξανοίγονται (αν αυτό βαθύνει, συναντηθεί με άλλα υπαρκτά κινήματα και αντιστάσεις, αν ταράξει τα λιμνάζοντα νερά, αν κινηθεί και προσανατολιστεί σωστά γύρω από τα μεγάλα ζητήματα, αν ανοίξει διαδικασίες και διεργασίες, αν αποφύγει λάθη και ξεπεράσει υπαρκτές ελλείψεις) μπορεί να συμβάλλει στο να απαντηθεί, όσο είναι δυνατό στις παρούσες συνθήκες, το αίτημα για ένα συλλογικό «Εμείς» που τόσο λείπει.

Ας κρατήσουμε προς στιγμήν για το θέμα που εξετάζουμε μια-δυο δηλώσεις της κυρίας Καρυστιανού. Δεν της αρέσει καθόλου η μορφή κόμμα όπως αυτά παρουσιάζονται, και κάνει λόγο για ένα μεγάλο κίνημα. Επιμένει στην έννοια του κινήματος. Σε αυτά κατάληξε μέσα από μια δική της διαδρομή συνειδητοποίησης. Ο τρόπος όμως για πάρει κανείς μέρος στην εκλογική διαδικασία, από νομική και φορμαλιστική πλευρά, απαιτεί την τυπικότητα του «κόμματος». Στις εκλογές υπάρχουν υποψήφιοι, ποσοστά, δημοσκοπήσεις, εκλογικές καμπάνιες κ.ά. δρώμενα που μπορεί σε μεγάλο μέρος να απορροφήσουν την κινηματική πλευρά του εγχειρήματος. Πρόκειται για μια δύσκολη άσκηση, εφόσον επιλεγεί.

Η θέση μου –αναγνωρίζοντας την περιπλοκότητα της μπλοκαρισμένης κατάστασης και πολλών υβριδικών χαρακτηριστικών– είναι ότι το κύριο μέτωπο σχετίζεται κατ’ αρχάς με τον κεντρικό Πολιτικό Λόγο που πρέπει να εκπονείται και να είναι αντίστοιχος των απαιτήσεων που θέτει το Υπαρξιακό Πρόβλημα της Χώρας. Παράλληλα με αυτό, η κεντρική επιλογή πρέπει να είναι το Κίνημα ως μορφή που μπορεί να εκφράσει σήμερα ένα μεγάλο και ετερογενές μπλοκ κοινωνικοπολιτικών δυνάμεων το οποίο να στηρίζει μια μεγάλη πολιτειακή αλλαγή-μεταβολή, στην κατεύθυνση ενός μεγάλου Εκδημοκρατισμού σε όλους τους τομείς και θεσμούς, και κατοχύρωσης της Εθνικής και Λαϊκής Κυριαρχίας σε ταραγμένους καιρούς.

Η μορφή κίνημα σημαίνει ότι χρειάζονται (μάλλον από χθες, και να μην χάνεται χρόνος) διαδικασίες, διαβουλεύσεις, πολιτικοποίηση, σύνθετες πολιτικο-ιδεολογικές διεργασίες συγκρότησης του «Εμείς». Κίνηση, γείωση σε κοινωνικούς χώρους, σημασία στον κόσμο ώστε να μπορεί να συμμετέχει, μονιμότητα σε διάφορους χώρους και προώθηση στόχων, επιμονή. Το τι Πολιτεία θέλουμε, τι Δικαιοσύνη, τι Δημοκρατία, τι ανθρώπους, τι Χώρα, και με ποιες αξίες, είναι ζητήματα που πρέπει να «δουλευτούν», να «ζυμωθούν» μέσα στον κόσμο που αποτελεί το Κίνημα και στηρίζει ένα εγχείρημα.

Η κυρίαρχη άποψη και αντίληψη για την πολιτική είναι ότι αυτή συνίσταται στη διαχείριση και τη διοίκηση εντός ενός ορισμένου πλαισίου (που δεν αμφισβητείται, π.χ. μεταπρατική, εξαρτημένη Ελλάδα με το δεδομένο πολιτικό σύστημα). Επομένως κάποια κυβέρνηση αυτών των προδιαγραφών. Η οποία προκύπτει δια εκλογών , ποσοστών, συμπράξεων κ.λπ. Άρα το μόνο που μένει η αναμονή των επόμενων εκλογών.

Αυτή η αντίληψη είναι σήμερα κυρίαρχη. Αντί να την αναπαράγουμε, πρέπει να την κοντράρουμε στο ουσιαστικό μέρος: Βλέπει τον πολίτη απλά σαν ψηφοφόρο και τίποτα άλλο. Τα υπόλοιπα είναι θέμα ειδικών, τεχνοκρατών, αυτών «που ξέρουν». Η ίδια αντίληψη περνά και στα θέματα προγράμματος. Όλα τα κόμματα έχουν προγράμματα, αλλά αυτό που εφαρμόζουν είναι άσχετο από τυχόν διακηρύξεις. Είναι διαχείριση και απλή διοίκηση. Εκτελούν εντολές από τις «Αγορές», τις επιχειρήσεις, τους υπερεθνικούς οργανισμούς, τις πρεσβείες. Θα μπορούσαν να έχουν έναν πρωθυπουργό που να μην ξέρει τίποτα, ή σχεδόν τίποτα (όπως ότι δεν υπάρχουν θαλάσσια σύνορα ή άλλες βλακείες που έχουν εκστομίσει).

Η πραγματική εξουσία δεν βρίσκεται μέσα στη Βουλή ή απλά στον πρωθυπουργό και την κυβέρνηση. Γι’ αυτό και ο κυβερνητισμός είναι μια μεγάλη αφέλεια. Ότι δηλαδή από ένα εκλογικό ποσοστό ή μια κυβέρνηση εξαρτάται η πορεία της χώρας και η αλλαγή της. Χωρίς τη δύναμη ενός ισχυρού γειωμένου Κινήματος που θα ορίζεται από στόχους οι οποίοι θα παλεύονται ανοικτά, που θα έχει διαδικασίες συμμετοχής και δράσης, δεν μπορεί να ξεμπλοκαριστεί η κατάσταση, ούτε αλλάξουν οι πραγματικοί συσχετισμοί. Το κίνημα πρέπει να είναι το μυϊκό και νευρικό σύστημα ενός μεγάλου εγχειρήματος. Το πολιτικοκοινωνικό κίνημα είναι η βασική δύναμη στήριξης ενός εγχειρήματος, η βασική δύναμη διεμβολισμού ενός διεφθαρμένου πολιτικού συστήματος, η κινητήρια δύναμη αλλαγής ρότας μιας χώρας. Μόνο δια των κινημάτων αλλάζουν οι συσχετισμοί γενικά, και πολλές φορές σε εκλογικό επίπεδο.

Η μη εξαγγελία και η μη εξαπόλυση ενός Κινήματος γύρω από στόχους και η απουσία διαδικασιών οδηγεί στην ανάθεση και την προσμονή επεξεργασιών από «σοφούς». Όσο κι αν στηρίξει εκλογικά ο κόσμος μια τέτοια προσπάθεια, είναι αναγκαίο να του δοθεί, να αποκτήσει, να διεκδικήσει έναν άλλο, πιο ενεργητικό ρόλο από αυτόν του απλού ψηφοφόρου. Οποιοδήποτε εναλλακτικό πολιτειακό μοντέλο πρέπει να έχει άλλη θέση για τον Πολίτη εν κοινωνία. Αν αυτό δεν καλύπτεται ήδη, αν αυτό δεν φροντίζεται, ο πολίτης υποβιβάζεται στη θέση του ψηφοφόρου. Γι’ αυτό οι διαδικασίες, η συλλογικότητα σε όλα τα επίπεδα είναι υπερ-απαραίτητα όπλα. Ναι, όπλα απέναντι στην κυρίαρχη αντίληψη περί πολιτικής ως διαχείριση και διοίκηση αυτών που ξέρουν και αποφασίζουν, ενώ ο λαός είναι για τη λάντζα και μόνο.

Σωστά η κυρία Καρυστιανού στη συνέντευξη στο Κόντρα μίλησε για τον Τσίπρα και είπε ότι αφού μας ανέβασε στους ουρανούς μετά μας γκρέμισε την ελπίδα.

***

Το συλλογικό «Εμείς» έχει πολύ δρόμο να διανύσει. Μια σοβαρή εναλλακτική πρόταση στο Υπαρξιακό Αδιέξοδο της χώρας κτίζεται με κόπο, προσπάθεια, αγώνες, ανιδιοτέλεια, σοβαρότητα, μέσα από διάλογο, αντιθέσεις και δυσκολίες. Δεν είναι θέμα μιας ζαριάς, ούτε μιας σπαθιάς – διαφορετικά ίσως να είχε λυθεί τόσα χρόνια που υπάρχει. Η ιστορία του αντιμνημοναικού κινήματος (που είναι πολύ κοντινή) πρέπει να μας διδάξει από πολλές πλευρές, ιδιαίτερα από τα λάθη και τις μεγάλες καθυστερήσεις που υπάρχουν. Λειτουργεί και ως προειδοποίηση…

Επειδή η Πολιτική (με κεφαλαίο Π) πρέπει να είναι Ποιητική. Να εμπνέει και να κινητοποιεί γύρω από στόχους, όχι να αναθέτει σε κάποιους διαχείριση ή σωτηρία. Με μια πιο τρέχουσα έννοια, η Πολιτική είναι σύνθεση Ηθικής και Δημιουργίας προϋποθέσεων για τους στόχους που θέτει ο ορίζοντας της Ελλάδας που θέλουμε!

(Δρόμος, φύλλο 760, 18/1/26)