Δημοσίευση: 24 Φεβρουαρίου 2026, 4:20 μ.μ. GMT
Συγγραφείς
- Stefan Wolff — Καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας, Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ
- Mark Webber — Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ
- Scott Lucas — Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, Clinton Institute, University College Dublin
- Tetyana Malyarenko — Καθηγήτρια Διεθνούς Ασφάλειας, Καθηγήτρια Ευρωπαϊκής Ασφάλειας Jean Monnet, National University Odesa Law Academy
Δήλωση γνωστοποίησης (Disclosure statement)
Ο Stefan Wolff έχει λάβει στο παρελθόν χρηματοδότηση μέσω επιχορηγήσεων από το Natural Environment Research Council του Ηνωμένου Βασιλείου, το United States Institute of Peace, το Economic and Social Research Council του Ηνωμένου Βασιλείου, τη British Academy, το πρόγραμμα NATO Science for Peace, τα προγράμματα-πλαίσιο της ΕΕ 6 και 7 και το Horizon 2020, καθώς και το πρόγραμμα Jean Monnet της ΕΕ. Είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου (Trustee) και Επίτιμος Ταμίας της Political Studies Association του Ηνωμένου Βασιλείου και Ανώτερος Ερευνητής (Senior Research Fellow) στο Foreign Policy Centre στο Λονδίνο.
Ο Mark Webber είναι Ανώτερος Μη Μόνιμος Ερευνητής (Senior Non-resident Fellow) στο NATO Defence College στη Ρώμη και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου (trustee) του NATO Watch. Έχει λάβει στο παρελθόν χρηματοδότηση από το Economic and Social Research Council και τη British Academy για έρευνα σχετικά με το ΝΑΤΟ.
Η Tetyana Malyarenko λαμβάνει χρηματοδότηση από το Research Council of Norway (έργο WARPUT, 361835, που υλοποιείται από το Norwegian Institute of International Affairs).
Ο Scott Lucas δεν εργάζεται για, δεν παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες σε, δεν κατέχει μετοχές σε και δεν λαμβάνει χρηματοδότηση από καμία εταιρεία ή οργανισμό που θα ωφελούνταν από αυτό το άρθρο, και δεν έχει γνωστοποιήσει σχετικές συνεργασίες πέρα από τον ακαδημαϊκό του διορισμό.
Πριν από τέσσερα χρόνια, στις 24 Φεβρουαρίου 2022, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν ανακοίνωσε ότι οι δυνάμεις του είχαν ξεκινήσει μια πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία – τους λόγους της οποίας έχουμε εξετάσει εδώ. Μέσα σε λίγα λεπτά, εκρήξεις ακούστηκαν σε μεγάλες ουκρανικές πόλεις, καθώς ρωσικά στρατεύματα περνούσαν μαζικά τα σύνορα.
Οι ρωσικές δυνάμεις σημείωσαν γρήγορα κέρδη, καταλαμβάνοντας κρίσιμες περιοχές κοντά στην πρωτεύουσα, το Κίεβο. Όμως, η επίθεση σύντομα «κόλλησε» και, έως τον Δεκέμβριο, η Ρωσία είχε αναγκαστεί να αποσύρει τις δυνάμεις της και να ανασυνταχθεί στην ανατολή, όπου ο πόλεμος συνεχίζεται έκτοτε ως μια μακρά, εξαντλητική σύγκρουση.
Ζητήσαμε από τους Stefan Wolff, Tetyana Malyarenko, Scott Lucas και Mark Webber —τέσσερις τακτικούς συνεργάτες της κάλυψης του The Conversation UK για την Ουκρανία— να μας δώσουν την εκτίμησή τους για την πιο απρόσμενη εξέλιξη του πολέμου μέχρι σήμερα και για την πιθανή πορεία του από εδώ και πέρα.
Ένας πολύ «παραδοσιακός» πόλεμος – με προσθήκη drones
Stefan Wolff, Καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας, University of Birmingham· Tetyana Malyarenko, Καθηγήτρια Διεθνούς Ασφάλειας και Καθηγήτρια Ευρωπαϊκής Ασφάλειας Jean Monnet, National University Odesa Law Academy
Για εμάς, η πιο απρόσμενη εξέλιξη παραμένει η ίδια η απόφαση της Μόσχας να εξαπολύσει εξαρχής μια μεγάλης κλίμακας χερσαία εισβολή στην Ουκρανία. Παρότι πολλοί Ρώσοι και δυτικοί αναλυτές ανέμεναν μια γρήγορη ουκρανική ήττα, αυτό —από την οπτική της Ουκρανίας— πάντα έμοιαζε απίθανο.
Η κινητοποίηση της ουκρανικής κοινωνίας στα πρώτα στάδια του πολέμου το επιβεβαίωσε και κατέδειξε ότι δεν υπήρχε ρεαλιστικό σενάριο στο οποίο το Κρεμλίνο θα μπορούσε να πετύχει γρήγορα τους στόχους του —να απομακρύνει τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και να «αποστρατιωτικοποιήσει» και να «αποναζιστικοποιήσει» την Ουκρανία.
Πολύ λιγότερο απρόσμενη ήταν η μετάβαση της Ρωσίας σε οικονομία πολέμου και σε έναν παραδοσιακό πόλεμο φθοράς, κάτι που έγινε πρακτικά αναπόφευκτο μόλις το σχέδιο της Μόσχας για μια «παρέλαση νίκης» στο Κίεβο, λίγες εβδομάδες μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή, αποδείχθηκε ουτοπικό.
Οι μέθοδοι μάχης έχουν εξελιχθεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια, ιδίως ως προς την ενσωμάτωση των drones. Η Ρωσία έχει αξιοποιήσει την τεχνολογία των drones για να πλήξει όλο το φάσμα των κρίσιμων υποδομών στην Ουκρανία, όχι μόνο στρατιωτικούς στόχους. Ωστόσο, το θεμέλιο της ρωσικής —και προηγουμένως σοβιετικής— στρατιωτικής δογματικής σκέψης, δηλαδή η χρήση μαζικών στρατών και τακτικών μαζικής καταστροφής, παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητο.
Κοιτώντας προς τα εμπρός, και οι δύο πλευρές διαθέτουν επαρκείς πόρους και εξωτερική στήριξη ώστε να διατηρήσουν το σημερινό καθεστώς. Θα συνεχίσουν να μάχονται ελπίζοντας να εξαντλήσουν τον αντίπαλο. Όμως, δεν φαίνεται πιθανό καμία πλευρά να φτάσει σύντομα σε αυτό το σημείο εξάντλησης. Και μέχρι να συμβεί, η πολιτική, οικονομική και κοινωνική στασιμότητα τόσο στη Ρωσία όσο και στην Ουκρανία θα συνεχίσει να επιβαρύνει τους πολίτες τους.
Οι ελπίδες του Πούτιν είναι στραμμένες στον Τραμπ
Scott Lucas, Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, University College Dublin
Την ημέρα που ξέσπασε ο πόλεμος, βρισκόμουν σε μια ομάδα συζήτησης πολιτικών και στρατιωτικών αναλυτών. Όταν λάβαμε την είδηση ότι ρωσικές ειδικές δυνάμεις είχαν αποβιβαστεί στη βάση αεροδρομίου Χοστόμελ, κοντά στο Κίεβο, ο καθένας μας πίστεψε ότι η πρωτεύουσα θα έπεφτε μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Ωστόσο, έχουν περάσει τέσσερα χρόνια και η Ουκρανία σήμερα ελέγχει περισσότερο έδαφος απ’ ό,τι τον Ιούνιο του 2022. Αυτό συμβαίνει παρότι αντιμετωπίζει τη δεύτερη ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη στον κόσμο, τις ρωσικές επιχειρήσεις παραπληροφόρησης και τον πολιτικό πόλεμο που στόχο έχουν να διχάσουν την Ευρώπη, καθώς και την εγκατάλειψη από το στρατόπεδο του Τραμπ.
Η απροθυμία του Ρώσου προέδρου να εγκαταλείψει την επιδίωξή του να εντάξει την Ουκρανία σε μια «Μεγάλη Ρωσία» και η προθυμία του στρατοπέδου Τραμπ να θυσιάσει την ουκρανική και την ευρωπαϊκή ασφάλεια είναι λιγότερο απρόσμενες εξελίξεις.
Ο Πούτιν το είχε καταστήσει σαφές σε ένα δοκίμιο το 2021 ότι αυτό θα ήταν το έργο-κληροδότημά του. Επομένως, οποιαδήποτε ατάκα περί «ειρήνης που είναι προ των πυλών» —ιδίως από απεσταλμένους του Τραμπ, όπως ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ— είναι είτε κυνικές δηλώσεις είτε ευσεβείς πόθοι.
Το Κρεμλίνο δεν θα αποδεχθεί λιγότερα από: την κατάληψη ολόκληρης της στρατηγικής περιοχής του Ντονέτσκ, την αποδυνάμωση της υπόλοιπης χώρας χωρίς αποτελεσματικές εγγυήσεις ασφαλείας και την πτώση της κυβέρνησης Ζελένσκι. Ο Πούτιν δεν μπορεί να αποδεχθεί λιγότερα, διότι αυτό θα σήμαινε αποτυχία του σχεδίου του, με κόστος 1,3 εκατομμύρια απώλειες —και συνεχίζει να αυξάνεται.
Η ελπίδα του είναι ότι οι απεσταλμένοι του Τραμπ θα του επιτρέψουν να πετύχει αυτό που δεν μπορεί να επιτύχει στο πεδίο της μάχης. Οι «τραμπιστές» δεν πιστεύουν στις συμμαχίες, αλλά σε συναλλακτικές σχέσεις. Γι’ αυτό και το Κρεμλίνο πλέον «δελεάζει» την αμερικανική κυβέρνηση με προτάσεις κοινών οικονομικών εγχειρημάτων.
Παρά ταύτα, δεν βλέπω αλλαγή στην πορεία του πολέμου στο άμεσο μέλλον. Ένα διαπραγματευμένο τέλος της εισβολής είναι σχεδόν αδύνατο, λόγω της επιδίωξης του Κρεμλίνου για «νίκη» μέσω της συνθηκολόγησης του Κιέβου. Και αυτή η συνθηκολόγηση είναι απίθανη.
Η Ρωσία έχει σημειώσει μόνο οριακές προωθήσεις στο έδαφος. Και ο Ζελένσκι διατηρεί σταθερή τη γραμμή του για κυριαρχία, εδαφική ακεραιότητα και ασφάλεια. Παρότι οι ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, οι περισσότεροι Ουκρανοί στηρίζουν τη συνέχιση της αντίστασης.
Η ΕΕ, αν και δυσκίνητη στη στήριξή της —η οποία έχει περιπλακεί από φιλο-Κρεμλινικούς παράγοντες όπως ο Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία και ο Ρόμπερτ Φίτσο στη Σλοβακία— εντείνει επίσης την υποστήριξή της προς το Κίεβο και εν μέρει καλύπτει το κενό που έχει αφήσει ο Τραμπ.
Το Κρεμλίνο αντιμετωπίζει ολοένα και αυστηρότερους οικονομικούς περιορισμούς στην επιδίωξή του. Μειώνει κοινωνικές δαπάνες και αυξάνει φόρους για να διατηρήσει τον πόλεμο. Ωστόσο, καθώς δεν έχει υπάρξει εσωτερικά ευρεία δημόσια πίεση που θα μπορούσε να περιορίσει τις φιλοδοξίες του Κρεμλίνου, η εισβολή θα συνεχίσει να σέρνεται, ως πόλεμος φθοράς.
Δύο τρόποι για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο
Mark Webber, Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, University of Birmingham
Για μένα, η μεγαλύτερη έκπληξη μέχρι σήμερα ήταν η ανθεκτικότητα και η προσαρμοστικότητα της ουκρανικής πολεμικής προσπάθειας. Οι περισσότεροι παρατηρητές —κι εγώ μαζί— υποθέσαμε το 2022 ότι οι Ουκρανοί θα λύγιζαν κάτω από τη ρωσική επίθεση.
Τα προγράμματα εκπαίδευσης υπό την ηγεσία του ΝΑΤΟ υπήρξαν αναμφίβολα σημαντικά για την ουκρανική άμυνα. Όμως, ακόμη πιο καθοριστική φαίνεται να ήταν η αποφασιστικότητα που αντλήθηκε από την εθνική ταυτότητα. Οι ισχυρισμοί του Πούτιν το 2022 ότι η Ουκρανία διέπραττε «γενοκτονία» κατά των ρωσόφωνων και ότι η κυβέρνησή της ήταν μια νεοναζιστική δικτατορία ήταν τόσο αβάσιμοι όσο και αντιπαραγωγικοί.
Και εγώ πιστεύω ότι οι ρωσικές μέθοδοι πολέμου στην Ουκρανία ήταν ζοφερά προβλέψιμες. Κύματα επιθέσεων πεζικού, σχεδιασμένα να «πνίγουν» τις άμυνες με την ωμή ποσότητα, έχουν υπάρξει επαναλαμβανόμενη στρατηγική σε προηγούμενες ρωσικές στρατιωτικές εκστρατείες στην Τσετσενία, τη Γεωργία και τη Συρία.
Ωστόσο, αυτή η στρατηγική έχει καταλήξει σε αδιέξοδο στην Ουκρανία, με τις γραμμές του μετώπου να έχουν ουσιαστικά «παγώσει». Υπάρχουν δύο πράγματα που θα μπορούσαν να το αλλάξουν αυτό. Το πρώτο είναι μια αλλαγή στάσης της Κίνας, η οποία έχει ουσιαστικά επιδοτήσει τη ρωσική πολεμική προσπάθεια μέσω μεταφοράς τεχνολογίας και αγορών ενέργειας.
Το Πεκίνο θα μπορούσε να διακόψει μέρος της τεχνολογίας που παρέχει στη Ρωσία και να ασκήσει πίεση στη Μόσχα ώστε να δείξει μεγαλύτερη ευελιξία στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Όμως, προς το παρόν, δεν έχει κανένα συμφέρον να εγκαταλείψει τη Ρωσία. Η συμμαχία τους αποτελεί τρόπο εξισορρόπησης των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στον παγκόσμιο ανταγωνισμό επιρροής.
Ο δεύτερος πιθανός παράγοντας αλλαγής θα ήταν μια μαζική προσπάθεια εξοπλισμού υπέρ της Ουκρανίας. Αυτό θα απαιτούσε από τη Γερμανία, τη Γαλλία και τη Βρετανία να αυξήσουν περαιτέρω τις ήδη σημαντικές παροχές οπλισμού και να επιτρέψουν τη χρήση τους χωρίς περιορισμούς που πηγάζουν από φόβους κλιμάκωσης.
Ωστόσο, και αυτό το σενάριο μοιάζει απίθανο. Αυτές οι τρεις χώρες δεν διαθέτουν την εσωτερική πολιτική πίεση που θα επέβαλλε τη στήριξη της Ουκρανίας μέχρι τη νίκη. Και οι ΗΠΑ, που ήταν υπερβολικά επιφυλακτικές ακόμη και επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν, έχουν πλέον αποσυρθεί από το πεδίο.
