Στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου Θεσσαλονίκης παρουσιάσθηκε ένα νέο βιβλίο του Τάσου Γιαννίτση απο τον Ευάγγελο Βενιζέλο και διατυπώθηκαν μερικά ενδιαφέροντα σχόλια.
Ο κ. Βενιζέλος είπε στην αρχή τα γνωστά: ότι η χώρα υπνοβατεί, είναι μη διακυβερνήσιμη, έχουμε πρόβλημα ανταγωνιστικότητας, πρόβλημα παραγωγικότητας, πρόβλημα δημογραφικό. Νομίζω τα έχει ξαναπεί και τα γνωρίζουμε.
Εκείνο που επισήμανε σε ό,τι αφορά τον κ. Γιαννίτση, είναι ότι:
-“Ο Τάσος Γιαννίτσης είναι το είδος δημόσιου λειτουργού υψηλού επιπέδου που στην Ελλάδα σπανίζει»
– “Είχε την πολυτέλεια να μην εκτεθεί στη λαϊκή κρίση και αυτό του επέτρεψε, από την άλλη μεριά, να έχει τη δυνατότητα να διαθέσει όλες του τις δυνάμεις στο γενικό συμφέρον”.
Και εδω θα ήθελα να σταθώ. Είναι πολύ σημαντική αυτή η επισήμανση του κ. Βενιζέλου. Για να διαμορφώσεις πολιτικές που θα εξυπηρετούν το γενικό συμφέρον πρέπει να βγεις απο την πίεση της έκλογικής έκθεσης.
Με άλλα λόγια πολλές φορές το γενικό συμφέρον έρχεται σε αντίθεση με την βούληση του εκλογικού σώματος.
Και εδώ υπάρχει μια αντίφαση. Πως το γενικό συμφέρον έρχεται σε αντίθεση με την βούληση της πλειοψηφίας; Τι γίνεται με την δημοκρατία;
Η εξήγηση που μπορεί να δοθεί είναι ότι κατ αρχάς πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι γενικό συμφέρον. Ποιός ο ορισμός του. Αλλά, ακόμη και αν συμφωνήσουμε (γενικό συμφέρον είναι οι πολιτικές που εγγυώνται την επιβίωση και πρόοδο της χώρας και την ευημερία της κοινωνίας) προκύπτει το ερώτημα: η επιλογή αυτών των πολιτικών τυγχάνει καθολικής αποδοχής;
Απο ό,τι δείχνουν τα πράγματα, όχι.
Πάντως, εκείνο που ο κ. Βενιζέλος θα εννούσε είναι ότι πολλές φορές οι επιλογές πολιτικής μπορεί να έρχονται σε αντίθεση με την συγκυριακή βούληση της πλειοψηφίας.
Θυμάμαι ότι επι υπουργίας του σε μια απο τις κυβερνήσεις Σημίτη, ο κ. Γιαννίτσης ανέλαβε να παρουσιάσει ένα σχέδιο για το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας. Η αντίδραση στο σχέδιο ήταν καθολική. Το σχέδιο αποσύρθηκε.
Λίγο πριν την μεγάλη κρίση είχα κάνει μια συνέντευξη στην εκπομπή “Ανιχνεύσεις” της ΕΡΤ3 με τον κ. Βασίλη Ράπανο ο οποίος περιέγραφε το ίδιο πρόβλημα και κατέληγε σε αδιέξοδο ως προς το δια ταύτα.
Στην ερώτηση τι κάνουμε η απάντηση ήταν αν δεν το λύσουμε τότε …
Το τότε δεν το έλεγε ρητά αλλά το υπονοούσε. Φάνηκε λίγο αργότερα όταν η χώρα εισήλθε στα μνημόνια και οι αλλαγές που συντελέστηκαν ήταν ριζοσπαστικότερες.
Πιστεύω πως το πολιτικό σύστημα της εποχής το οποίο φέρεται να αναγκάσθηκε να αποδεχθεί την επιβολή πολιτικής απο την τρόϊκα, ενδομύχως, θα ήθελε μια ελαφρά προσφυγή στο Διεθνές Νομιασματικό Ταμείο με την ελπίδα ότι ορισμένα ζητήματα, όπως το ασφαλιστικό θα λύνονταν με πολιτικές που θα τις χρεώνονταν άλλοι και όχι τα ελληνικά κόμματα και οι πολιτικοί τους. Δίσταζαν, δηλαδή να εφαρμόσουν την πολιτική που θεωρούσαν επιβεβλημένη. Την πολιτική του γενικού συμφέροντος.
Αυτή η στάση είναι που διακρίνει τον πολιτικό απο τον τεχνοκράτη. Ο πολιτικός παίρνει υπόψη του την αντίδραση της κοινωνίας. Ο τεχνοκράτης αδιαφορεί. Ενδιαφέρεται, μόνο, για τους αριθμούς. Ποια είναι η πολιτική που πρέπει να ακολουθηθεί;
Ο μεγάλος πολιτικός κρίνεται σε αυτό το σημείο.
Για να μην μακρηγορώ το ενδιαφέρον απο την παρέμβαση Γιαννίτση στην παρουσίαση του βιβλίου του είναι οι εξής επσημάνσεις του:
-“Αυτήν τη στιγμή δε βλέπω να έχουμε κάποιο ιδιαίτερο όραμα”.
-“Πρέπει να έχουμε ένα σχέδιο για το πού θέλουμε να πάμε, έστω ενώνοντας δυνάμεις. Αν δεν υπάρχει αυτό, το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι μετά θα διαλυθούν στα εξ ων συνετέθησαν οι δυνάμεις που θα αποφασίσουν να συνασπιστούν. Και, δεύτερο, να αποφασίσουν οι δυνάμεις που θα συμπράξουν ότι δεν θα υπονομεύουν η μία την άλλη την επόμενη των εκλογών».
(Φαντάζεστε τι γίνεται στο παρασκήνιο μεταξύ κομμάτων που υποτίθεται συμπράττουν για να μας σώσουν).
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι και οι δύο ομιλητές θεωρούν ως πιθανότερο ενδεχόμενο ότι οδεύουμε προς κυβερνήσεις συνεργασίας και διερωτώνται αν η κοινωνία είναι έτοιμη προς συναινέσεις.
Όσο για το εκλογικό τοπίο που θα διαμορφωθεί μετά τις εκλογές, σωστά εκτιμούν πως δεν μπορεί, ακόμη να προβλεφθεί.
Και οι δύο ομιλητές είναι πολιτικά προϊόντα του εορτάζοντος σήμερα Ανδρέα Παπανδρέου (τον κ. Γιαννίτση τον έφερε στο πολιτικό προσκήνιο ο Σημίτης αλλά, προφανώς, θα ανήκε στον πολιτικό χώρο που δημιούργησε ο Α.Π) η παρουσία του οποίου στο πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας υπήρξε καταλυτική απο την δεκαετία του 60 ως τον θάνατό του.
Στον Α.Π. αποδίδονται σήμερα όλα τα δεινά της χώρας ακόμη και απο ανθρώπους που αδυνατούν να καταλάβουν τα στοιχειώδη.
Κανένας σοβαρός οικονομολόγος δεν είχε το θάρρος να ασχοληθεί σοβαρά και σε βάθος με την οικονομική πολιτική του Ανδρέα Παπανδρέου.
Ακόμη και όσοι ευνοήθηκαν τα μέγιστα απο την πολιτική του θεωρούν αναγκαίο, σήμερα, για να είναι in να πετάξουν μια πέτρα αναθέματος εναντίον του διότι αυτό είναι το κλίμα που καλλιέργησε η μαφιόζικη οικογένεια της χώρας με τους υποτακτικούς της δημοσιογράφους και αναλυτές. Σήμερα κυριαρχεί και η χώρα οδεύει στην καταστροφή.
Επι της ουσίας της πολιτικής του Ανδρέα Παπανδρέου δεν θα υπεισέλθω.
Θα θυμίσω, μόνο, τις τρώγλες στις οποίες ζούσαν οι αγρότες και τα σπίτια που έχτισαν στα χωριά τους μετά την περίοδο Ανδρέα Παπανδρέου.
Το κομπραδόρικο οικονομικό σύστημα το οποίο απο την Επανάσταση, ακόμη, τρώει τις σάρκες του έθνους και του κράτους είχε προβλήματα με τον Ανδρέα διότι αδυνατούσε να του υπαγορεύσει πολιτική προς το συμφέρον του.
Ήταν ο τελευταίος πολιτικός με ανάλογη συμπεριφορά. Άλλος δεν υπήρξε και δεν θα βρεθεί.
Δυστυχώς, σήμερα, ακόμη και στο κόμμα που φέρει το όνομα του φορέα που δημιούργησε για να έχεις εξέλιξη πρέπει να κάνεις μια δήλωση ή να αφήσεις να εννοηθεί ότι είσαι εναντίον του ιδρυτή του.
Μπορείτε να σχολιάσετε όσο αρνητικά θέλετε την πολιτική του Ανδρέα Παπανδρέου αλλά με σοβαρό ύφος και επιχειρήματα.
Το γνωστό στυλάκι των κοινωνικών δικτύων θα διαγράφεται αμέσως.
ΣΑΝ πρόσεξε τι θα γράψεις.
Όταν οι δύο -κ.κ. Βενιζέλος και Γιαννίτσης – λογιζόμενοι ως ΠΑΣΟΚ και τώρα δεν ”εξέπεμψαν δεήσεις” ενόψει μάλιστα της εορτής του Πρωτοκλήτου Αγίου Ανδρέου – για τον αείμνηστο Ανδρέα Παπανδρέου δεν μπορείς -όσο και καλή πίστη να έχεις- να αναφερθείς στα καλά -που δεν υπάρχουν -από την 10ετή (1981-89 και 1993-95) διακυβέρνηση του , ιδίως στην οικονομική κρατική του πολιτική , ιδίως μετά το Τσοβόλα δώστα όλα που σήμαινε ”ας πάει στα βάραθρα και το παλιάμπελο Ελλάς .
Δεν γνωρίζω πόσοι αμφιβάλουν πως εάν δεν ακολουθούσε ο ”σφιχτός” Σημίτης θα είχαμε χρεωκοπήσει δέκα χρόνια νωρίτερα , που και αυτός ”εξήμεσε” τον εξαίρετο κ. Γιαννίτση με το ”Πόρισμα Σπράου”για να μη επιλύσουν το ”χτικιάρικο” ασφαλιστικό και το άφησαν στον κ. Κώστα Καραμανλή ,που για μισθούς ,δώρα ,εφάπαξ και συντάξεις πλήρωσε 168 δις .ευρώ -καθ’α απεφάνθη και ο κ. Γιαννίτσης .
Και είναι απορίας άξιο πως τώρα κήδεται της αξιοπρεπείας και πολιτικής ορθότητος του κ. Γιαννίτση ο κ. Βενιζέλος , που ουδέποτε ”στενοχώρησε” τον μεγάλο Ανδρέα και μέχρι και τον Τσοχατζόπουλο αθώωσε στην Βουλή .
Λίγα έγραψα από ότι ι διαβάζω αγαπητές Ανιχνεύσεις και άδικα ανησυχήσατε.
Καλό μήνα από αύριο .
“Κανένας σοβαρός οικονομολόγος δεν είχε το θάρρος να ασχοληθεί σοβαρά και σε βάθος με την οικονομική πολιτική του Ανδρέα Παπανδρέου”
Ουδέν αναληθέστερον τούτου: Γιάννης Μαρίνιος, Ξενοφών Ζολώτας, Δημήτριος Χαλκιάς, Κων/νος Κόλμερ, τέσσερα μονάχα ηχηρά ονόματα. Και οι τρεις πρώτοι, όχι μόνον ασχολήθηκαν, αλλά και τον προειδοποίησαν για τα καταστροφικά αποτελέσματα που θα φέρει.
Ποια ήταν η οικονομική πολιτική τού Α.Π.; Ισχυρίστηκε ότι θα φέρει την ανάπτυξη δια τής καταναλώσεως, προφανώς μιμούμενος τον F. D. Roosvelt. Ήταν έξυπνος και ασφαλώς γνώριζε ότι αυτό δεν μπορεί να γίνει εν Ελλάδι, αλλά τον βόλευε πολιτικά. Μού είναι αδύνατον να φανταστώ ότι δεν καταλάβαινε κάτι που καταλαβαίνει πας κοινόν νουν έχων.
Μετά την κραχ τής Wall Street, η κατανάλωση έπεσε στις ΗΠΑ, συσσωρεύτηκε απόθεμα (stock) εμπορευμάτων και άρχισαν να κλείνουν τα μαγαζιά και να απολύουν υπάλληλους. Παραγγελιών μη υπαρχόντων, άρχισαν να κλείνουν και τα εργοστάσια, απολύοντας προσωπικό και η κατάσταση χειροτέρευε. Το 1932, οι προεδρικές εκλογές ανέδειξαν στην προεδρία των ΗΠΑ τον Franklin Delano Roosevelt, ως 32ο πρόεδρό των. Ο ικανός αυτός πολιτικός απεφάσισε να δώσει μάχη για την οικονομική σωτηρία των ΗΠΑ και μετεκάλεσε από την Αγγλία τον λόρδο John Maynard Keynes να τον συμβουλέψει. Εκείνος τού υπέδειξε να απασχολήσει τούς ανέργους σε κρατικά έργα (οι ΗΠΑ δεν προσκολούνται σε ένα οικονομικό σύστημα ιδεοληπτικά), δηλαδή να γίνει το κράτος εργοδότης. Πράγματι, με το κρατικό θησαυροφυλάκιο γεμάτο, άρχισε η κατασκευή δημοσίων έργων, οπότε απασχολήθηκαν άνεργοι κι άρχισαν να αποκτούν εισόδημα. Με το εισόδημα, άρχισαν να απορροφούν το απόθεμα (stock) και τα μαγαζιά άνοιξαν, απασχολώντας και πάλι υπαλλήλους, που κι αυτοί άρχισαν να αποκτούν εισόδημα και να καταναλώνουν. Με το απόθεμα εξαντλημένο πια, τα μαγαζιά χρειάστηκαν νέο εμπόρευμα, κι έτσι άρχισαν ν’ ανοίγουν τα εργοστάσια, να απασχολούν εργάτες και σιγά-σιγά το κράτος δεν χρειάστηκε πια ν’ απασχολεί ανέργους. Η κατάσταση είχε αναστραφεί δια τής καταναλώσεως.
Τι έκαμε ο αλήστου μνήμης Παπανδρέου; Για ν’ αυξήσει την κατανάλωση, άρχισε ν’ απασχολεί στο Δημόσιο ό,τι ανεπρόκοπο και αδούλη πρασινοφρουρό εύρισκε, αγοράζοντας έτσι ψήφους. Όμως, το ελληνικό θησαυροφυλάκιο πόρρω απείχε τού να είναι γεμάτο, όπως το αμερικανικό, κι έτσι άρχισε ο αλόγιστος δανεισμός από το εξωτερικό. Αυτοί που απέκτησαν εισόδημα άρχισαν βεβαίως να καταναλώνουν, αλλά τι; ΕΙΣΑΓΩΜΕΝΑ και όχι σε απόθεμα ελληνικά προϊόντα, να ξοδεύουν σε ταξείδια (τότε άρχισαν να ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια τα τουριστικά/ταξειδιωτικά γραφεία) και γενικά να ζουν με τα εκ τού εξωτερικού δανεισμένα και σαφώς μη επιστρεπτέα χρήματα πάνω από το φυσιολογικό για την Ελλάδα οικονομικό των επίπεδο. Με αυτήν την πολιτική τού οικονομολόγου Παπανδρέου, την οποίαν αναγκαστικά ακολούθησαν και οι επόμενοι, άλλως θα είχαν πολιτικό κόστος, οδηγηθήκαμε στην χρεωκοπία τού 2009, που μάς ταλαιπωρεί ακόμη.
Τι δεν καταλαβαίνετε, κύριε Σαββίδη;
Από το 1986 προειδοποιούσε ο Γιάννης Μαρίνος και από το 1985 (!!) ο τότε Διοικητής τής ΤτΕ, Δημήτρης Χαλκιάς έκρουε τον κώδωνα τού κινδύνου.
Αποτίμηση της οικονομικής πολιτικής του Παπανδρέου μετά τα μνημόνια εννοώ. Τι δεν καταλαβαίνω; Αυτό που δεν καταλάβατε εσείς. Ότι ο Παπανδρέο ήρθε για να εφαρμόσει πολιτική διαφορετική απο αυτήν που πίστευε ο Μαρίνος και εσείς.
Αν ήταν να εφαρμοσθεί ίδια πολιτική, είχαμε τα προηγούμενα κόμματα που την εφήρμοζαν. Δεν χρειαζόταν ο Ανδρέας.
α) Από την φράση που γράφετε, δεν βγαίνει το συμπέρασμα “οικονομικής πολιτικής του Παπανδρέου μετά τα μνημόνια Και τι αποτίμηση να κάμει κανείς για … μετά τα μνημόνια; Ειλικρινά, δεν καταλαβαίνω.
β) “Ότι ο Παπανδρέο ήρθε για να εφαρμόσει πολιτική διαφορετική απο αυτήν που πίστευε ο Μαρίνος και εσείς.” Και είδαμε πού οδήγησε αυτή η διαφορετική πολιτική, στην χρεοκοπία και τα μνημόνια, όπως ακριβώς το είχε προβλέψει ο Μαρίνος. Πώς να γινόταν αλλιώς με τον αλόγοστο δανεισμό που εισήγαγε;
Εδώ διαφωνούμε. Στην χρεοκοπία δεν οδήγησε η πολιτική του Ανδρέα. Για μένα η κύρια αιτία της χρεοκοπίας ήταν και είναι το συγκεντρωτικό κράτος.
Όχι, το συγκεντρωτικό κράτος είναι άσχετο με την χρεοκοπία. Ο υπερδανεισμός είναι η μόνη και αποκλειστική του αιτία, εφ’ όσον τα χρήματα δεν επενδύονταν παραγωγικά, αλλά μοιράζονταν για διορισμούς προς άγραν ψήφων. Ήταν μαθηματικά βέβαιο ότι θα χρεοκοπούσαμε, αφού δεν θα μπορούσαμε να επιστρέψομε τα δανεικά.
Αυτά τού τα επεσήμαναν ήδη από νωρίς αυτοί που προανέφερα και σάς παρέθεσα και άρθρο τού Γ. Μαρίνου από το 1986.
Κατ’ αρχήν το πλαίσιο εντός του οποίου λειτουργούν όλα αυτά. Η αντιπροσωπευτική ονομαζόμενη δημοκρατία της ψήφου ως λευκής επιταγής είναι δημοκρατία; Όσο περνούν τα χρόνια ο πελετειακός χαρακτήρας του κράτους, που εξ αρχής υφίστατο, ενδυναμώνεται αντί να υποχωρεί. Σε όλα τα επίπεδα. Στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα. Πού κατευθύνονται τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης που μαζί με τις συνέργειες τους αγγίζουν τα 100 δις; και μπορούσαν να αλλάξουν την εικόνα της χώρας;;;; Η Δυτική Ελλάδα πνίγεται στις βροχές και όμως πχ η Κέρκυρα πάσχει από λειψυδρία! Όμως αυτά τα έργα δεν φέρνουν ψήφους αλλά η ενίσχυση με 20 ευρώ μηνιαίως του συνταξιούχου φέρνει και συγκινεί. Είναι και η σκια της Τουρκία που αξιοποιείται στο έπακρον και επικαλύπτει τα πάντα εκπληρώνοντας έτσι και φιλοδοξίες πολιτικών. Με την αναθεώρηση του Συντάγματος θα πρέπει να αλλάξουν συνθέμελα όλα. Όχι μόνον η αυτονόητη κατάργηση του άρθρου 86 και το άρθρο 16 που έχει ήδη καταργηθεί
Η διαφορα του Ανδρεα με τους μεταγενεστερους αυτου πρωθυπουργους ειναι τεραστια.αν λαβεις υποψη κ την εξωτερικη πολιτικη…Απλα γιατι ειχε θαρρος και αποψη συμφωνη με τα συναισθηματα του λαου…..Θυμιζζω απλα τνν δηιμιουργια του ΕΣΥ.
Δυστηχως ομως δεν εκανε το κυριοτερο. Την δημιουργια ανεξαρτητων θεσμων και αξιοκρατιας… με αποτελεσμα την πρασινη κομματοκρατια….και μετα την γαλαζια κοκ
εφοσον εισασταν στ πανελ εγω θα ρωτουσα….Και εσεις κ. Βενιζελο τι κανατε για να αποτρεψετε το κακο που βλεπαττε να ερχεται…..? Εχετε ευθυνη οπως ευθυνη εχει ο ηγετης μιας εταιρειασ κ οχι ο τελευταιος υπαλληλος….Τι εχετε κανει για την αξιοκρατια? Σημερα εχετε ενα τεραστιο προβλημα το δημογραφικο. Τι προτιθεστε να κανετε ….Σημερα….οχι μετα απο 10χρονια….
Πολλά ενδιαφέροντα ζητήματα θίγει το σημερινό άρθρο.
Ξεκινώ αντιστρόφως, για την οικονομική πολιτική του Α. Παπανδρέου. Δεν είμαι καθόλου υπέρμαχός της και μάλιστα σε παλαιότερο σχόλιο (01/06/2023), στον παρόντα ιστότοπο, είχα θίξει την σημειολογική και θεσμική αλλαγή που επέφερε στο πλαίσιο του κρατικού δανεισμού, με τον νόμο 1266/1982.
https://www.anixneuseis.gr/η-παρεξηγημενη-μεταπολιτευση/#comment-1000620
Την καλύτερη σύνοψη της κριτικής στην πολιτική του Ανδρέα, του ’80 (διότι ο ίδιος, στην τρίτη θητεία του, ανέκρουσε πρύμναν), έκανε ο Κων. Μητσοτάκης, με την φράση του “κοινωνική πολιτική με δανεικά, δεν γίνεται”.
Σε συνέχεια, μάλιστα, της επικλήσεως του κ. Μαρίνου από τον “Επισκέπτη”, θα ήθελα να συστήσω το βιβλίο “Ας προσέχαμε…”, του ιδίου, το οποίο συγκεντρώνει όλα τα “προφητικά” άρθρα του διακεκριμένου οικονομολόγου, της δεκαετίας του ’80.
Ωστόσο, θεωρώ άδικο να συγκεντρώνονται όλα τα πυρά για την οικονομική κακοδαιμονία της Ελλάδος στον Ανδρέα, όχι μόνο διότι οι διάδοχοί του δεν θέλησαν να ανατρέψουν τις πρακτικές Ανδρέα, παρά τις συνέχισαν (σε σημείο ο αείμνηστος Γιανναράς να κάνει λόγο για “πράσινο, μπλε και κόκκινο ΠαΣοΚ”!), αλλά και διότι παραβλέπουμε την περίοδο “σοσιαλμανίας” του Καραμανλή, που προηγήθηκε, και οδήγησε στην γιγάντωση του κράτους.
Στο δεύτερο σημαντικό ζήτημα, του γενικού συμφέροντος και πώς αυτό υπηρετείται, συντάσσομαι με την άποψη Βενιζέλου, μόνο που θα προτιμούσα να τη εξέφραζε και ως πολιτικός, όχι μόνο τώρα, ως λόγιος/καθηγητής, διότι τότε θα αποκτούσε αυξημένη βαρύτητα. (*)
Προς ενίσχυση του προβληματισμού, θα παρέπεμπα στον Αριστοτέλη και στην θεωρία του περί “ορθών” και “ημαρτημένων” πολιτευμάτων (“Πολιτικά”, βιβλίο Γ´, 1279α17-1279β10). Εκεί ο φιλόσοφος διαχωρίζει τα πολιτεύματα όχι μόνο βάσει εξωτερικών γνωρισμάτων (ποιός ασκεί εξουσία), αλλά και αν “τὸ κοινῇ συμφέρον σκοποῦσιν”. Έτσι, λοιπόν, ακόμη και αν την εξουσία ασκούν οι πολλοί, όταν αυτή υπηρετεί το γενικό συμφέρον έχουμε “πολιτεία”, ενώ όταν εκφυλίζεται καταλήγει “δημοκρατία” (η αρνητική φόρτιση του όρου προέρχεται από τον Αριστοτέλη!).
Επομένως, ήδη από την εποχή του Σταγειρίτη είναι κοινό κτήμα ότι η συμμετοχή των πολλών στην εξουσία δεν εξασφαλίζει αυτόχρημα το κοινό όφελος. Προφανώς απαιτούνται εσωτερικοί μηχανισμοί ελέγχου, εξισορροπήσεως και περιορισμού της αυθαιρεσίας. Και, βεβαίως, θεμελιώδης κρίνεται η ύπαρξη τεχνοκρατικών συνιστωσών, που να αντισταθμίζουν την αδυναμία του εκλογικού σώματος να σκεφτεί μακροπροθέσμως. Όλα αυτά τα προαπαιτούμενα, όμως, στην περίπτωση της συγχρόνου Ελλάδος απουσιάζουν ή είναι εν ανεπαρκεία (το πολίτευμά μας εν τη πράξει είναι “πρωθυπουργική απολυταρχία”).
Μόνο που για αυτήν την αποτυχία της σύγχρονης πολιτειακής μορφής φέρει επίσης μεγάλη ευθύνη ο Ανδρέας. Όχι μόνο για την συνέργεια του στην διαμόρφωση του πρωθυπουργοκεντρικού Συντάγματος, αλλά και διότι με τον νόμο 1232/1982 (νόμο Κουτσόγιωργα) για την δημόσια διοίκηση κατέστρεψε τον τεχνοκρατικό χαρακτήρα της και έπληξε την συνέχειά της. Ώστε να είναι πολύ δυσκολότερο, έκτοτε, να ακολουθηθούν με συνέπεια πολιτικές μακράς πνοής, σε κρίσιμα ζητήματα, που απαιτούν χρονικό ορίζοντα μεγαλύτερο της τετραετίας, για να ευδοκιμήσουν.
(*)
Τον ίδιο διχασμό, μεταξύ επιστημονικής και πολιτικής ιδιότητος εκτιμώ πως είχε και ο Ανδρέας.
Ιδού ένα άρθρο του, το 1987, στον “Οικονομικό Ταχυδρόμο”, οι θέσεις του οποίου δεν φαίνεται να συνάδουν με την εφαρμοσθείσα πολιτική.
https://www.euro2day.gr/specials/opinions/article/1568222/o-andreas-papandreoy-kai-o-monos-dromos-gia-thn-el.html
ΥΓ:
Κατά την γνώμη μου, το μεγαλύτερο έγκλημα του Ανδρέα συνετελέσθη στην παιδεία και είναι περίεργο ότι ελάχιστοι συζητούν γι’ αυτό, σε αντίθεση με τις επιπτώσεις της οικονομικής του πολιτικής. Τόσο με την παράδοση των πανεπιστημίων στον κομματικό συνδικαλισμό, εμποδίζοντάς τα ακόμη και σήμερα να αποτελέσουν σημαντικό παράγοντα της οικονομίας, όσο και με την εισαγωγή στην βασική εκπαίδευση κάθε λογής “αριστερίστικων” ιδεοληψιών, από τις οποίες ακόμη ταλανίζεται η κοινωνία μας.
Παρέλειψα προηγουμένως τον σύνδεσμο για το προτεινόμενο βιβλίο του Γιάννη Μαρίνου.
https://www.biblionet.gr/ας-προσεχαμε-365243
Σχετικά με το ΥΓ σας θα συμφωνήσω για την παιδεία αλλά θα πρεπει να προσθέσετε σε υπερθετικό βαθμό το σύνολο των κυβερνώντων και φυσικά και ´δεξιιστικων´ ιδεοληψιών που υποβάθμισαν τα μέγιστα την παιδεία πχ την κατακρεούργιση των χρημάτων που δίνονται στην παιδεία και την πλήρη στην ουσία ιδιωτικοποίηση της…..
Όσο για τον κ. Μαρίνο μάλλον διαφωνώ γιατί η κριτική του είναι πολιτική και όχι οικονομική, εξαλλου ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ δεν εκτινάχθηκε επινΑνδρεα αλλά επι Καραμανλή και δεν πρεπει να αγνοείται την είσοδο στη ΕΕ με ψεύδη στοιχεία από τον κ.Σημιτη…..
Χαίρετε.
Για το ζήτημα της παιδείας, απλώς θα εκφράσω την διαφοροποίηση ότι η χρηματοδότηση, που θίγετε, αφορά στα μέσα, ενώ το πρωτεύον, κατά την άποψή μου, είναι το τί θα διδάσκεται και εκεί εστίασα εξ αρχής!
Στο δεύτερο ζήτημα του χρέους, πέρα από τις ερμηνείες και τις υποκειμενικές θεωρήσεις του καθενός υπάρχουν και οι αμείλικτοι αριθμοί.
Παρότι σε κατά καιρούς δημοσιευθέντα στοιχεία εμφανίζονται αποκλίσεις, η γενική εικόνα είναι ίδια. Παραθέτω ακολούθως τις τιμές δημοσίου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ για τα έτη μετά το 1980, όταν υπήρχαν κυβερνητικές μεταβολές, αντληθείσες από την βάση δεδομένων του ΔΝΤ (World Economic Outlook Database).
1981 -> 27,058
1989 -> 60,665
1990 -> 74,186
1993 -> 101,703
1996 -> 103,724
2004 -> 105,493
2009 -> 128,482
2011 -> 175,076
2012 -> 164,278
2015 -> 180,001
2019 -> 183,691
2023 -> 165,154
Κατά τα στοιχεία αυτά, η μεγαλύτερη ποσοστιαία μεταβολή στον λόγο χρέους προς ΑΕΠ συνετελέσθη επί Ανδρέα, με σχεδόν διπλασιασμό του.
Προφανώς αυτό δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως άφεση αμαρτιών στους διαδόχους του ή τους προκατόχους του (μνημόνευσα προηγουμένως την “σοσιαλμανία” Καραμανλή), αλλά δεν παύει να είναι μια πραγματικότητα.
Προσέξτε, επίσης, την αλλαγή στο πλαίσιο δανεισμού, που συντελείται με τον νόμο 1266/1982. Ο νόμος αυτός ορίζει ότι ένα δάνειο “χρησιμοποιείται για την κάλυψη εν γένει δαπανών του Δημοσίου”, όταν ο προηγούμενος (3745/1957) όριζε ότι “χρησιμοποιείται υπό του Δημοσίου αποκλειστικώς προς κάλυψιν δαπανών των παραγωγικών δημοσίων επενδύσεων”! Πρόκειται στην ουσία για την “κερκόπορτα” της χρήσεως δανεικών για παροχές, την οποία, βεβαίως, κανείς δεν φρόντισε να κλείσει, έκτοτε…
Σχετικα δεν διαφωνω ομως η εισοδος στη ΕΕ και η επισημη παραχωρηση της χωρας στην Γερμανικη ΕΕ απο τις επομενες κυβερνησεισ ειναι το ιδιο αποτυχημενες και με την παροχολγια του Ανδρεα….
Σε αυτο που εχω καθαρα δαιφορετικη αποψη ειναι στην παιδεια που εφοσον πραγματικα την θεωρεις ακρογωνιαιο λιθο της μελλοντκης Ελλαδασ δεν μπορεις παρα να παρεχεις οικονομικους πορους…Στον καπιταλισμο που ζοθμε πως πεεριμενουμε οι καθηγητες να προσφερουν στα παιδια μασ παιδεια και μορφωση οταν δεν βγαζουν οικονομικα τον μηνα?
Το τι διδασκεται ερχεται μετα…..Ολοκληρωνοντας ελλειψη παιδειας θεσμων και αξιοκρατιας οδηγουν σε υποβαθμιση και συρικνωση της χωρας….Αλλα τι νοιαζει την ελιτ Αθηνας?
Νομίζω ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μας έβαλε στην ΕΟΚ για δύο λόγους 1) για τον κίνδυνο εξ ανατολών και 2) τη σταθερότητα του πολιτεύματος τονίζοντας ότι σας έριξα μέσα στα βαθιά νερά μάθετε να κολυμπάτε για να μην πνιγείτε. Ο Ανδρέας τότε περιέγραφε την μονοπωλιακή ΕΟΚ όπως περίπου φαίνεται πια δια γυμνού οφθαλμού προειδοποιώντας ότι στην καλύτερη περίπτωση θα γίνουμε τα γκαρσόνια της Ευρώπης. Μπαίνοντας στην ΕΟΚ η αποβιομηχάνιση και η μείωση του πρωτογενούς τομέα ήταν αυτοσκοπός μεταξύ άλλων θανατηφόρων για την οικονομία επιλογών επιβάλλοντας ανεπαίσθητα και αθόρυβα τις ευρωπαϊκές νόρμες σε όλους τους τομείς του κράτους και της κοινωνίας για να μας “κάνουν Ευρωπαίους”! Ο Σημίτης άραγε ως υπουργός του Ανδρέα εφάρμοζε την πολιτική του Ανδρέα ή των Βρυξελλών; Ο Ανδρέας ήξερε τι είναι το ΔΝΤ και το έδιωξε ενώ ο Σημίτης και οι εκσυγχρονιστές “σύντροφοί ” του προετοίμασαν μία χαρά το έδαφος φροντίζοντας να μη σκάσει η καυτή πατάτα στα χέρια τους. Περισσότερα χρόνια από τον Ανδρέα κυβέρνησαν κόβοντας δέντρα και βάρκες και φτιάχνοντας την επίπλαστη εικόνα του χρηματιστηρίου και των τραπεζών σε κάθε γωνιά πάνω σε αέρα κοπανιστό, όπως αποδείχθηκε. Με τι στατιστικά μπήκαμε στην ΟΝΕ; και με ποιον σύμβουλο μήπως την διαβόητη Goldman Sacks; Μήπως ήταν αυτή που βρήκαμε μπροστά μας στο ΔΝΤ ως μοιραία λύση, τι σύμπτωση! Όσο ο Ανδρέας ήταν Ανδρέας κι όχι η σκιά του δεν ξεκινούσε τα μεγάλα έργα γιατί ήξερε ότι δεν μπορεί να τα πληρώσει και φυσικά δεν θα συμφωνούσε με την ανάληψη των Ολυμπιακών….. Ποιος προετοίμασε τους Ολυμπιακούς και σε ποιον ρίξανε μετά το μπαλάκι και τις ευθύνες, οι “τίμιοι τεχνοκράτες και παντογνώστες εκσυγχρονιστές τρανοί οικονομολόγοι” περιμένοντας στη γωνία για κριτική. Τόσα χρόνια κυβερνάνε έκτοτε! Ποιος τους εμπόδισε να κάνουν αυτά που δεν έκανε ο Ανδρέας!
Είναι τόσο ασήμαντοι που ακόμη ρίχνουν τις ευθύνες στον Ανδρέα ενώ κανένας δεν ανέλαβε τις δικές του ευθύνες μετά τον Ανδρέα, ο οποίος έχει κι εκείνος όπως όλοι τις τεράστιες ευθύνες του. Προφανώς… δεν παρέλαβε καμμένη γη, συνέβαλε στην αποβιομηχάνιση της χώρας…. φύτεψε τις πράσινες τοπικές από τα καφενεία μέχρι τα υπουργεία και τα σχολεία σε όλες τις βαθμίδες και σε κάθε συνεταιρισμό, θεσμό και φορέα δημόσιο ή ιδιωτικό που όμως ήταν κάθε καρυδιάς καρύδι, αφού δεν ελέγχονταν από κανέναν. Οι κλώνοι τους οι “εκλεκτοί” παραμένουν και σήμερα παντού, οι ίδιοι “φραπέδες” είναι στην “2.0 (δύστυχης)Ελλάς”!
Τα ειπατε ολα!!!!
Και για να το τελειώσουμε με τον ‘Ανδρέα -ελπίδα μας .ήδα μας”- υπάρχει κάτι καλό που έκανε για την Ελλάδα της Ευρώπης , τότε που είμασταν 10 και όχι όπως σήμερα 27 , εκτός από το να εξοβελίσει το 1985 τον ”Καραμανλισμό” και τον δημοκρατικό ορθολογισμό -και να μας καθιερώσει τον δικτάτορα κοινοβουλευτικό πρωθυπουργό -, να διορίζει στο Δημόσιο με κομματικά κριτήρια ολόκληρες οικογένειες , να καταχρεώνει τους Έλληνες με τις επιχειρήσεις που έκλειναν πανικόβλητες από τις πολυήμερες απεργίες και τις δύο υποτιμήσεις της δραχμής έναντι του δολαρίου και τις οποίες ”κοινωνικοποιούσε ” για να διορίζει και σε αυτές όλους πλην τους ”γαλάζιους” , να κυβερνά στα στερνά του με φαξ και να δέχεται ”πατριωτικά” το 1995 την Ενδιάμεση Συμφωνία με την FYROM (προάγγελο της των Πρεσπών), που του παρουσίασε υπογεγραμμένη στο ..λόσπιτο της Εκάλης ο ΥΦΥΠΕΞ των ΗΠΑ μακαρίτης Χόλμπρουκ ;;;.
Του πιστώνουμε από την ΕΟΚ τα ΜΟΠ (Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα) , ίσως ως ”μπαξίσι ” των Εταίρων μας γιατί σταμάτησε το σύνθημα ‘ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο”.
Υ.Γ Με τα Αν δεν γράφεται η Ιστορία ,αλλά ΑΝ δεν έβγαινε το σκάνδαλο Κοσκωτά , θα είχαμε τον ”λαοπλάνο” Ανδρέα -ο Θεός να αναπαύει την ψυχή του (κηδεύτηκε με θρησκευτική κηδεία)- πρωθυπουργό και στην 10ετία του 1990, κάτι σαν τον κ. Έρντογαν.
Και αν κάτι -πολύ- βαραίνει τον δεξιό -λέμε τώρα- κ. Σαμαρά είναι γιατί τον επανέφερε το 1993 και ”δεν τον έριξε” το 1995 όταν θα αδυνατούσε να εκλέξει με 180 βουλευτές Πρόεδρο της Δημοκρατίας και θα είχαμε εκλογές με άγνωστο αποτέλεσμα και με τον Σημίτη ”ντεφορμέ” τότε.
ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ.
Γιὰ νὰ ἀποτιμήσουμε τὴν ἐποχὴ αὐτή, τὴν ἐποχὴ τοῦ Ἀνδρέα, πρέπει νὰ τὴν βάλουμε στὸ πλαίσιό της ὄχι μόνο τὸ διεθνὲς ἀλλὰ καὶ τὸ τοπικό.
Σὲ μιὰ ἐποχὴ ποὺ ὑπῆρχε ἀκόμα ὁ κομμουνισμὸς ἔξω ὡς ζωντανὴ ἰδεολογία ἀλλὰ καὶ πολὺ ἐνεργὰ στὸ ἐσωτερικό, μὲ τὶς πιέσεις γιὰ θέσεις στὸ Δημόσιο ἀλλὰ καὶ ἀντιδράσεις στὴν ἰδιωτικὴ ἐπιχειρηματικότητα.
Σὲ μία ἐποχὴ μὲ χαίνουσα τὴν πληγὴ στὸ σῶμα τῆς Ἑλλάδας ἀπὸ τὸν ἐμφύλιο.
Στὴν τακτικὴ στὸ ἐσωτερικὸ ποὺ ὁ ἕνας βάζει τρικλοποδιὰ στὸν ἄλλο καὶ τὸν περιμένει ὄχι στὴ γωνία οὔτε σὲ κάθε βῆμα, ἀλλὰ ἐκ προοιμίου μὲ ἀντίδραση ὥστε νὰ μὴν πετύχει κάτι.
Στὴν περιρρέουσα ἀτμόσφαιρα ὅπου βάλλονται ὅλες οἱ συνδετήριες ἀξίες τοῦ Ἑλληνισμοῦ, πατρίδα, γλῶσσα, ἱστορικὴ συνέχεια, πρότυπα. Ἡ θρησκεία ἴσως βαλλόταν καὶ πάντα, πάντα ὡς κάτι καινούργιο καὶ ἐπαναστατικό.
Σὲ μιὰ Ἑλλάδα ποὺ δημιούργησε τὴν Δημοκρατία καὶ ἀκόμα παλεύει νὰ τὴν ἀποκαταστήσει ὡς ἔννοια.