David A. Graham
Συντάκτης
Για χρόνια, ο Ντόναλντ Τραμπ κατακεραύνωνε την ιδέα ότι η Αμερική είναι ο «παγκόσμιος χωροφύλακας». Σήμερα, όμως, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποστέλλουν στρατεύματα και στήνουν μηχανισμούς «προστασίας» που θυμίζουν καθεστώτα εκβιαστικής ασφάλειας.
ΑΝΟΜΗ ΤΑΞΗ
Μέχρι πρόσφατα, ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν συνεπής σε αυτό: η εποχή κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες αστυνόμευαν τον κόσμο, επιβάλλοντας νόμους και κανόνες, είχε τελειώσει. «Θα φροντίσουμε πρώτα αυτή τη χώρα πριν ανησυχήσουμε για όλους τους υπόλοιπους στον κόσμο», δήλωνε στους New York Times το 2016.
«Όλο και περισσότερο δεν θέλουμε να είμαστε οι χωροφύλακες του κόσμου», είπε σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον πρόεδρο της Νιγηρίας το 2018. «Ξοδεύουμε τεράστια ποσά επί δεκαετίες για να αστυνομεύουμε τον κόσμο, και αυτό δεν θα έπρεπε να αποτελεί προτεραιότητα». Κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2020, συχνά περιλάμβανε στις ομιλίες του μια αναφορά στο ότι αμερικανικά στρατεύματα είχαν περάσει 19 χρόνια υπηρετώντας ως «χωροφύλακες» στο Αφγανιστάν και αλλού. Ο Τραμπ απέρριπτε επίσης την ιδέα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν οποιοδήποτε ηθικό κύρος για να επικρίνουν —πόσο μάλλον να ρυθμίζουν— τη συμπεριφορά άλλων κρατών. Όταν ο Μπιλ Ο’Ράιλι αντέδρασε στη θερμή στάση του Τραμπ απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν το 2017, ο τότε πρόεδρος ειρωνεύτηκε: «Υπάρχουν πολλοί δολοφόνοι. Νομίζετε ότι η χώρα μας είναι τόσο αθώα;».
Αν τότε κάποιοι έδιναν στις ΗΠΑ το ευεργέτημα της αμφιβολίας, ο Τραμπ το έχει πλέον εξαντλήσει. Στη δεύτερη θητεία του, επανέφερε τη χώρα στον ρόλο του παγκόσμιου χωροφύλακα — αυτή τη φορά, όμως, ως τον «βρώμικο μπάτσο» του κόσμου, που στήνει μηχανισμούς εκβιαστικής επιβολής και περιφρονεί το κράτος δικαίου, την ώρα που καταστέλλει την υποτιθέμενη εγκληματικότητα ηγετών άλλων χωρών. Ανήμερα των Χριστουγέννων εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές στη Νιγηρία, τη χώρα την οποία ο ίδιος πριν από οκτώ χρόνια επικαλούνταν ως παράδειγμα όπου οι ΗΠΑ δεν θα έπρεπε να εμπλέκονται. Λίγες ημέρες αργότερα, αμερικανικά στρατεύματα άρπαξαν τον βενεζουελανό αυταρχικό ηγέτη Νικολάς Μαδούρο και τη σύζυγό του στο Καράκας. Ο Τραμπ δήλωσε χθες στους Times ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να περάσουν χρόνια ελέγχοντας τη Βενεζουέλα. Αυτή την εβδομάδα, ο συνεργάτης του Τραμπ, Στίβεν Μίλερ, ουσιαστικά προανήγγειλε σχέδια προσάρτησης της Γροιλανδίας.
Παρόλο που η ιδέα του «παγκόσμιου χωροφύλακα» ξεκίνησε ως μια μεταφορά, ο Λευκός Οίκος την έχει κάνει κυριολεκτική. Πάρτε για παράδειγμα τις επιθέσεις σε σκάφη στην Καραϊβική, όπου υπηρεσίες επιβολής του νόμου των ΗΠΑ όπως η Drug Enforcement Administration δραστηριοποιούνται εδώ και χρόνια. Ωστόσο, ενώ προηγούμενες διοικήσεις χρησιμοποιούσαν αυτές τις υπηρεσίες για να επιβλέπουν τη διακίνηση ναρκωτικών, η διοίκηση Τραμπ επέλεξε να βασιστεί στις Ένοπλες Δυνάμεις. Έχει δώσει εντολή να διεξάγονται θανατηφόρες, εξωδικαστικές και πιθανώς παράνομες επιθέσεις με drones, ακόμη και όταν η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν απαιτείται να ενημερώσει το Κογκρέσο για αυτές τις ενέργειες υπό τον War Powers Resolution, επειδή τα αμερικανικά στρατεύματα σύμφωνα με αυτή δεν διατρέχουν κίνδυνο. Όσο για τη επιχείρηση στη Βενεζουέλα, ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει επίσης χαρακτηρίσει την σύλληψη του Μαντούρο ως «επιχείρηση επιβολής του νόμου», λέγοντας στον Τζορτζ Στεφανόπουλος: «Δεν καταλάβαμε μια χώρα. Αυτή ήταν μια επιχείρηση σύλληψης.»
Το να το αποδεχτεί κανείς αυτό απαιτεί αρκετές πνευματικές ακροβατικές κινήσεις. Αν και αξιωματούχοι λένε ότι το Justice Department συνέταξε σημείωμα που νομικά δικαιολογεί τη δράση, η διοίκηση δεν έχει δημοσιοποιήσει το σκεπτικό, και σχεδόν ομόφωνα οι ειδικοί του διεθνούς δικαίου έχουν συμφωνήσει ότι οι ΗΠΑ παραβίασαν το διεθνές δίκαιο για να συλλάβουν τον Μαντούρο με αυτόν τον τρόπο. Στην εγχώρια αστυνόμευση, ο Τραμπ εδώ και καιρό υποστήριζε αυτό που εγώ ονομάζω «άνομη τάξη», — την ιδέα ότι όσοι έχουν την εξουσία μπορούν να παραβιάσουν το νόμο για να υλοποιήσουν τη δική τους ιδέα για την κοινωνία — και τώρα ο πρόεδρος επεκτείνει αυτό το σκεπτικό και στον υπόλοιπο κόσμο.
Αυτή είναι μόνο μία από τις αντιφάσεις που χαρακτηρίζουν την προσέγγιση του Τραμπ στο δίκαιο και την τάξη. Ένα δικαστικό σύστημα βασίζεται στην ιδέα ότι οι νόμοι και η εφαρμογή τους είναι σχετικά συνεπείς και προβλέψιμοι, αλλά ο Τραμπ δεν προσφέρει τίποτα από αυτά. Από τη μία πλευρά, έχει συλλάβει τον Μαντούρο και τον έφερε στις ΗΠΑ, και σχεδιάζει να τον δικάσει για διακίνηση ναρκωτικών. Από την άλλη, τον προηγούμενο μήνα έδωσε χάρη στον Χουάν Ορλάντο Ερνάντες, τον πρώην πρόεδρο του Ονδούρας, ο οποίος είχε καταδικαστεί και φυλακιστεί στις ΗΠΑ για πολύ παρόμοιες κατηγορίες.
Έχει σωστά χαρακτηρίσει τον Μαντούρο ως «παράνομο δικτάτορα», αλλά έχει κάνει τον αυτοπροσδιοριζόμενο σαβουαλδαριανό (Ελ Σαλβαδόρ) δικτάτορα Ναΐμπ Μπουκέλε βασικό σύμμαχο και τον έχει υποδεχθεί στον Λευκό Οίκο. Ο Τραμπ ο ίδιος δεν αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα νομικής ακεραιότητας: καταδικάστηκε για 34 κακουργήματα το 2024, και απέφυγε τη δίκη για αρκετά ακόμα σοβαρά μόνο με το να εκλεγεί πρόεδρος.
Αυτό που κάνει ο Τραμπ στη Βενεζουέλα και αλλού δεν είναι επιβολή κανόνων ούτε διασφάλιση της ασφάλειας. Είναι η αναζήτηση τρόπων για κέρδος. Αν άκουγε κανείς προσεκτικά τον Τραμπ όταν στο παρελθόν απέρριπτε τις επεμβάσεις, θα διέκρινε αυτή την πιθανότητα. Παρότι διαμαρτυρόταν για την αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων σε όλο τον κόσμο, συχνά πρόσθετε ότι το πρόβλημα ήταν πως οι ΗΠΑ δεν λάμβαναν καμία άμεση, απτή χρηματική ανταμοιβή. (Ο πόλεμος στο Ιράκ ήταν λάθος, υποστήριζε, όχι επειδή απέτυχε να επιφέρει γεωπολιτική αλλαγή, αλλά επειδή οι ΗΠΑ δεν πήραν το πετρέλαιο του Ιράκ.)
Τώρα επιδιώκει να πάρει το μερίδιό του. Έχει αναγνωρίσει ανοιχτά ότι οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν στη Βενεζουέλα λόγω του πετρελαίου, ενώ η διοίκηση έχει δηλώσει την πρόθεσή της να ελέγχει τη βιομηχανία υδρογονανθράκων της χώρας «επ’ αόριστον». Στον Αρκτικό Κύκλο, επιχειρεί να στήσει έναν μηχανισμό «προστασίας», υποστηρίζοντας ότι η Δανία δεν διαθέτει τα μέσα για να υπερασπιστεί τη Γροιλανδία. Ωραίο νησί έχετε. Κρίμα αν του συνέβαινε κάτι.
Στο παρελθόν, οι ΗΠΑ έχουν συμπράξει με δικτάτορες όταν αυτό εξυπηρετούσε σκοπιμότητες, έχουν ανατρέψει δημοκρατικά εκλεγμένους ηγέτες όταν αισθάνονταν ανασφάλεια και έχουν μείνει εκτός δίκαιων υποθέσεων όταν αμφέβαλλαν για τα οφέλη της εμπλοκής· πρόεδροι έχουν λάβει αποφάσεις για την ενίσχυση της αμερικανικής οικονομίας ή των προσωπικών τους πολιτικών προοπτικών. Ο ήρωας πολέμου Σμέντλι Μπάτλερ κατηγόρησε περίφημα την αμερικανική κυβέρνηση ότι λειτουργεί σαν εγκληματική οργάνωση που κάνει προστασία και εκβιασμούς το 1935. Όμως ακόμη και η επίκληση μιας ανώτερης αρχής λειτουργούσε ως περιορισμός και καθοδηγούσε τη μορφή της παγκόσμιας εμπλοκής. Ο Τραμπ έχει εγκαταλείψει και αυτό το πρόσχημα — και κανείς δεν τολμά να τον σταματήσει. Προς το παρόν, πετυχαίνει αυτό που θέλει, αλλά οι μακροπρόθεσμες συνέπειες μπορεί να αποδειχθούν επικίνδυνες: όταν ένας «βρώμικος μπάτσος» περιπολεί, ενθαρρύνει την κακή συμπεριφορά στην περιοχή του αντί να την καταστέλλει.
